Truy tố Chủ tịch Tập đoàn Rạng Đông với cáo buộc trốn thuế

VHO - Ngày 27.3, Viện KSND Tối cao đã ban hành cáo trạng truy tố 28 bị can trong đại án liên quan khai thác, tiêu thụ khoáng sản trái phép, trong đó có Nguyễn Văn Đông, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Rạng Đông (sau đổi tên thành Tập đoàn Rạng Đông) cùng hai người thân và một số cá nhân liên quan về tội “Trốn thuế”.

“Dựng kịch bản” trốn thuế

Theo cáo trạng, Công ty CP Rạng Đông là doanh nghiệp đa ngành với hệ sinh thái gồm 12 công ty thành viên, hoạt động trong các lĩnh vực xây dựng, khoáng sản, thương mại và vật liệu xây dựng. Với vai trò Chủ tịch, ông Nguyễn Văn Đông được xác định là người trực tiếp điều hành, chi phối toàn bộ hoạt động của hệ thống doanh nghiệp này.

Để kiểm soát dòng tiền, ông Đông giao cho người thân nắm giữ các vị trí then chốt gồm: Một người cháu phụ trách điều hành tài chính toàn hệ thống; em họ là Nguyễn Thu Hương Thủy giữ vai trò quản lý nguồn tiền thu từ hoạt động kinh doanh.

Trong bối cảnh khó khăn tài chính cuối năm 2023, theo kết luận điều tra, ông Đông đã phê duyệt một “kịch bản” nhằm tạo nguồn tiền mặt ngoài sổ sách.

Cụ thể, tại Công ty CP Khoáng sản Sông Bình, một công ty thành viên bộ phận kinh doanh được chỉ đạo thỏa thuận với khách hàng mua quặng Ilmenite theo cơ chế “hai giá”: giá ghi trên hợp đồng và hóa đơn thấp hơn thực tế; phần chênh lệch thanh toán bằng tiền mặt, không hạch toán.

Số tiền này sau đó được tập trung về cho bộ phận tài chính quản lý và chuyển cho ông Đông sử dụng.

Cơ quan tố tụng xác định, từ tháng 12.2023 đến tháng 9.2024, Trần Thị Lê Vi Vân (kinh doanh tự do) đã sử dụng pháp nhân của hai doanh nghiệp ký 5 hợp đồng mua 38.000 tấn quặng Ilmenite từ Công ty Sông Bình, với tổng giá trị theo hợp đồng là 115,5 tỉ đồng.

Tuy nhiên, thực tế giao dịch phát sinh khoản tiền chênh lệch ngoài hợp đồng lên tới 16,5 tỉ đồng. Khoản tiền này được giao nhận trực tiếp bằng tiền mặt, không có chứng từ, không được ghi nhận vào hệ thống kế toán.

Theo kết luận giám định, hành vi này đã làm thất thu ngân sách Nhà nước gần 3,9 tỉ đồng tiền thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp. Tại cơ quan điều tra, các bị can đã thừa nhận việc bàn bạc, thống nhất thực hiện phương thức “bán hàng hai giá” nhằm che giấu doanh thu, trốn nghĩa vụ thuế.

Từ “Anh hùng Lao động” đến vòng lao lý

Cáo trạng xác định, Nguyễn Văn Đông giữ vai trò chủ mưu, cầm đầu, trực tiếp chỉ đạo và hưởng lợi từ nguồn tiền ngoài sổ sách. Các bị can còn lại là đồng phạm, giúp sức tích cực trong việc triển khai và vận hành cơ chế này.

Ông Nguyễn Văn Đông từng là một trong những doanh nhân tiêu biểu tại Bình Thuận, được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới năm 2005. Tuy nhiên, những sai phạm trong quản trị tài chính và nghĩa vụ thuế đã khiến người đứng đầu tập đoàn này phải đối mặt với trách nhiệm hình sự.

Cơ quan tố tụng ghi nhận một số tình tiết giảm nhẹ như thành khẩn khai báo, tự nguyện nộp tiền khắc phục hậu quả. Toàn bộ vụ án đã được Kiểm sát nhân dân tối cao hoàn tất cáo trạng, chuyển hồ sơ sang Tòa án nhân dân TP.HCM để xét xử theo thẩm quyền.

Vụ việc được đánh giá là điển hình cho hành vi lợi dụng mô hình doanh nghiệp đa tầng, vận hành dòng tiền ngoài sổ sách nhằm trốn thuế, gây thất thu ngân sách Nhà nước, đồng thời đặt ra yêu cầu siết chặt kiểm soát tài chính, kế toán trong các tập đoàn tư nhân quy mô lớn.