Siết chặt trách nhiệm và kỷ luật cán bộ trong xử lý khiếu nại

VHO - Chính phủ ban hành Nghị định số 155/2026/NĐ-CP ngày 15.5.2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 124/2020/NĐ-CP ngày 19.10.2020 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Khiếu nại.

Nghị định 155/2026/NĐ-CP đã bổ sung Điều 3a (vào sau Điều 3 Nghị định số 124/2020/NĐ-CP) để định nghĩa rõ về vụ việc phức tạp. Theo đó, vụ việc phức tạp trong giải quyết khiếu nại là vụ việc thuộc một trong các trường hợp sau đây:

Khiếu nại về một nội dung nhưng phải xác minh từ 2 địa điểm trở lên;

Khiếu nại có từ 2 nội dung phải xác minh trở lên;

Nhiều người khiếu nại về cùng một nội dung hoặc nội dung khiếu nại liên quan đến quyền và lợi ích của nhiều người;

Người khiếu nại ở nước ngoài hoặc là người nước ngoài; hành vi bị khiếu nại xảy ra ở nước ngoài; nội dung khiếu nại phải xác minh ở nước ngoài;

Nội dung khiếu nại liên quan đến trách nhiệm quản lý của nhiều cơ quan, tổ chức;

Các cơ quan, tổ chức có liên quan trong quá trình giải quyết khiếu nại còn ý kiến khác nhau;

Có tài liệu, chứng cứ mâu thuẫn với nhau cần có thời gian kiểm tra, xác minh, đánh giá hoặc tham khảo ý kiến của các cơ quan chuyên môn.

Việc xác định vụ việc phức tạp phải được thể hiện bằng văn bản và lưu trong hồ sơ giải quyết khiếu nại.

Ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong giải quyết khiếu nại

Ngoài ra, so với Nghị định 124/2020/NĐ-CP, Nghị định 155/2026/NĐ-CP đặt ra một khung pháp lý hiện đại hơn khi bổ sung Điều 30a quy định việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong giải quyết khiếu nại. Cụ thể:

Tại Điều 30a quy định: cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số để cập nhật, theo dõi, quản lý, lưu trữ, kết nối, chia sẻ dữ liệu giải quyết khiếu nại theo quy định của pháp luật.

Thông tin, dữ liệu về quá trình xử lý, giải quyết khiếu nại được cập nhật kịp thời trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiếp công dân, xử lý đơn, giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong giải quyết khiếu nại phải bảo đảm tính công khai, minh bạch, bảo đảm an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và tuân thủ các quy định về bảo vệ bí mật nhà nước.

Đáng chú ý, Nghị định 155/2026/NĐ-CP bổ sung Mục 2a (gồm 2 Điều 28a, 28b) vào sau Mục 2 Chương IV Nghị định số 124/2020/NĐ-CP để hướng dẫn chi tiết Điều 11a của Luật Khiếu nại quy định về tạm đình chỉ, đình chỉ giải quyết khiếu nại.

Điều 28a của Mục 2a định nghĩa rõ các sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan bao gồm nhưng không giới hạn những trường hợp sau: Thiên tai, dịch bệnh, chiến tranh, địch họa;  tai nạn, ốm đau, đi công tác, học tập ở nơi xa; hồ sơ, tài liệu liên quan trực tiếp đến vụ việc khiếu nại đang bị cơ quan có thẩm quyền tạm giữ, niêm phong.

Bên cạnh đó, tại Điều 28b của Mục này còn quy định rõ quy trình khôi phục giải quyết khiếu nại. Theo đó, khi căn cứ tạm đình chỉ không còn, người giải quyết khiếu nại phải ban hành ngay quyết định tiếp tục giải quyết khiếu nại trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày ban hành. Thời hạn giải quyết khiếu nại tiếp tục được tính từ ngày ban hành quyết định tiếp tục giải quyết khiếu nại.

Nghị định 155/2026/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung các quy định tại Điều 40, Điều 41 Nghị định số 124/2020/NĐ-CP nhằm chi tiết hóa các hình thức xử lý kỷ luật đối với người xác minh và người giải quyết khiếu nại. Theo đó, quy định cụ thể 4 hình thức kỷ luật (khiển trách, cảnh cáo, cách chức, buộc thôi việc) cho các hành vi như: sách nhiễu, bao che người bị khiếu nại, đe dọa trả thù, cố ý làm sai lệch hồ sơ hoặc không thụ lý vụ việc đủ điều kiện thụ lý…

Đồng thời, Nghị định 155/2026/NĐ-CP cũng bổ sung Điều 41a vào sau Điều 41 Nghị định 124/2020/NĐ-CP để xử lý kỷ luật cả những người không trực tiếp giải quyết nhưng có hành vi can thiệp trái pháp luật vào quá trình khiếu nại.

Nghị định 155/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 1.7.2026.