Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi): Đề xuất 6 nhóm chính sách cơ bản

VHO - Sáng 23.1, Bộ Tư pháp tổ chức Tọa đàm lấy ý kiến về dự thảo các chính sách của Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) với hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến.

Phát biểu khai mạc, Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp) Cù Thu Anh nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sửa đổi toàn diện Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật . Trong bối cảnh Đảng và Nhà nước xác định đột phá về thể chế là “đột phá của đột phá”, việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho công tác Phổ biến, giáo dục pháp luật  là nhiệm vụ cấp bách nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo thuận lợi tối đa cho người dân và doanh nghiệp, nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật.

Qua nghiên cứu, tổng hợp ý kiến của một số đới tượng liên quan, Bộ Tư pháp dự kiến 6 nhóm chính sách cơ bản đưa vào Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật  (sửa đổi), bao gồm:

Chính sách 1: Phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quản lý nhà nước, thực hiện Phổ biến, giáo dục pháp luật;

Chính sách 2: Hoàn thiện cơ chế tổ chức và hoạt động của Hội đồng phối hợp Phổ biến, giáo dục pháp luật;

Chính sách 3: Điều chỉnh đối tượng và hoàn thiện chính sách về Phổ biến, giáo dục pháp luật  cho các đối tượng đặc thù, yếu thế để không ai bị bỏ lại phía sau;

Chính sách 4: Đưa nội dung pháp luật vào chương trình bồi dưỡng cán bộ, công chức; đổi mới công tác giáo dục pháp luật trong cơ sở giáo dục, cơ sở giáo dục nghề nghiệp;

Chính sách 5: Gắn kết truyền thông chính sách với Phổ biến, giáo dục pháp luật ; đổi mới phương thức Phổ biến, giáo dục pháp luật  thông qua ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số;

 Chính sách 6: Hoàn thiện quy định về nguồn lực Phổ biến, giáo dục pháp luật  đáp ứng yêu cầu đổi mới công tác Phổ biến, giáo dục pháp luật  trong bối cảnh hiện nay.

Để bảo đảm các chính sách mới được đưa vào dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật  (sửa đổi) bao quát được hết những vướng mắc, bất cập tồn tại trên thực tiễn, cũng như tạo hành lang pháp lý phù hợp cho sự phát triển của công tác này trong thời kỳ mới, thể chế kịp thời, đầy đủ các chủ trương của Đảng về đổi mới công tác Phổ biến, giáo dục pháp, Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp và Trợ giúp pháp lý Cù Thu Anh bày tỏ mong muốn các đại biểu sẽ phát huy trí tuệ, kinh nghiệm thực tiễn để đóng góp những ý kiến sâu sắc, tập trung về tính phù hợp của các chính sách đưa ra, đánh giá tính khả thi, phù hợp và ảnh hưởng của các giải pháp đề xuất lựa chọn trong từng chính sách; đề xuất các chính sách mới cần bổ sung vào dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp (sửa đổi) và giải pháp thực hiện (nếu có) giúp nâng cao chất lượng hiệu quả của công tác Phổ biến, giáo dục pháp luật  trong thời gian tới.

Báo cáo dẫn đề tại Hội thảo, Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp và Trợ giúp pháp lý Phan Hồng Nguyên cho biết, qua quá trình tổng hợp các báo cáo của các Bộ, ngành, địa phương về kết quả triển khai thi hành Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật  năm 2012, Bộ Tư pháp đã xây dựng dự thảo Báo cáo tổng kết 13 năm thi hành Luật Phổ biến, giáo dục pháp.

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai công tác Phổ biến, giáo dục pháp luật  còn gặp nhiều tồn tại, hạn chế ảnh hưởng tới chất lượng, hiệu quả của công tác này. Trong các nguyên nhân của các tồn tại, hạn chế có nguyên nhân xuất phát từ sự thiếu phù hợp của một số quy định trong Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật  năm 2012.

Theo đó, đối với nhóm chính sách phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quản lý nhà nước, thực hiện Phổ biến, giáo dục pháp luật, dự thảo đề xuất các giải pháp cụ thể như hoàn thiện, sửa đổi quy định nội dung quản lý nhà nước về Phổ biến, giáo dục pháp luật  bảo đảm phù hợp, tránh trùng lặp, trong đó bỏ nội dung quản lý nhà nước của cấp xã về xây dựng và quản lý cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật; bổ sung mới nội dung quản lý về Cổng Pháp luật quốc gia;

Bổ sung quy định về chỉ số Phổ biến, giáo dục pháp luật  nhằm nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong triển khai công tác Phổ biến, giáo dục pháp luật ; sửa đổi, điều chỉnh trách nhiệm của một số cơ quan cho phù hợp, thống nhất với yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, thực hiện sắp xếp, sáp nhập và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp...

Đối với chính sách điều chỉnh đối tượng và hoàn thiện chính sách về Phổ biến, giáo dục pháp luật  cho các đối tượng đặc thù, yếu thế để không ai bị bỏ lại phía sau, dự thảo đề xuất tiếp tục quy định các nhóm đối tượng đặc thù theo quy định hiện hành, bao gồm người khuyết tật, người dân ở vùng dân tộc thiểu số, miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, ven biển, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn và ngư dân…

Đồng thời, bổ sung mới một số đối tượng như người lang thang cơ nhỡ, người đang thi hành án phạt tù nhưng được tại ngoại, hoãn thi hành án, đình chỉ thi hành án; người đang chấp hành án phạt cải tạo không giam giữ, người bị tước một số quyền công dân, cấm đi khỏi nơi cư trú, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định…

Tại buổi tọa đàm, các đại biểu tập trung làm rõ về bối cảnh, sự cần thiết sửa đổi luật, các vướng mắc trong thực tiễn và về đề xuất 6 nhóm chính sách trọng tâm, hướng tới hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả Phổ biến, giáo dục pháp luật  trong giai đoạn hiện nay.

GS.TS Nguyễn Minh Đoan, giảng viên cao cấp Trường Đại học Luật Hà Nội bày tỏ sự đồng tình cơ bản với các nhóm chính sách sửa đổi về phổ biến, giáo dục pháp luật, đồng thời cho rằng việc sửa đổi cần được tiếp cận ở tầm chính sách tổng thể, không chỉ dừng ở các quy định cụ thể.

Về trách nhiệm phổ biến, giáo dục pháp luật, GS.TS Nguyễn Minh Đoan kiến nghị quy định theo hướng tất cả các cơ quan, tổ chức đều có trách nhiệm, thay vì chỉ gắn với cơ quan xây dựng, ban hành văn bản. Trong đó, cần xác định rõ các chủ thể giữ vai trò chính như Chính phủ, Bộ Tư pháp, các cơ quan hành chính nhà nước, cơ sở giáo dục-đào tạo và đặc biệt là các cơ quan thông tin, truyền thông đại chúng...

Qua nghiên cứu và theo dõi thực tiễn thi hành pháp luật, bà Phạm Thúy Hạnh, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp luật, Văn phòng Chính phủ cơ bản thống nhất với phạm vi sửa đổi toàn diện luật theo đề xuất của Bộ Tư pháp.

Theo bà Phạm Thúy Hạnh, nhiều vấn đề phát sinh trong thực tiễn đòi hỏi phải bổ sung, điều chỉnh chính sách cho phù hợp và đến nay các nội dung đã tương đối chín muồi để trình sửa đổi vào năm 2026.

Góp ý cụ thể, bà Hạnh nhấn mạnh cần bổ sung rõ trách nhiệm của cơ quan ban hành và cơ quan tham mưu trong việc hướng dẫn, giải thích và tổ chức thực hiện văn bản ngay sau khi ban hành. Thực tế cho thấy, việc đọc hiểu và áp dụng văn bản quy phạm pháp luật là rất khó, nhất là ở cấp cơ sở, trong bối cảnh chỉ riêng năm 2025 đã ban hành tới 177 luật và nghị quyết. Do đó, nhu cầu được hướng dẫn thống nhất là hết sức cần thiết.

Về phổ biến pháp luật cho cán bộ, công chức, bà Hạnh đề nghị đổi mới phương thức thực hiện, đồng thời giao trách nhiệm trực tiếp cho người đứng đầu các cơ quan trong việc phổ biến kịp thời văn bản mới, tránh tình trạng lúng túng trong thi hành công vụ.

Ngoài ra, một số ý kiến tại Tọa đàm cũng góp ý để làm rõ về cách thức, phương pháp tuyên truyền Phổ biến, giáo dục pháp luật  phù hợp với từng đối tượng, địa phương; gắn kết truyền thông chính sách với Phổ biến, giáo dục pháp luật  từ giai đoạn xây dựng pháp luật để giúp người dân được tiếp cận sớm với dự thảo chính sách; đặc biệt cần đầu tư ngân sách đúng mức để công tác Phổ biến, giáo dục pháp luật  hoạt động thực chất, hiệu quả.