Meta, TikTok, YouTube ra tòa vì cáo buộc “gây nghiện” ở giới trẻ

VHO - Meta Platforms, TikTok và YouTube đang đối mặt với các cáo buộc cho rằng những nền tảng này góp phần làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần ở giới trẻ.

Vụ kiện đầu tiên về “nghiện mạng xã hội” ở trẻ em

Các tập đoàn công nghệ lớn gồm Meta Platforms, TikTok và YouTube sẽ phải đối mặt với sự giám sát chặt chẽ của tòa án trong tuần này, trước những cáo buộc cho rằng các nền tảng của họ góp phần làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần ở giới trẻ.

Diễn biến này đánh dấu một giai đoạn mới trong cuộc tranh luận toàn quốc tại Mỹ về tác động của mạng xã hội và thời gian sử dụng màn hình đối với trẻ em.

Theo Reuters, vụ kiện mang tính bước ngoặt được xét xử tại Tòa án cấp cao California, Quận Los Angeles, Mỹ, liên quan đến một phụ nữ 19 tuổi sống tại California, được xác định trong hồ sơ tòa án với tên viết tắt KGM. Nguyên đơn cho biết cô đã sử dụng và bị cuốn vào các nền tảng mạng xã hội của những công ty trên từ khi còn nhỏ, do thiết kế mang tính thu hút cao.

Theo đơn kiện, việc sử dụng các ứng dụng này được cho là đã làm trầm trọng thêm tình trạng trầm cảm của cô, và nguyên đơn yêu cầu các công ty phải chịu trách nhiệm pháp lý.

Đây là vụ kiện đầu tiên trong số nhiều vụ dự kiến sẽ được đưa ra xét xử trong năm nay, xoay quanh khái niệm mà các nguyên đơn gọi là “nghiện mạng xã hội” ở trẻ em.

Luật sư đại diện cho nguyên đơn, ông Matthew Bergman, nhận định đây sẽ là lần đầu tiên các “gã khổng lồ công nghệ” phải trực tiếp tự bảo vệ mình trước tòa về những thiệt hại bị cáo buộc do sản phẩm của họ gây ra. Ông cho rằng mức độ giám sát tại phiên tòa sẽ nghiêm ngặt hơn nhiều so với các phiên điều trần trước Quốc hội Mỹ.

Theo kế hoạch, bồi thẩm đoàn sẽ xem xét liệu các công ty có sơ suất trong việc cung cấp những sản phẩm gây hại đến sức khỏe tâm thần của KGM hay không, đồng thời đánh giá mức độ liên quan giữa việc sử dụng các ứng dụng và tình trạng trầm cảm của nguyên đơn, so với những yếu tố khác như nội dung do bên thứ ba tạo ra hoặc các tác động từ đời sống thực.

Luật sư truyền thông Clay Calvert, thuộc Viện Doanh nghiệp Mỹ, cho rằng đây là một “vụ kiện thử nghiệm” mang tính tiền lệ. “Phiên tòa này sẽ kiểm nghiệm các lập luận cho rằng chính các nền tảng mạng xã hội đã gây ra tổn hại cho nguyên đơn,” ông nhận định.

Giám đốc điều hành Meta Mark Zuckerberg dự kiến sẽ ra làm chứng trước tòa. Đại diện pháp lý của Meta cho biết công ty sẽ lập luận rằng các sản phẩm của họ không phải là nguyên nhân dẫn đến các vấn đề sức khỏe tâm thần của KGM.

Giám đốc điều hành Snap, Evan Spiegel, cũng dự kiến sẽ ra làm chứng, do Snap là một trong các bị đơn liên quan. Trước đó, Snap và nguyên đơn đã đạt được thỏa thuận dàn xếp riêng, song các chi tiết cụ thể không được công bố.

Về phía YouTube, một lãnh đạo của nền tảng này cho biết công ty sẽ lập luận rằng YouTube về bản chất khác với các mạng xã hội như Instagram hay TikTok, và không nên bị gộp chung trong vụ kiện.

Trong khi đó, TikTok từ chối bình luận về chiến lược pháp lý mà hãng sẽ đưa ra trước tòa.

Nỗ lực định hình dư luận

Phiên tòa diễn ra trong bối cảnh các công ty công nghệ đang triển khai nhiều hoạt động nhằm thuyết phục công chúng rằng sản phẩm của họ an toàn đối với thanh thiếu niên.

Các nền tảng đã giới thiệu những công cụ được cho là giúp phụ huynh kiểm soát tốt hơn việc con cái sử dụng mạng xã hội, đồng thời chi hàng triệu USD để quảng bá các tính năng này.

Từ năm 2018, Meta đã tài trợ các hội thảo về an toàn trực tuyến cho phụ huynh tại hàng chục trường trung học trên khắp nước Mỹ. Năm 2024, công ty tổ chức một chương trình như vậy tại Los Angeles, phối hợp với Hiệp hội Phụ huynh và Giáo viên Quốc gia – một tổ chức phi lợi nhuận hoạt động vì phúc lợi trẻ em.

TikTok cũng triển khai các chương trình tương tự, thông qua sáng kiến do các hội phụ huynh học sinh địa phương dẫn dắt, tập trung vào việc hướng dẫn phụ huynh sử dụng các công cụ giới hạn thời gian và quản lý nội dung cho trẻ.

Trong khi đó, công ty mẹ của YouTube là Google đã hợp tác với Hội Nữ Hướng đạo Mỹ trong những năm gần đây, nhằm quảng bá các chương trình giáo dục về an toàn trực tuyến và kỹ năng số cho trẻ em.

Song song với các chiến dịch truyền thông, các công ty công nghệ cũng thuê những hãng luật từng tham gia bảo vệ các tập đoàn lớn trong các vụ kiện liên quan đến hành vi gây nghiện.

Bà Julie Scelfo, người sáng lập tổ chức Mothers Against Media Addiction – một nhóm vận động hạn chế việc sử dụng điện thoại thông minh trong trường học – nhận định rằng các công ty công nghệ đang sử dụng mọi công cụ ảnh hưởng có thể. “Điều đó khiến nhiều bậc phụ huynh rơi vào tình trạng hoang mang, không biết nên tin vào ai,” bà nói.