Khát vọng kể chuyện dân tộc trên màn ảnh

VHO - Hàng loạt dự án phim lịch sử và cách mạng quy mô lớn đang chuẩn bị ra rạp vào thời gian tới, hứa hẹn tạo nên diện mạo hoàn toàn mới cho điện ảnh nước nhà. Từ những hồ sơ tình báo tuyệt mật, cuộc chiến sinh tồn nơi địa ngục trần gian cho đến những giai thoại thâm cung bí sử, các nhà làm phim Việt đang thể hiện khát vọng chinh phục khán giả bằng sự đầu tư nghiêm túc, ngôn ngữ điện ảnh hiện đại và niềm tự hào dân tộc mãnh liệt.

Hàng loạt dự án phim lịch sử và cách mạng quy mô lớn đang chuẩn bị ra rạp vào thời gian tới, hứa hẹn tạo nên diện mạo hoàn toàn mới cho điện ảnh nước nhà.

Từ những hồ sơ tình báo tuyệt mật, cuộc chiến sinh tồn nơi địa ngục trần gian cho đến những giai thoại thâm cung bí sử, các nhà làm phim Việt đang thể hiện khát vọng chinh phục khán giả bằng sự đầu tư nghiêm túc, ngôn ngữ điện ảnh hiện đại và niềm tự hào dân tộc mãnh liệt.

Đa dạng hóa góc nhìn

Điện ảnh Việt Nam đang đứng trước một ngưỡng cửa lịch sử mới. Sau những tín hiệu tích cực và thành công bước đầu từ các tác phẩm như Mưa đỏ, Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối và Tử chiến trên không, dòng phim lịch sử, cách mạng đang nhận được sự quan tâm chưa từng có từ giới chuyên môn lẫn các nhà đầu tư. Không còn bó hẹp trong lối mòn khô khan hay mang tính minh họa sự kiện, làn sóng phim giai đoạn 2026-2027 đang vươn mình mạnh mẽ với sự đa dạng đột phá về đề tài và chiều sâu trong cách tiếp cận nhân vật.

Điểm nhấn đầu tiên phải kể đến là dự án Mật mã Đông Dương. Đây là một bước đi táo bạo khi khai phá lĩnh vực tình báo - mảng đề tài giàu tư liệu nhưng hiếm khi xuất hiện trên màn ảnh rộng với quy mô tương xứng.

Phim lấy cảm hứng từ hơn 25.000 hồ sơ tình báo có thật của Việt Nam. Đây không chỉ là một con số ấn tượng về mặt tư liệu, mà còn là nền tảng vững chắc để xây dựng một thế giới điện ảnh giàu chiều sâu, nơi những “cuộc chiến thầm lặng” lần đầu được tái hiện một cách khốc liệt, cân não và đầy kịch tính. Những người anh hùng thầm lặng giờ đây được đặt vào tiêu điểm, giúp khán giả hiểu thêm về sự hy sinh và trí tuệ của thế hệ cha ông qua lăng kính mới mẻ.

Trong khi đó, đạo diễn Bùi Thạc Chuyên, người vừa gây chú ý với bộ phim về địa đạo, tiếp tục thử sức với đề tài chiến tranh qua dự án Cận kề cái chết. Lần này, ông không đi vào quy mô những trận đánh lớn, mà chọn một lối tiếp cận khác: Nhìn chiến tranh từ ranh giới sinh tồn, qua những cuộc vượt ngục huyền thoại ở Nhà lao Cây Dừa (Phú Quốc).

Khi đặt nhân vật vào hoàn cảnh cùng cực của chốn lao tù khắc nghiệt, bộ phim đẩy yếu tố tâm lý và bản năng sống lên cao nhất. Từ đó, khán giả cảm nhận rõ sự tàn bạo của chiến tranh, đồng thời thấy được sức mạnh ý chí phi thường của con người khi cái chết đã ở rất gần.

Sự đổi mới còn đến từ dự án Nữ biệt động Sài Gòn, một cú bắt tay giữa Điện ảnh Công an Nhân dân và đạo diễn Hàm Trần. Sau thành công của Tử chiến trên không, sự trở lại của Hàm Trần mang theo nhiều kỳ vọng về khả năng kết hợp giữa hành động mãn nhãn và chiều sâu tâm lý.

Bộ phim tập trung vào lực lượng biệt động trong lòng thành phố nhưng điểm đặc biệt là ưu ái tuyến nhân vật nữ. Những “bông hồng thép” giữa lòng Sài Gòn hoa lệ nhưng đầy rẫy hiểm nguy sẽ mang đến một góc nhìn mềm mại nhưng cũng vô cùng kiên cường về cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.

Không dừng lại ở đó, hình tượng nữ anh hùng Võ Thị Sáu sẽ chính thức trở lại màn ảnh rộng qua dự án Đất đỏ của đạo diễn Lê Văn Kiệt. Ra mắt đúng dịp kỷ niệm 75 năm ngày mất của bà (1952-2027), tác phẩm không đơn thuần là một bộ phim tiểu sử. Đây là nỗ lực làm mới một tượng đài lịch sử bằng ngôn ngữ điện ảnh hiện đại, sử dụng kỹ thuật dàn dựng và tiết tấu mới để giúp thế hệ trẻ cảm nhận được sự gần gũi, tính nhân văn và lý tưởng sống cao đẹp của người con gái vùng Đất đỏ.

Mảng phim dã sử, cung đình cũng có những bước đi táo bạo. Đáng chú ý là dự án hợp tác Việt Nam - Hàn Quốc khai thác cuộc đời Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn. Với mức đầu tư dự kiến khoảng 30 tỉ won, tương đương hơn 500 tỉ đồng, đây được xem là con số kỷ lục đối với một phim lịch sử Việt Nam. Việc ê kíp giới thiệu dự án tại Seoul và hợp tác với các chuyên gia điện ảnh hàng đầu khu vực cho thấy tham vọng đưa văn hóa, lịch sử Việt Nam đến gần hơn với khán giả quốc tế.

Cùng lúc đó, đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình mang đến màu sắc huyền sử với Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh. Phim kể về 7 tráng sĩ được giao sứ mệnh bảo vệ linh cữu vua Đinh Tiên Hoàng trước các thế lực thù địch. Diễn viên Johnny Trí Nguyễn, trong vai trò đạo diễn hành động cho biết,s dàn diễn viên đã mất 7 tháng học võ thuật để các cảnh quay đạt độ chân thực cao nhất, hạn chế tối đa kỹ xảo. Sự chỉn chu này hứa hẹn một tác phẩm dã sử hành động đầy lôi cuốn.

Và cũng không thể không nhắc đến Hoàng hậu cuối cùng, dự án của bộ đôi Bảo Nhân - Nam Cito. Lấy cảm hứng từ cuộc đời Hoàng hậu Nam Phương, bộ phim tập trung vào 10 năm chung sống giữa bà và Hoàng đế Bảo Đại tại Đại nội Huế. Với bối cảnh được quay trực tiếp tại các cung điện cổ kính, cùng sự đầu tư tỉ mỉ về phục trang, tác phẩm không dừng lại ở một thiên tình sử, mà gợi mở những biến động dữ dội của lịch sử Việt Nam giai đoạn 1930-1945.

Bài học từ quá khứ

Dù đang trong giai đoạn bùng nổ, sự trở lại của dòng phim lịch sử Việt Nam cũng đặt ra nhiều thách thức và bài học xương máu. Lịch sử điện ảnh Việt từng chứng kiến những dự án “điêu đứng” vì vấn đề chuẩn xác. Bài học từ phim Lý Công Uẩn: Đường tới thành Thăng Long 16 năm trước vẫn luôn là lời cảnh tỉnh cho mọi nhà làm phim.

Với kinh phí hơn 100 tỉ đồng vào năm 2009, nhưng do phục trang bị cho là quá giống phim Trung Quốc, bộ phim đã bị dừng sóng ngay trước thềm đại lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long. Phải mất tới 15 năm chỉnh sửa, tác phẩm này mới có cơ hội ra mắt khán giả vào cuối năm 2025.

Những tranh cãi về mũ miện của vua Đinh tại Lễ hội Hoa Lư 2026 hay những phản ứng của cộng đồng mạng về phục trang trên sân khấu cho thấy khán giả ngày nay rất tinh tế và khắt khe. Họ không chấp nhận sự cẩu thả dưới danh nghĩa “sáng tạo”. Ý thức được điều này, các đoàn phim hiện nay đều đặt ưu tiên hàng đầu cho việc nghiên cứu tư liệu.

Các chuyên gia văn hóa, lịch sử được mời tư vấn từ khâu kịch bản đến thiết kế từng họa tiết trên vải vóc, hoa văn mũ miện. Việc xin phép quay tại các bối cảnh thật như Kinh thành Huế hay xây dựng phim trường tại Gia Lai cũng là nỗ lực để đạt được độ chân thực tối đa.

Bên cạnh áp lực về chuyên môn, bài toán kinh phí và thu hồi vốn cũng khiến các nhà sản xuất phải thay đổi tư duy. Phim lịch sử luôn đòi hỏi nguồn lực khổng lồ để tái hiện bối cảnh, phục trang và dàn dựng những đại cảnh. Để giảm bớt rủi ro, một hướng đi mới đã được hình thành, đó là phát triển hệ sinh thái sản phẩm phái sinh.

Dự án Tây Sơn thất hổ tướng: Kỳ Nam cung thủ Lý Văn Bưu là một ví dụ điển hình. Ngay từ khi phim chưa bấm máy, phim trường tại Gia Lai đã được hoàn thiện và mở cửa đón khách du lịch, tạo ra nguồn thu tức thì và quảng bá hình ảnh rộng rãi. Việc phát hành sách ảnh, đồ chơi mô hình (merchandise) cũng là cách để tăng sự gắn kết giữa khán giả và tác phẩm.

Sự chuyển mình mạnh mẽ nhất nằm ở cách kể chuyện. Các nhà làm phim không còn chỉ nhìn lịch sử như những con số khô khan hay sự kiện vĩ mô. Họ bắt đầu tập trung vào “con người trong lịch sử”.

Các nhân vật được đặt trong những lựa chọn mang tính cá nhân, những góc khuất tâm hồn, khiến họ trở nên sống động, gần gũi và có sức thuyết phục hơn. Cách tiếp cận này giúp phim lịch sử thoát khỏi mác “giáo khoa” để thực sự trở thành tác phẩm nghệ thuật có khả năng chạm đến cảm xúc người xem.

Tuy nhiên, thách thức vẫn còn đó. Khán giả Việt Nam vốn đã quen với những tiêu chuẩn hình ảnh và nhịp phim của “bom tấn” quốc tế. Điều này đòi hỏi các nhà sản xuất trong nước phải không ngừng nâng cao chất lượng kỹ thuật, từ âm thanh, ánh sáng đến khâu hậu kỳ. Việc nhiều dự án lớn cùng ra mắt vào năm 2027 sẽ tạo ra một cuộc cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy các nhà làm phim phải tìm ra bản sắc riêng và hướng đi phù hợp để tồn tại và phát triển.