(Emagazine) Đánh thức “mỏ vàng” văn hóa giữa đại ngàn Gia Lai

Hút du khách bằng không gian văn hóa bản địa

Phía Tây Gia Lai sở hữu không gian thiên nhiên đặc trưng của đại ngàn Tây Nguyên với Biển Hồ, núi lửa Chư Đăng Ya, Vườn quốc gia Kon Ka Kinh - Vườn di sản ASEAN cùng không gian văn hóa cồng chiêng được UNESCO ghi danh là “Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại” từ năm 2005.

 Giữa núi rừng ấy, cộng đồng người Ba Na, Gia Rai, Hrê, Chăm Hroi… vẫn gìn giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống qua lễ hội, âm nhạc, nghề thủ công và nếp sinh hoạt cộng đồng. Đây cũng là nền tảng để Gia Lai từng bước khai thác du lịch cộng đồng theo hướng lấy bản sắc văn hóa bản địa làm sức hút.

Cuối tháng 4 vừa qua, hàng ngàn du khách trong và ngoài nước đã đổ về Quảng trường Đại Đoàn Kết, phường Pleiku để tham gia Ngày hội Văn hóa các dân tộc tỉnh Gia Lai lần thứ I. Không gian phố núi những ngày ấy rộn ràng tiếng cồng chiêng, tiếng nhạc cụ truyền thống và những điệu dân ca vang vọng từ các buôn làng. Hơn 1.000 nghệ nhân, diễn viên quần chúng các dân tộc Gia Rai, Ba Na, Hrê, Chăm Hroi… đã phục dựng nhiều nghi lễ truyền thống như lễ bỏ mả, lễ mừng lúa mới, lễ cúng nước giọt, lễ mừng nhà rông… tạo nên bức tranh văn hóa đậm sắc màu Tây Nguyên.

Bên cạnh các nghi lễ dân gian là không gian giới thiệu nghề truyền thống, dệt thổ cẩm, đan lát, tạc tượng cùng nhiều món ăn mang hương vị núi rừng. Đoàn nghệ nhân Hrê ở xã An Vinh mang đến ngày hội các món cá niên nướng, rau dớn, nhái nướng, gà nướng… thu hút đông đảo người dân và du khách trải nghiệm.

Nghệ nhân Đinh Xuân Hải, xã An Vinh chia sẻ: “Tôi rất vui khi được đại diện người Hrê tham gia ngày hội. Các địa phương đều mang theo trang phục, nhạc cụ và nét văn hóa riêng để giới thiệu, quảng bá. Đây cũng là cách để gìn giữ và truyền lại cho thế hệ sau”.

Không gian trình diễn văn hóa dân gian cùng các hoạt động trải nghiệm đã để lại nhiều ấn tượng với du khách. Anh Nguyễn Vương Long đến từ Hải Phòng cho biết, đây là lần đầu tiên anh được hòa mình vào không gian văn hóa giàu bản sắc của các dân tộc Tây Nguyên, được giao lưu với người dân địa phương, xem biểu diễn cồng chiêng và tận mắt chứng kiến nhiều nghề truyền thống đặc sắc.

“Tôi cảm nhận rõ sự quan tâm của địa phương trong việc gìn giữ văn hóa của đồng bào. Hy vọng sẽ có thêm nhiều du khách đến Gia Lai để trải nghiệm không gian rất đặc biệt này”, anh Long bày tỏ.

Tìm hướng đánh thức du lịch cộng đồng

Từ lợi thế về cảnh quan tự nhiên, văn hóa bản địa và không gian sinh thái đặc trưng của đại ngàn Tây Nguyên, Gia Lai đang từng bước hình thành các mô hình du lịch cộng đồng gắn với trải nghiệm văn hóa và đời sống bản địa.

Nhiều điểm du lịch cộng đồng đã được địa phương định hướng xây dựng như làng K3 - Vĩnh Sơn với mô hình du lịch sinh thái gắn rừng, suối, thác; làng Kép (xã Ialy), làng Mơ Hra-Đap (xã Tơ Tung), làng Plei Ốp (phường Pleiku), làng Ia Nueng (xã Biển Hồ)… với các trải nghiệm văn hóa truyền thống, ẩm thực địa phương và sinh hoạt cộng đồng. Hướng đi được tỉnh đặt ra là nâng chất lượng dịch vụ, đa dạng sản phẩm trải nghiệm và tăng khả năng kết nối tour, tuyến.

Theo bà Đỗ Thị Diệu Hạnh, Giám đốc Sở VHTTDL Gia Lai, du lịch cộng đồng và du lịch trải nghiệm đang trở thành trọng tâm trong chiến lược phát triển sản phẩm mới ở khu vực phía Tây tỉnh.

Sự quan tâm của các doanh nghiệp lữ hành đối với Gia Lai cũng đang tăng lên. Nhiều đơn vị xúc tiến, kết nối du lịch đã phối hợp cùng Hiệp hội Du lịch Việt Nam tổ chức các chương trình quảng bá, đưa khách đến địa phương. Bên cạnh du lịch biển, xu hướng được các doanh nghiệp đặc biệt quan tâm hiện nay là du lịch cộng đồng gắn với trải nghiệm văn hóa bản địa.

TS Chu Mạnh Trinh, chuyên gia dự án phát triển du lịch cộng đồng cho rằng, du lịch cộng đồng thực chất là hành trình học tập và trao đổi văn hóa. Giá trị của loại hình này không chỉ nằm ở sản phẩm vật chất mà còn ở những câu chuyện, kinh nghiệm sống, làn điệu dân ca hay phong tục tập quán được người dân bản địa truyền lại cho du khách. Đây cũng là cơ hội để cộng đồng địa phương cải thiện sinh kế từ chính vốn văn hóa mình đang sở hữu.

Theo TS Chu Mạnh Trinh, để du lịch cộng đồng phát triển bền vững, Nhà nước cần đóng vai trò định hướng và kết nối, giúp bà con tiếp tục khai mở các giá trị văn hóa, cảnh quan và tri thức bản địa. Đồng thời, cần tạo điều kiện để người dân kết nối với trường học, các chương trình trải nghiệm và hoạt động nghiên cứu khoa học, qua đó mở rộng không gian học tập, trải nghiệm cho du khách và thế hệ trẻ.