Xã Đông Sơn gặt “trái ngọt” từ chuyển đổi cây trồng

VHO - Nhờ chuyển đổi cơ cấu cây trồng, ứng dụng kỹ thuật hiện đại và liên kết tiêu thụ ổn định, dưa lưới đang trở thành cây trồng chủ lực, mang đến "trái ngọt" kinh tế cho nhiều hộ nông dân ở xã Đông Sơn (Quảng Ngãi).

Từ những thửa ruộng từng cho hiệu quả kinh tế thấp, nhiều nông dân xã Đông Sơn đã mạnh dạn chuyển đổi sang trồng dưa lưới, hình thành vùng sản xuất hàng hóa quy mô hàng chục ha.

Với mô hình liên kết doanh nghiệp bao tiêu, ứng dụng công nghệ tưới hiện đại và sự hỗ trợ từ Quỹ Hỗ trợ nông dân, cây dưa lưới đang trở thành động lực nâng cao thu nhập, tạo việc làm và mở ra hướng phát triển nông nghiệp bền vững.

Trên cánh đồng Gò Cù - Đồng Trâm, những luống dưa lưới xanh mướt nối dài đang báo hiệu một vụ mùa bội thu. Sự chuyển đổi sang cây dưa lưới đã mang đến diện mạo mới cho sản xuất nông nghiệp tại xã Đông Sơn.

Là một trong những hộ tiên phong, ông Bùi Hai (51 tuổi), thôn Châu Me (Châu Bình cũ) bắt đầu gắn bó với cây dưa lưới từ năm 2019. Ông Hai chủ động học hỏi kỹ thuật, tìm nguồn giống và mạnh dạn đầu tư, ông từng trải qua vụ sản xuất đầu tiên gần như thất bại vì mưa lớn kéo dài.

"Tôi từng mất trắng ở vụ đầu nhưng vẫn quyết tâm theo đuổi vì nhận thấy đây là cây trồng có giá trị kinh tế cao, đầu ra ổn định và phù hợp với điều kiện đất đai địa phương", ông Hai chia sẻ.

Hiện nay, trên diện tích 2 ha đất thuê, ông áp dụng phương thức xuống giống gối vụ, chia nhỏ diện tích để sản xuất liên tục quanh năm. Cách làm này giúp nguồn hàng luôn ổn định, đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp thu mua cũng như thị trường.

Theo ông Hai, vùng đất ở đây có điều kiện thổ nhưỡng đặc biệt, giúp trái dưa đạt độ ngọt cao, chất lượng vượt trội. Tuy nhiên, đây cũng là cây trồng đòi hỏi kỹ thuật cao, người sản xuất phải kiểm soát nghiêm ngặt hệ rễ, sâu bệnh, đặc biệt là bọ trĩ và nấm trong mùa mưa.

Toàn bộ quy trình chăm sóc đều được quản lý chặt chẽ, từ chọn giống, tưới nước, bón phân đến sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng thời gian cách ly. Chỉ sau khoảng 75 ngày, mỗi quả dưa đạt trọng lượng từ 1,5-2 kg, đáp ứng yêu cầu của đơn vị bao tiêu.

Với năng suất bình quân khoảng 80 tấn mỗi vụ trên diện tích 2 ha, doanh thu đạt khoảng 400 triệu đồng/ha, mô hình không chỉ mang lại nguồn thu ổn định cho gia đình mà còn tạo việc làm thường xuyên cho 9 lao động địa phương.

Không riêng ông Bùi Hai, ông Đặng Điềm, người có hơn 15 năm kinh nghiệm trồng các loại dưa, cũng lựa chọn dưa lưới là cây trồng chủ lực. Ông đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt kết hợp châm phân tự động, giúp tiết kiệm nước, giảm chi phí nhân công và nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón.

Theo ông Điềm, mỗi năm sản xuất hai vụ chính, áp dụng phương thức gối vụ để duy trì nguồn cung liên tục. Hiện ông canh tác song song hai giống dưa, trong đó dưa lưới tròn được doanh nghiệp ưu tiên thu mua để cung cấp cho hệ thống siêu thị nhờ mẫu mã đẹp và thời gian bảo quản dài.

Điểm tựa quan trọng giúp nhiều hộ nông dân mạnh dạn đầu tư chính là nguồn vốn ưu đãi từ Quỹ Hỗ trợ nông dân. Thông qua Chi hội Nông dân, ông Điềm được vay 90 triệu đồng để đầu tư hệ thống tưới, khoan giếng và mua sắm vật tư phục vụ sản xuất.

Nhằm tăng cường liên kết giữa các hộ sản xuất, Hội Nông dân xã Đông Sơn đã thành lập Tổ hội nghề nghiệp "Trồng và phát triển cây dưa lưới" với 8 thành viên. Cùng với đó, Quỹ Hỗ trợ nông dân tỉnh Quảng Ngãi đã giải ngân 500 triệu đồng cho các thành viên vay đầu tư mở rộng sản xuất.

Việc thành lập Tổ hội nghề nghiệp không chỉ giúp các hộ dân chia sẻ kinh nghiệm, ứng dụng đồng bộ khoa học kỹ thuật mà còn tạo điều kiện thuận lợi trong liên kết tiêu thụ sản phẩm, xây dựng vùng nguyên liệu tập trung.

Theo ông Đỗ Quốc Dũng, Chủ tịch Hội Nông dân xã Đông Sơn, từ 8 hộ ban đầu, đến nay riêng thôn Châu Me đã có hơn 15 hộ tham gia trồng dưa lưới. Tổng diện tích toàn xã đạt khoảng 25-30 ha, trong đó riêng khu vực Châu Me chiếm từ 22-25 ha.

Địa phương đang định hướng xây dựng vùng chuyên canh dưa lưới theo tiêu chuẩn sản xuất sạch, từng bước hoàn thiện hồ sơ xây dựng sản phẩm OCOP nhằm nâng cao giá trị thương hiệu, mở rộng thị trường và hướng đến xuất khẩu.

Bên cạnh hiệu quả kinh tế, mô hình còn có tác động tích cực về mặt xã hội. Bình quân mỗi hộ canh tác từ 1-2 ha có thể tạo việc làm thường xuyên cho 5-10 lao động. Riêng các hộ tham gia Tổ hội nghề nghiệp hiện đã giải quyết việc làm ổn định cho nhiều lao động tại địa phương.

Từ những cánh đồng từng chỉ trồng các loại cây truyền thống, vùng chuyên canh dưa lưới ở Đông Sơn đang hình thành chuỗi giá trị sản xuất gắn với doanh nghiệp, khoa học kỹ thuật và tín dụng ưu đãi.

Đây được xem là hướng đi triển vọng trong tái cơ cấu nông nghiệp, góp phần nâng cao giá trị trên một đơn vị diện tích, tăng thu nhập cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại, bền vững.