Kiến tạo không gian, phát huy vai trò của doanh nghiệp trong giai đoạn tăng trưởng mới

VHO - Nhân kỷ niệm Ngày Doanh nhân Việt Nam 13.10, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã tổ chức Diễn đàn “Doanh nhân tiên phong – Chính phủ kiến tạo trong kỷ nguyên mới” tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội.

Tham dự Diễn đàn có Phó trưởng Ban, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Nguyễn Đức Hiển; Đại biểu Quốc hội chuyên trách, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Đức Hiếu; Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hồ Sỹ Hùng; Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) Nguyễn Xuân Thọ; cùng đại diện các cơ quan Trung ương, bộ, ngành, địa phương, hiệp hội, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp.

Từ yêu cầu tăng trưởng cao đến đổi mới mô hình phát triển

Bước vào giai đoạn phát triển 2026–2030, nền kinh tế Việt Nam đứng trước yêu cầu không chỉ mở rộng quy mô mà còn nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng suất, năng lực tự chủ và sức cạnh tranh.

Những động lực mới từ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh cần được chuyển hóa thành các dự án đầu tư, năng lực sản xuất và giá trị gia tăng thực chất. Trong tiến trình đó, doanh nghiệp là chủ thể trực tiếp kiến tạo giá trị, tạo việc làm, tham gia chuỗi cung ứng và đưa hàng hóa, thương hiệu Việt Nam ra thị trường thế giới.

Chủ đề Diễn đàn đặt ra mối quan hệ hai chiều: Chính phủ kiến tạo một thể chế minh bạch, ổn định, có khả năng dự báo, bảo đảm nguồn lực được vận hành thông suốt; cộng đồng doanh nhân tiên phong đổi mới quản trị, nâng cao năng suất, làm chủ công nghệ và mở rộng liên kết. Hai nỗ lực chỉ tạo thành động lực tăng trưởng khi gặp nhau ở kết quả cụ thể của môi trường kinh doanh và hoạt động doanh nghiệp.

Tại hội thảo, PGS.TS Hồ Sỹ Hùng - Chủ tịch VCCI cho rằng, “Chính phủ kiến tạo” và “Doanh nhân tiên phong” là hai điều kiện phải song hành để tạo ra một giai đoạn tăng trưởng mới. Nhà nước có thể mở rộng không gian phát triển bằng thể chế tốt hơn, nhưng doanh nghiệp phải biến những điều kiện đó thành đầu tư, sản xuất, sản phẩm, việc làm và giá trị mới.

Theo ông Hồ Sỹ Hùng, hai năm qua, tốc độ đổi mới chính sách diễn ra mạnh mẽ. Nhiều nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị được ban hành; các luật, cơ chế mới được khẩn trương xây dựng, triển khai; việc sắp xếp tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền và đơn giản hóa thủ tục hành chính tiếp tục được đẩy mạnh. Những thay đổi này đang mở rộng không gian phát triển cho cộng đồng doanh nghiệp.

Tuy nhiên, theo Chủ tịch VCCI, chính sách tốt chưa tự động tạo ra kết quả tốt. Khoảng cách giữa chủ trương và thực thi vẫn là vấn đề cần giải quyết. Cùng một quy định nhưng cách áp dụng khác nhau giữa các địa phương có thể dẫn đến trải nghiệm khác biệt, khiến cơ hội kinh doanh bị ảnh hưởng bởi tiến độ xử lý và cách hiểu quy định.

“Nếu giai đoạn trước chúng ta nói nhiều về đột phá thể chế, thì giai đoạn tới phải nói mạnh hơn về đột phá thực thi”, ông Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh.

 Chủ động nắm bắt cơ hội, nâng cao năng lực quản trị

Trong các phát biểu và trao đổi tại Diễn đàn, các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu kết hợp mục tiêu tăng trưởng cao với ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực.

Các trọng tâm được đặt ra gồm phát triển cân bằng hệ thống tài chính và thị trường vốn; nâng cao hiệu quả đầu tư, nhất là đầu tư công; phát huy vai trò của doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân và khu vực đầu tư nước ngoài trong một hệ sinh thái liên kết; tiếp tục tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, thủ tục và tiếp cận nguồn lực.

Cùng với trách nhiệm kiến tạo của Nhà nước, định hướng của Diễn đàn đề cao trách nhiệm tự đổi mới của doanh nghiệp: quản trị tài chính minh bạch, sử dụng vốn hiệu quả, chuyển từ tăng quy mô sang tăng năng suất và giá trị, đáp ứng chuẩn mực cao hơn về chất lượng, lao động, môi trường và quản trị. Đây là điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Theo Chủ tịch VCCI, điều cần quan tâm không chỉ là có bao nhiêu mô hình cải cách thành công, mà là làm thế nào để những kết quả đó trở thành mặt bằng chung của môi trường kinh doanh Việt Nam. Nếu một địa phương rút ngắn được thời gian xử lý thủ tục, một cửa khẩu đẩy nhanh thông quan nhờ số hóa, những kinh nghiệm hiệu quả cần được tổng kết, chia sẻ và vận dụng phù hợp ở những nơi khác.

Điều này cũng đặt ra yêu cầu nâng cao trách nhiệm thực thi ở từng cấp, từng cơ quan. Một chính sách có mục tiêu đúng nhưng triển khai chậm, thiếu thống nhất hoặc không rõ trách nhiệm giải quyết sẽ khó tạo ra tác động như kỳ vọng. Ngược lại, khi quy trình minh bạch, thời hạn xử lý rõ ràng và vướng mắc được giải quyết kịp thời, doanh nghiệp có thêm cơ sở để chủ động trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Về phía doanh nghiệp, bên cạnh việc kỳ vọng môi trường kinh doanh thuận lợi hơn, yêu cầu đặt ra là chủ động nắm bắt cơ hội, nâng cao năng lực quản trị, đổi mới công nghệ và cải thiện sức cạnh tranh. Chính sách có thể mở ra cơ hội, nhưng khả năng tận dụng cơ hội phụ thuộc vào năng lực thích ứng và tổ chức hoạt động của từng doanh nghiệp...

Diễn đàn cũng dành thời gian trao đổi tại phiên thảo luận kết nối góc nhìn của các chuyên gia, doanh nghiệp thuộc nhiều khu vực và quy mô, qua đó góp phần nhận diện những rào cản của thực tiễn và các hướng xử lý có tính khả thi.

Phiên thảo luận đã tập trung phân tích về yêu cầu xuyên suốt là chuyển từ cải cách trên văn bản sang cải cách được cảm nhận trong thực tế: Quy định dễ thực hiện hơn, thời gian xử lý ngắn hơn, chi phí tuân thủ thấp hơn, dự án được triển khai nhanh hơn và cơ hội đầu tư được mở rộng. Cùng với đó, các doanh nghiệp dẫn đầu cần tạo tác động lan tỏa, mở rộng mạng lưới nhà cung ứng, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, tăng liên kết giữa khu vực trong nước và khu vực FDI.