Gửi tiết kiệm hấp dẫn trở lại, người có tiền nhàn rỗi nên tính gì cuối năm?

VHO - Lãi suất huy động đang duy trì ở mức cao khi nhu cầu vốn của hệ thống ngân hàng tăng nhanh. Tuy nhiên, với người có tiền nhàn rỗi, bài toán cuối năm không chỉ là chọn nơi trả lãi cao nhất mà còn phải tính đến lạm phát, kỳ hạn và khả năng cần tiền trước hạn.

Lãi suất huy động tăng, nhưng đừng chỉ nhìn con số cao nhất

Sau giai đoạn lãi suất tiền gửi giảm sâu, mặt bằng huy động đang có xu hướng hấp dẫn hơn đối với người gửi tiền. Theo số liệu Ngân hàng Nhà nước được Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam dẫn lại, trong tháng 8.2026, lãi suất tiền gửi bằng VND bình quân của các ngân hàng đối với tiền gửi kỳ hạn 6-12 tháng ở mức 6,5-8%/năm; kỳ hạn trên 12-24 tháng ở mức 6,1-7,6%/năm và trên 24 tháng khoảng 7,2-8,1%/năm. Đáng chú ý, đến ngày 20/8, lãi suất tiền gửi bình quân của các giao dịch phát sinh mới đã tăng 1,25 điểm %/năm so với cuối năm 2025.

Động lực quan trọng nằm ở nhu cầu vốn của nền kinh tế. Trong khi tín dụng tăng nhanh, ngân hàng phải duy trì nguồn vốn huy động ổn định. Đây cũng là lý do cuộc cạnh tranh thu hút tiền gửi có dấu hiệu nóng lên trở lại.

Tuy nhiên, người gửi tiền cần phân biệt mức lãi suất cao nhất với mặt bằng lãi suất phổ biến. Những mức 8-9%/năm hoặc cao hơn thường đi kèm điều kiện về số tiền gửi, kỳ hạn, khách hàng hoặc sản phẩm cụ thể. Vì vậy, việc thấy một ngân hàng quảng bá mức lãi suất rất cao không đồng nghĩa khoản tiền vài trăm triệu đồng của một khách hàng thông thường chắc chắn được hưởng mức đó.

Một yếu tố khác cũng cần được tính đến là lạm phát. Cục Thống kê vừa công bố CPI bình quân 9 tháng năm 2026 tăng 4,52%, trong khi lạm phát cơ bản tăng 4,26%. Riêng tháng 9, CPI tăng 5,08% so với cùng kỳ năm trước.

Điều này khiến việc nhìn vào lãi suất danh nghĩa trở nên chưa đủ. Chẳng hạn, một khoản tiền gửi với lãi suất 7%/năm vẫn tạo ra mức sinh lời danh nghĩa khá rõ, nhưng sức mua của khoản tiền sau một năm còn phụ thuộc vào diễn biến giá cả. Nói cách khác, lãi suất cao không đồng nghĩa toàn bộ phần lãi đều là mức tăng sức mua thực tế.

Có tiền nhàn rỗi, nên chia kỳ hạn thay vì “khóa” tất cả

Với người đã xác định có một khoản tiền chưa cần sử dụng trong vài tháng tới, gửi tiết kiệm vẫn là một lựa chọn có ưu điểm rõ ràng: Lợi suất được xác định trước, cách thức tương đối đơn giản và không phải chịu những biến động giá hàng ngày như một số kênh đầu tư khác.

Nhưng câu hỏi quan trọng hơn là gửi bao nhiêu và trong bao lâu.

Một khoản tiền có thể cần dùng trong 3-6 tháng không nên được đối xử giống khoản tiền chắc chắn chưa cần đến trong 1-2 năm. Nếu gửi toàn bộ vào kỳ hạn dài rồi phát sinh nhu cầu đột xuất, việc rút trước hạn có thể khiến phần tiền rút không còn được hưởng mức lãi suất ban đầu.

Do đó, thay vì dồn toàn bộ tiền vào một sổ, người gửi có thể cân nhắc chia thành nhiều khoản với các kỳ hạn khác nhau. Ví dụ, với 1 tỈ đồng, có thể dành một phần cho nhu cầu ngắn hạn, một phần gửi 6 tháng và phần thực sự chưa cần dùng mới cân nhắc kỳ hạn 12 tháng hoặc dài hơn.

Cách này không tối đa hóa lãi suất trong mọi trường hợp, nhưng giúp người gửi cân bằng giữa lợi nhuận và tính thanh khoản.

Đây cũng là điểm cần đặc biệt lưu ý vào những tháng cuối năm. Các khoản chi tiêu gia đình, mua sắm, học hành, sửa chữa nhà cửa hay kế hoạch đầu tư có thể khiến nhu cầu tiền mặt tăng lên. Chạy theo thêm 0,5-1 điểm % lãi suất nhưng sau đó phải rút trước hạn có thể khiến lợi ích nhận được không còn như tính toán ban đầu.

Chẳng hạn, với 200 triệu đồng, lãi suất 6,8%/năm tương đương khoảng 13,6 triệu đồng tiền lãi nếu gửi đủ một năm; ở mức 8,5%/năm là khoảng 17 triệu đồng. Chênh lệch là 3,4 triệu đồng/năm.

Vì vậy, trước khi chuyển toàn bộ tiền sang một sản phẩm có điều kiện phức tạp hơn chỉ để lấy thêm lãi, người gửi nên cân nhắc khoản tiền tăng thêm đó có đáng để đánh đổi khả năng sử dụng tiền hay không.

Đừng biến “săn lãi suất” thành mục tiêu duy nhất

Một xu hướng đáng chú ý là ngân hàng không chỉ cạnh tranh bằng tiền gửi tiết kiệm thông thường mà còn đưa ra các sản phẩm như chứng chỉ tiền gửi, với mức lãi suất và điều kiện riêng. Điều này tạo thêm lựa chọn cho người có khoản tiền lớn, nhưng cũng khiến việc đọc kỹ điều khoản trở nên quan trọng hơn.

Trước khi gửi, người dân nên kiểm tra ít nhất 5 điểm: Lãi suất thực tế được áp dụng cho khoản tiền của mình; điều kiện để nhận mức lãi suất quảng cáo; cách tính và trả lãi; quy định khi rút trước hạn; khả năng sử dụng hoặc chuyển nhượng sản phẩm nếu có nhu cầu tiền mặt.

An toàn tiền gửi cũng là yếu tố không nên bỏ qua. Từ ngày 13.7.2026, hạn mức trả tiền bảo hiểm tiền gửi đã được nâng lên 350 triệu đồng, bao gồm cả gốc và lãi, đối với toàn bộ tiền gửi được bảo hiểm của một người tại một tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi khi phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm.

Trong khi đó, cơ quan quản lý vẫn đặt mục tiêu ổn định mặt bằng lãi suất. Trước đó, Ngân hàng Nhà nước đã yêu cầu các ngân hàng giảm tối thiểu 0,5 điểm %/năm lãi suất tiền gửi đối với các giao dịch mới có kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Vì vậy, sẽ khó để khẳng định lãi suất chắc chắn tiếp tục tăng mạnh trong những tháng cuối năm.

Với người đang có tiền nhàn rỗi, thay vì cố đoán “lãi suất sẽ đạt đỉnh ở đâu”, cách thận trọng hơn là xác định trước số tiền có thể cần dùng, phần tiền có thể gửi dài hơn và chia kỳ hạn phù hợp.

Trong bối cảnh lãi suất huy động đã hấp dẫn trở lại nhưng lạm phát cũng tăng, bài toán cuối năm không phải là tìm mức lãi suất cao nhất, mà là tìm điểm cân bằng giữa mức sinh lời, an toàn và khả năng sử dụng tiền khi cần.