Bộ Xây dựng đề xuất loạt giải pháp hỗ trợ vận tải trước biến động giá nhiên liệu

VHO - Trước sức ép từ giá xăng dầu tăng vọt do xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông, Bộ Xây dựng đã gửi báo cáo tới Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn đề xuất hàng loạt giải pháp “nóng” nhằm bình ổn thị trường, giảm thuế phí và hỗ trợ các doanh nghiệp vận tải hàng không, hàng hải, đường bộ và đường sắt.

Gây sức ép lớn lên chi phí vận tải

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, căng thẳng quân sự tại Trung Đông khiến giá dầu thô và các sản phẩm xăng dầu thế giới biến động mạnh, gây áp lực trực tiếp lên chi phí vận hành của nhiều lĩnh vực.

Trong lĩnh vực hàng không, chi phí nhiên liệu bay hiện chiếm khoảng 35-40% tổng chi phí vận hành của các hãng hàng không. Việc một số không phận tại khu vực Trung Đông bị đóng hoặc hạn chế như Iran, Iraq, Kuwait, Qatar, UAE và Israel buộc các hãng phải điều chỉnh lộ trình bay, phát sinh chi phí bay vòng, phí sử dụng hành lang bay thay thế và phụ phí bảo hiểm rủi ro.

Hiện giá nhiên liệu hàng không MOPS Jet A-1 Singapore đang giao dịch quanh mức 160,57 USD/thùng và được dự báo có thể tiếp tục duy trì ở mức cao, xấp xỉ 170 USD/thùng trong tháng 3 do lo ngại căng thẳng leo thang và nguồn cung còn hạn chế.

Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), khi giá Jet A-1 tăng sẽ khiến chi phí khai thác của các hãng hàng không tăng thêm khoảng 50-60%; nếu giá nhiên liệu này lên tới 200 USD/thùng trở lên, chi phí của các hãng có thể tăng trên 70%.

Trong lĩnh vực hàng hải và đường thủy, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 30-40% chi phí vận hành. Khi giá nhiên liệu tăng 20%, giá vận tải hàng hải có thể tăng khoảng 15%, trong khi vận tải đường thủy nội địa tăng khoảng 18%.

Đối với vận tải biển quốc tế, các tuyến đi qua khu vực Trung Đông phải thay đổi hành trình, kéo dài thêm khoảng 14-20 ngày do phải đi vòng tránh vùng chiến sự, đồng thời phát sinh phụ phí rủi ro chiến tranh khoảng 2.000-4.000 USD/container.

Theo ghi nhận của Bộ Xây dựng, giá dịch vụ vận tải quốc tế tăng tại một số tuyến như: tuyến TP.HCM đi Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Mỹ và châu Âu tăng khoảng 2-3 lần.

Trong lĩnh vực vận tải đường bộ, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 30-40% giá thành vận tải ô tô. Việc giá xăng dầu tăng khiến các doanh nghiệp vận tải điều chỉnh tăng giá cước vận chuyển, ảnh hưởng đến chi phí logistics và giá thành hàng hóa.

Nhóm tăng giá mạnh (trên 30%) gồm 7 tỉnh/thành phố: Ninh Bình (tăng đến 50%), Quảng Ninh (đến 33,3%), Vĩnh Long (đến 33,3%), Tuyên Quang (đến 33%), Lào Cai (đến 33%), Huế (đến 31%), Cà Mau (đến 30%). 

Đặc biệt, các tỉnh miền núi (Lai Châu, Điện Biên, Lào Cai) ghi nhận mức tăng giá cước cao nhất (có tuyến tăng đến 50%) do cung đường khó khăn và tiêu hao nhiên liệu lớn.

Nhóm tăng giá trung bình (từ 10% - 30%) gồm 11 tỉnh/thành phố: TP.HCM (phổ biến 10-20%), Hải Phòng (15-30%), Cần Thơ (16,66%), Điện Biên (20-30%), Cao Bằng (14,29%), Thanh Hóa (10-20%), Hà Tĩnh (13-25%), Sơn La (10-20%), Lai Châu (12-20%), Thái Nguyên (7-25%), Đồng Nai (5-27%).

Thành phố Hải Phòng và tỉnh Quảng Ninh ghi nhận giá cước vận tải hàng hóa và container tăng trung bình 10-24%, gây áp lực lên chuỗi cung ứng logistics cảng biển.

Tại TP.HCM, xe taxi chạy bằng điện chiếm 83% thị phần taxi; loại phương tiện này đang đi ngược xu hướng khi thực hiện giảm 10% giá cước để hỗ trợ người dân.

Trong với lĩnh vực đường sắt, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 26% giá cước vận tải đường sắt. Ngày 8.3, giá cước vận tải lĩnh vực này đã thực hiện điều chỉnh tăng 15% đối với vận tải hàng hóa và 10% đối với vận tải hành khách.

Riêng trong lĩnh vực đầu tư xây dựng, Bộ Xây dựng nhận định chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 3-5% chi phí xây dựng tùy theo loại công trình và việc tăng giá xăng dầu hiện nay chưa vượt mức dự phòng phí trong dự toán đầu tư xây dựng.

Đề xuất giảm thuế phí và đa dạng nguồn cung

Để bảo đảm nguồn cung nhiên liệu và ổn định giá cước vận tải, Bộ Xây dựng đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo thực hiện các giải pháp ứng phó với xung đột tại Trung Đông theo Nghị quyết 36/NQ-CP ngày 6.3.2026, trong đó tập trung đa dạng hóa nguồn cung dầu thô cho các nhà máy lọc dầu nhằm bảo đảm nguồn cung xăng dầu trong nước.

Bộ cũng kiến nghị tiếp tục thiết lập cơ chế làm việc cấp cao với các quốc gia trong khu vực như Thái Lan, Trung Quốc để tạo điều kiện cho doanh nghiệp Việt Nam thực hiện các hợp đồng mua nhiên liệu Jet A-1 đã ký và các hợp đồng trong tương lai.

Đối với Bộ Công thương, Bộ Xây dựng đề nghị tiếp tục chỉ đạo các nhà máy lọc hóa dầu, chế biến khí có phương án mở rộng nguồn nhập nguyên liệu đầu vào để duy trì hoạt động và bảo đảm nguồn cung xăng, dầu trong nước; chỉ đạo các doanh nghiệp kinh doanh xăng, dầu có phương án ưu tiên cung cấp nhiên liệu cho các doanh nghiệp chủ đạo vận tải, xây dựng trong trường hợp nguồn cung nhiên liệu thiếu hụt.

Bộ Xây dựng cũng đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng UBND các tỉnh, thành phố rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục hành chính để tạo điều kiện cho doanh nghiệp tăng công suất, mở mỏ mới khai thác than nhằm bổ sung nguồn cung trong nước.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được đề nghị có chính sách hỗ trợ tài chính, tăng giới hạn tín dụng, tăng mức bảo lãnh L/C để hỗ trợ cho các doanh nghiệp nhập khẩu xăng, dầu, nguyên liệu dầu thô nhằm đảm bảo nguồn cung cho thị trường trong nước.

Đồng thời, đề nghị Bộ Tài chính nghiên cứu kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét phương án giảm thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường đối với các mặt hàng xăng, dầu trong một khoảng thời gian phù hợp để ứng phó với tình hình diễn biến giá xăng, dầu thế giới.

Ngoài ra, tiếp tục nghiên cứu các cơ chế hỗ trợ về thuế, phí liên quan đến các doanh nghiệp vận tải như: giảm 50% phí cất hạ cánh, điều hành bay trong lĩnh vực hàng không; miễn, giảm lệ phí ra vào cảng, bến thủy nội địa cho phương tiện thủy nội địa; xem xét bổ sung nhiên liệu phục vụ hoạt động vận tải vào danh mục hàng hóa được giảm VAT từ 10% xuống mức phù hợp.

Bộ Xây dựng cho biết sẽ tiếp tục chỉ đạo các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ và Sở Xây dựng các địa phương tăng cường theo dõi diễn biến giá nhiên liệu và tác động đến giá dịch vụ vận tải, kịp thời tổng hợp, báo cáo và đề xuất các giải pháp điều hành phù hợp nhằm hạn chế tác động tiêu cực đến hoạt động vận tải và đời sống nhân dân.

Bên cạnh đó, Bộ cũng tăng cường kiểm tra, giám sát việc kê khai, niêm yết và điều chỉnh giá cước vận tải của các doanh nghiệp vận tải, bảo đảm việc điều chỉnh giá cước phù hợp với biến động chi phí đầu vào, công khai, minh bạch và tuân thủ quy định của pháp luật; khuyến khích các doanh nghiệp vận tải đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và từng bước chuyển đổi sang sử dụng phương tiện sử dụng năng lượng sạch, thân thiện với môi trường.

Đối với các hãng hàng không, doanh nghiệp tàu biển Việt Nam hoạt động tại nước ngoài, Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành và địa phương theo dõi tình hình hoạt động của các doanh nghiệp vận tải, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình khai thác vận tải do ảnh hưởng của biến động giá nhiên liệu và tình hình quốc tế.

Trong trường hợp cần thiết, Bộ Xây dựng đề nghị Bộ Ngoại giao phối hợp có công hàm đến các nước UAE, Arab Saudi và một số nước lân cận đề nghị hỗ trợ khi tàu và thuyền viên Việt Nam có nhu cầu về lương thực nhu yếu phẩm; hỗ trợ làm việc với các quốc gia, nhà chức trách hàng không quốc tế nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn vị cung ứng xăng dầu tiếp cận nguồn hàng và các hãng hàng không Việt Nam được duy trì slot lịch sử khi có kiến nghị của Bộ Xây dựng.

Bộ Xây dựng cũng sẽ tiếp tục chỉ đạo các đơn vị trực thuộc Bộ phối hợp với các lực lượng chức năng của các bộ, ngành, địa phương trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự tại các cảng hàng không, sân bay, bến xe, ga tàu...

Ngoài các giải pháp về chính sách, Bộ Xây dựng đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chỉ đạo, định hướng các cơ quan thông tấn, báo chí thường xuyên, kịp thời cập nhật các thông tin liên quan đến tác động, ảnh hưởng của chiến sự khu vực Trung Đông đến hoạt động vận tải, những cơ chế chính sách hỗ trợ của nhà nước đối với các doanh nghiệp vận tải, tuyên truyền, vận động nhân dân hiểu và chia sẻ với khó khăn của ngành vận tải do ảnh hưởng của chiến sự trên tinh thần hài hòa lợi ích, chia sẻ rủi ro giữa nhà nước, doanh nghiệp và người dân.