Màn ảnh nhỏ và những câu chuyện gia đình thời hiện đại

VHO - Vẫn là chất liệu quen thuộc của màn ảnh nhỏ, phim truyền hình đề tài gia đình luôn có lợi thế gần gũi với đông đảo khán giả. Tuy nhiên, chính sự quen thuộc ấy cũng dễ trở thành lối mòn nếu các tác phẩm tiếp tục xoay quanh những mô-típ cũ. Những năm gần đây, sức sống của dòng phim này được duy trì nhờ cách tiếp cận rộng hơn, đi sâu hơn vào đời sống gia đình hiện đại, từ áp lực học đường, khoảng cách thế hệ đến những tổn thương tâm lý và nhu cầu được thấu hiểu trong mỗi mái nhà.

 Sức hút từ cách kể mới

Nhìn vào bức tranh phim truyền hình Việt những năm gần đây, có thể thấy những tác phẩm tạo được chú ý vẫn thường trở về với câu chuyện gia đình. Năm 2025, Cha tôi, người ở lại là một trong những bộ phim gây nhiều chú ý. Dù được mua bản quyền từ nước ngoài, tác phẩm vẫn tìm được dấu ấn riêng khi đặt trọng tâm vào tình thân, vào sự gắn bó giữa con người với con người, thay vì chỉ nhìn gia đình qua quan hệ huyết thống. Cách chuyển hóa câu chuyện theo tinh thần gần gũi với văn hóa Việt giúp bộ phim có được sự đồng cảm rộng rãi từ khán giả.

Câu chuyện về hai người cha cùng nuôi dưỡng ba đứa trẻ, trong đó có những đứa con không chung dòng máu, chạm đến người xem bằng lối kể dung dị, tiết chế và giàu tình người. Những mâu thuẫn, xa cách, hiểu lầm rồi từng bước hàn gắn giữa các thành viên trong gia đình được khai thác với nhịp phim vừa phải. Ở đó, tình yêu thương, sự bao dung và những hy sinh thầm lặng của cha mẹ hiện lên tự nhiên, không cần đẩy bi kịch lên quá cao vẫn đủ tạo dư âm.

Sang năm 2026, phim truyền hình về gia đình tiếp tục cho thấy sự dịch chuyển trong cách tiếp cận. Câu chuyện gia đình không còn bó hẹp trong những bữa cơm, trong mối quan hệ cha mẹ - con cái theo cách quen thuộc, mà được đặt vào những không gian rộng hơn của đời sống hiện đại. Phía bên kia thành phố của Đài Truyền hình Việt Nam là một ví dụ đáng chú ý khi gắn câu chuyện gia đình với học đường và tâm lý tuổi vị thành niên. Qua hành trình trưởng thành của những đứa trẻ lớn lên giữa áp lực thành tích, kỳ vọng của cha mẹ và những tổn thương âm thầm, bộ phim cho thấy gia đình vừa là nơi nuôi dưỡng, vừa có ảnh hưởng trực tiếp đến cách một đứa trẻ hình thành nhân cách, cảm xúc và cách nhìn về bản thân.

Chính cách nhìn này giúp Phía bên kia thành phố mở được cánh cửa đối thoại với nhiều thế hệ khán giả. Người lớn có thể nhìn lại cách mình yêu thương, kỳ vọng và đôi khi vô tình tạo áp lực cho con trẻ. Những khán giả trẻ lại tìm thấy trong phim những nỗi bối rối, tổn thương và nhu cầu được lắng nghe mà các em đang trải qua. Sự đồng cảm ấy là một trong những lý do khiến bộ phim tạo được sức lan tỏa, đặc biệt trên các nền tảng mạng xã hội.

Bên cạnh kịch bản, diễn xuất cũng góp phần quan trọng vào sức hút của phim. Huyền Sâm trong vai mẹ Xuân và Phùng Khánh Linh trong vai mẹ Phúc được đánh giá cao nhờ lối diễn tự nhiên, chân thực. Hai nhân vật người mẹ không được xây dựng theo một màu đơn giản, mà mang trong mình cả tình thương, nỗi lo, sự bất lực và những áp lực rất đời thường của các bậc phụ huynh. Nhờ vậy, nhiều phân đoạn của phim không chỉ dừng ở tình huống kịch tính, mà chạm đến cảm xúc người xem bằng sự gần gũi và thuyết phục.

Từ những tác phẩm này có thể thấy, khán giả Việt vẫn dành sự quan tâm đặc biệt cho các câu chuyện phản ánh đời sống gia đình. Áp lực cơm áo, khoảng cách thế hệ, sự thay đổi trong quan niệm sống, những rạn vỡ và hàn gắn trong mỗi mái nhà vẫn là chất liệu giàu cảm xúc đối với phim truyền hình. Vấn đề là các nhà làm phim cần tìm được cách kể mới, để những câu chuyện quen thuộc không cũ đi trên màn ảnh.

Đổi mới nhưng cần giữ giá trị cốt lõi

Sức hút bền bỉ của đề tài gia đình cũng đặt ra áp lực không nhỏ đối với các nhà làm phim truyền hình. Khi khán giả có nhiều lựa chọn giải trí hơn, đồng thời yêu cầu cao hơn về chất lượng nội dung, việc tiếp tục khai thác câu chuyện gia đình theo những lối quen thuộc không còn là lựa chọn an toàn.

Từng có thời gian, phim gia đình Việt xoay quanh các mô-típ như mâu thuẫn mẹ chồng - nàng dâu, “con anh - con tôi”, tranh chấp tài sản, ngoại tình hay xung đột thế hệ. Những câu chuyện ấy từng tạo được hiệu ứng vì chạm vào nhiều tình huống có thật trong đời sống, lại có đủ chất liệu để tạo kịch tính trên màn ảnh. Tuy nhiên, khi lặp đi lặp lại quá lâu, không ít tác phẩm rơi vào tình trạng công thức hóa, thiếu khám phá mới và khó tạo dấu ấn riêng.

Khán giả hôm nay vẫn muốn nhìn thấy mình trên màn ảnh, nhưng đó phải là những câu chuyện gần hơn với nhịp sống hiện đại. Gia đình không còn chỉ được nhìn qua những xung đột trực diện, mà còn qua đời sống nội tâm, sức khỏe tinh thần, những đứt gãy trong giao tiếp và sự thay đổi trong cấu trúc gia đình đương đại. Đây cũng là hướng đi mà một số nhà làm phim đang lựa chọn, khi cố gắng khai thác sâu hơn vào nguyên nhân phía sau mỗi mâu thuẫn, thay vì chỉ dừng lại ở các tình huống gây căng thẳng.

Cùng với đổi mới nội dung, phim gia đình Việt cũng cần thay đổi cách kể chuyện. Khán giả trẻ, nhất là những người thường xuyên tiếp cận phim truyền hình quốc tế và nội dung trên các nền tảng số, đã quen với tiết tấu nhanh hơn, nhân vật nhiều lớp hơn và những tình huống mang hơi thở đời sống rõ hơn. Vì vậy, việc lạm dụng bi kịch, đẩy xung đột lên cực đoan hoặc xây dựng nhân vật theo tuyến thiện - ác quá rạch ròi đang dần mất sức thuyết phục.

Dẫu vậy, đổi mới không có nghĩa là rời bỏ những giá trị đã làm nên sức hấp dẫn của dòng phim gia đình Việt Nam. Điều các nhà làm phim cần tìm kiếm hôm nay không hẳn là những đề tài hoàn toàn mới, mà là cách tiếp cận mới, cách kể mới và cách xây dựng nhân vật thuyết phục hơn trong những câu chuyện vốn rất quen thuộc. Bởi gia đình vẫn luôn là không gian chứa đựng những cung bậc cảm xúc sâu sắc nhất của con người; ở đó có tình yêu, có tổn thương, tha thứ, có hàn gắn và cả những biến chuyển của xã hội qua từng thời kỳ.