Đừng ngại thử nghiệm cái mới

VHO - Sự bùng nổ của nhiều chương trình giải trí nước ngoài trên nền tảng số đang tạo sức ép cạnh tranh ngày càng lớn đối với các show truyền hình nội địa. Từ những chương trình quảng bá văn hóa, du lịch, âm nhạc, thậm chí là cả khai thác yếu tố tâm linh..., nhiều nội dung ngoại được đầu tư quy mô đang nhanh chóng thu hút sự quan tâm của đông đảo khán giả Việt.

Sức ép từ những show “độc, lạ”

Trong vài năm trở lại đây, các chương trình truyền hình Việt Nam đang phải đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng lớn từ những sản phẩm giải trí nước ngoài. Không chỉ dừng lại ở việc mua bản quyền và Việt hóa các format quốc tế, thị trường còn chứng kiến sự “đổ bộ” trực tiếp của nhiều show ngoại thông qua các nền tảng số. Những show đình đám của Hàn Quốc như Produce 101 hay các chương trình giải trí khác như Running man, Street woman fighter... nhanh chóng tạo nên làn sóng người hâm mộ tại Việt Nam.

Đặc biệt, khán giả nước nhà đang “phát sốt” với show tâm linh của Hàn Quốc Battle of fates (Đại chiến vận mệnh). Giữa lúc thị trường truyền hình thực tế ngập tràn các chương trình ca nhạc, hẹn hò... đã trở nên quen thuộc, Đại chiến vận mệnh xuất hiện như một làn gió mới, nhanh chóng thu hút sự chú ý.

Chương trình “sinh tồn” tâm linh từ xứ sở Kim chi gây ấn tượng khi không chỉ khai thác yếu tố huyền bí, mà còn trở thành một cuộc cạnh tranh đầy kịch tính nhưng không kém phần giải trí.

Thực tế, áp lực cạnh tranh từ các chương trình nước ngoài phản ánh rõ sự thay đổi trong thói quen tiếp cận và thưởng thức nội dung của khán giả Việt, đặc biệt trong bối cảnh các nền tảng số ngày càng phổ biến. Nếu như trước đây, khung giờ vàng trên các kênh trong nước gần như mặc định thu hút đông đảo người xem, thì nay khán giả có thể chủ động lựa chọn nội dung theo sở thích cá nhân, không bị giới hạn bởi lịch phát sóng.

Trong khi các gameshow nước ngoài liên tục đổi mới hình thức, sáng tạo thử thách và đầu tư công nghệ sân khấu hiện đại, một số chương trình trong nước lại rơi vào tình trạng lặp lại mô típ quen thuộc, thiếu yếu tố bất ngờ.

Các chương trình nước ngoài thường được đầu tư quy mô lớn, có chiến lược “chiêu mộ” khách mời và khả năng tạo hiệu ứng truyền thông xuyên biên giới. Trong khi các đơn vị sản xuất chương trình trong nước nhiều lúc gặp khó về nguồn lực sản xuất. Tâm lý dè dặt trong thử nghiệm ý tưởng mới dẫn đến tình trạng các chương trình lặp lại công thức cũ.

Đột phá nhưng phải giữ bản sắc

Trong bối cảnh khán giả ngày càng dễ dàng tiếp cận các show quốc tế qua nền tảng số, truyền hình Việt Nam muốn cạnh tranh sòng phẳng với show ngoại cần bắt đầu từ việc “nâng cấp” tư duy sản xuất. Thay vì chạy theo mô típ quen thuộc hoặc mua format rồi Việt hóa một cách an toàn, nhà sản xuất nên đầu tư mạnh vào khâu phát triển ý tưởng gốc.

Một ngành công nghiệp giải trí bền vững không thể phụ thuộc mãi vào kịch bản nhập khẩu. Việc xây dựng ê kíp sản xuất có sức sáng tạo tốt, am hiểu văn hóa bản địa, đồng thời cập nhật xu hướng toàn cầu sẽ giúp tạo ra những format “made in Vietnam”, đậm bản sắc văn hóa dân tộc và đủ sức xuất khẩu ra thị trường khu vực.

Cùng với đó, vấn đề còn nằm ở việc chuẩn hóa quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế. Nhiều show nước ngoài thành công nhờ hệ thống vận hành chuyên nghiệp, từ tiền kỳ, ghi hình đến hậu kỳ đều có kịch bản chi tiết và kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt.

Gameshow ngoại thu hút khán giả Việt không chỉ nhờ nội dung mà còn bởi câu chuyện hay, nhịp dựng nhanh, âm thanh - ánh sáng ấn tượng và chiến lược truyền thông bài bản. Trước mắt, các đơn vị sản xuất cần mạnh dạn đầu tư công nghệ hiện đại, tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế và phát triển đội ngũ hậu kỳ có khả năng kể chuyện bằng hình ảnh, thay vì chỉ dựng lại những diễn biến một cách tuyến tính.

Đặc biệt, chiến lược nội dung nên khai thác sâu bản sắc dân tộc Việt Nam thay vì cố gắng sao chép sự hào nhoáng của chương trình nước ngoài. Chúng ta có kho tàng văn hóa dân gian, ẩm thực, âm nhạc và câu chuyện vùng miền phong phú - đây là chất liệu quý để tạo ra những chương trình khác biệt. Một show khai thác bản sắc truyền thống nhưng được dàn dựng theo phong cách hiện đại hoàn toàn có thể tạo hiệu ứng mới mẻ, vừa đáp ứng thị hiếu giải trí, vừa góp phần quảng bá hình ảnh quốc gia.

Ngoài ra, đã đến lúc nghiên cứu, sớm cho phép các nhà sản xuất thí điểm những format mới chưa từng xuất hiện tại Việt Nam trong phạm vi, thời lượng và đối tượng khán giả được kiểm soát rõ ràng. Thay vì kiểm duyệt nặng về tiền kiểm, có thể tăng cường hậu kiểm dựa trên bộ tiêu chí cụ thể về nội dung, hình ảnh và thông điệp. Điều này giúp ê kíp sáng tạo có “không gian” bứt phá, nhưng vẫn ý thức rõ về “thuần phong mỹ tục”.

Một chương trình muốn “kéo dài tuổi thọ” để cạnh tranh được với show nước ngoài cần giải pháp đầu tư dài hạn. Các nhà đài và đơn vị sản xuất cần nhìn chương trình giải trí như một dự án phát triển thương hiệu lâu dài, thay vì chỉ tính toán lợi nhuận theo từng mùa.

Khi có chiến lược 3-5 năm cho một format, nhà sản xuất sẽ có thời gian hoàn thiện, điều chỉnh và tạo dựng được tệp khán giả trung thành. Chỉ khi kết hợp được sáng tạo nội dung, chuyên nghiệp hóa sản xuất, phát triển nhân lực và tư duy đa nền tảng, chương trình truyền hình Việt Nam mới có thể đứng vững và cạnh tranh sòng phẳng với các show giải trí quốc tế.