Xu hướng của phụ huynh đô thị và những hệ lụy phía sau

VHO - Ngày càng nhiều phụ huynh đô thị cho trẻ mầm non theo học và thi chứng chỉ quốc tế với kỳ vọng tạo lợi thế sớm. Tuy nhiên, xu hướng này đang đặt ra nhiều lo ngại về áp lực tâm lý và nguy cơ lệch hướng phát triển của trẻ.

Cuộc đua chứng chỉ

Những năm gần đây, tại các đô thị lớn, việc cho trẻ mầm non học ngoại ngữ không còn dừng lại ở mức “làm quen”. Thay vào đó, nhiều gia đình bước vào một cuộc chạy đua chứng chỉ quốc tế cho con ngay từ khi trẻ đang học mầm non.

Không ít phụ huynh sẵn sàng đầu tư hàng chục triệu đồng mỗi khóa học, cùng quỹ thời gian dày đặc, với kỳ vọng con sớm hòa nhập môi trường quốc tế, tạo lợi thế khi xét tuyển vào các trường chất lượng cao, thậm chí hướng đến học bổng từ các trường trong và ngoài nước sau này.

Tại nhiều trung tâm ngoại ngữ, các lớp tiếng Anh dành cho trẻ từ 5 tuổi trở lên được thiết kế sẵn lộ trình luyện thi chứng chỉ quốc tế. Việc quảng bá thành tích học viên nhỏ tuổi đạt chứng chỉ không còn là điều hiếm gặp, thậm chí trở thành “điểm nhấn” để thu hút phụ huynh.

Nhiều cha mẹ tin rằng, việc cho con học sớm và sở hữu chứng chỉ sẽ giúp trẻ tự tin hơn, tạo lợi thế cạnh tranh khi bước vào bậc tiểu học và các cấp học cao hơn.

Việc cho trẻ tiếp xúc với ngoại ngữ từ sớm là cần thiết, nhưng không đồng nghĩa với việc phải gắn với chứng chỉ hay thi cử. Ở nhiều quốc gia có nền giáo dục phát triển, trẻ mầm non được làm quen với ngôn ngữ mới một cách nhẹ nhàng, không đặt mục tiêu thành tích, cho đến khi trẻ thực sự sẵn sàng.

Những hệ luỵ 

Giai đoạn mầm non là thời kỳ trẻ phát triển mạnh mẽ về cảm xúc, ngôn ngữ và kỹ năng xã hội thông qua vui chơi, khám phá và tương tác tự nhiên. Việc áp đặt mục tiêu thi cử, điểm số hay chứng chỉ có thể khiến trẻ phải chịu áp lực tâm lý không phù hợp với lứa tuổi.

Thang điểm quy đổi từ chứng chỉ IELTS quá cao, nhiều thí sinh lo lắng

VHO - Ngay sau khi Trường Đại học Y Dược - Đại học Huế công bố thông tin tuyển sinh năm 2025, nhiều học sinh và phụ huynh trên địa bàn thành phố Huế đã bất ngờ và lo lắng về việc quy đổi chứng chỉ IELTS cho điểm môn Tiếng Anh ở mức rất cao.

Thay vì học trong tâm thế hào hứng, nhiều trẻ phải theo lịch học dày đặc, luyện đề, làm bài theo khuôn mẫu. Điều này dễ dẫn đến tình trạng trẻ mất hứng thú học tập, thậm chí hình thành tâm lý sợ học, sợ kiểm tra từ rất sớm. Khi việc học bị gắn chặt với áp lực thành tích, trẻ khó giữ được niềm vui và sự tò mò, đây là những yếu tố cốt lõi của giáo dục mầm non.

Một hệ lụy khác là nguy cơ lệch hướng phát triển toàn diện. Khi quá chú trọng vào ngoại ngữ và chứng chỉ, thời gian dành cho vận động, vui chơi tự do, phát triển kỹ năng xã hội của trẻ có thể bị thu hẹp. Trong khi đó, trẻ mầm non cần được phát triển cân bằng giữa thể chất, cảm xúc, nhận thức và giao tiếp.

Thực tế cho thấy, phần lớn nhu cầu thi chứng chỉ quốc tế ở lứa tuổi mầm non không xuất phát từ mong muốn hay nhu cầu tự thân của trẻ. Đó chủ yếu là tâm lý so sánh, lo lắng con “thua kém” bạn bè của người lớn. Khi thấy con nhà khác đã có chứng chỉ, nhiều phụ huynh lập tức cho con theo học, vô hình trung tạo nên một cuộc chạy đua thành tích ngay từ bậc học đầu đời.

Cùng với áp lực tâm lý là gánh nặng tài chính. Mỗi khóa học luyện thi, tính từ lúc bắt đầu đến khi dự thi, có thể tiêu tốn hàng chục triệu đồng, chưa kể thời gian đưa đón, kèm cặp. Không phải gia đình nào cũng đủ điều kiện và sự kiên nhẫn để theo đuổi cuộc đua này lâu dài.

Không chỉ trẻ chịu áp lực, phụ huynh cũng đối mặt với căng thẳng tâm lý khi kỳ vọng đặt ra quá cao nhưng kết quả không như mong muốn. Điều này có thể khiến mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái trở nên nặng nề, thay vì là sự đồng hành, khích lệ đúng nghĩa.

Vì vậy, phụ huynh cần quan sát khả năng, hứng thú của con để lựa chọn môi trường học tập phù hợp với độ tuổi. Giáo dục mầm non không nên trở thành “đường đua chứng chỉ”, mà cần hướng tới việc nuôi dưỡng niềm vui học tập, sự tự tin và nền tảng phát triển toàn diện cho trẻ.