Uống nước nhớ nguồn – Mạch nguồn văn hóa dân tộc

VHO - Sau hàng chục năm nằm lại nơi đất bạn, 80 hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại Lào đã trở về trong vòng tay Tổ quốc.

Từ Cửa khẩu quốc tế Nậm Cắn đến Nghĩa trang Liệt sĩ Nghi Lộc (xã Đông Lộc, tỉnh Nghệ An), dòng người lặng lẽ đứng hai bên đường, nghiêng mình tiễn đón. Những bó hoa, nén hương, ánh mắt đỏ hoe và những cái cúi đầu thành kính tạo nên một nghi lễ giản dị mà lay động lòng người.

Không phải tất cả đều là thân nhân, nhưng trong khoảnh khắc ấy, Nhân dân đứng bên đường như những người ruột thịt đón người thân trở về. Quốc kỳ phủ trên những phần hài cốt liệt sĩ giữa đội hình trang nghiêm, đưa những người con đã hoàn thành sứ mệnh trở về với đất mẹ.

Đó không chỉ là một cuộc trở về sau chiến tranh, mà còn là biểu hiện sinh động của đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” – một giá trị văn hóa đã được bồi đắp qua hàng nghìn năm lịch sử, trở thành một phần sâu sắc trong lẽ sống của người Việt Nam.

Hành trình tìm lại những người đã khuất

Những người lính năm xưa ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ. Thực hiện nhiệm vụ quốc tế cao cả, họ sang Lào, sát cánh cùng quân và dân nước bạn chiến đấu trong những năm tháng khốc liệt. Nhiều người đã mãi mãi nằm lại giữa núi rừng hiểm trở.

Chiến tranh đi qua, thời gian phủ lên những cánh rừng, khe suối; dấu tích về nhiều phần mộ dần trở nên mờ nhòe. Nhưng Tổ quốc chưa bao giờ quên. Nhiều năm qua, các cán bộ, chiến sĩ vẫn bền bỉ vượt rừng, lội suối, tìm kiếm từng dấu vết, gặp gỡ nhân chứng, xác minh thông tin để đưa các anh trở về.

Mỗi cuộc tìm kiếm vì thế không đơn thuần là hành trình tìm hài cốt, mà còn là hành trình tìm lại tên tuổi, ký ức và sự vẹn toàn cho những người đã hiến dâng tuổi xuân vì Tổ quốc.

Đạo lý được trao truyền

Khi những phần hài cốt được phủ Quốc kỳ trở về, một nén hương, một cái cúi đầu đôi khi lay động hơn mọi lời diễn văn. Bởi phía sau sự im lặng ấy là nỗi đau chiến tranh, ký ức của một thế hệ và trên hết là lòng biết ơn đối với những người đã ngã xuống.

“Uống nước nhớ nguồn” vì thế không chỉ là lời nhắc nhở về cách ứng xử với quá khứ, mà là một nguyên tắc đạo nghĩa, một giá trị văn hóa được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ; chăm lo gia đình chính sách, người có công; tổ chức các hoạt động tưởng niệm, tri ân… chính là những biểu hiện cụ thể của mạch nguồn văn hóa ấy.

80 liệt sĩ trở về là 80 cuộc đời từng dừng lại giữa tuổi thanh xuân. Sự trở về ấy nhắc mỗi người hôm nay hiểu sâu sắc hơn giá trị của hòa bình. Chiến tranh có thể lùi xa, nhưng ký ức về những người đã hy sinh không thể bị lãng quên.

Các anh đã trở về với đất mẹ. Từ lòng đất Việt, những người con đã hiến dâng vì Tổ quốc sẽ tiếp tục sống trong ký ức cộng đồng, trong lịch sử và trong mạch nguồn văn hóa dân tộc.

“Uống nước nhớ nguồn” – không chỉ để nhớ về quá khứ, mà để mỗi thế hệ hôm nay biết trân trọng hòa bình, gìn giữ độc lập, tự do và sống xứng đáng với những người đã ngã xuống. “Chiến dịch 500 ngày đêm” sẽ không chỉ là câu chuyện tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, đó chính là mạch nguồn đạo nghĩa làm nên sức sống bền vững của văn hóa dân tộc.