Tỷ lệ béo phì ở một số quốc gia bắt đầu chững lại

VHO - Một nghiên cứu quốc tế mới công bố cho thấy tốc độ gia tăng béo phì tại nhiều quốc gia phát triển đang có dấu hiệu chậm lại, thậm chí một số nơi có thể đã bắt đầu giảm. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature, do mạng lưới gần 2.000 nhà nghiên cứu quốc tế thực hiện.

Nhóm nghiên cứu đã phân tích dữ liệu từ 4.050 nghiên cứu dân số với sự tham gia của khoảng 232 triệu người từ 5 tuổi trở lên, nhằm theo dõi sự thay đổi tỷ lệ béo phì tại các quốc gia trong giai đoạn 1980-2024.

Kết quả cho thấy tỷ lệ béo phì vẫn gia tăng tại phần lớn quốc gia trên thế giới trong suốt 45 năm qua. Tuy nhiên, ở nhiều nước có thu nhập cao, tốc độ tăng nhanh trước đây đã được thay thế bằng xu hướng tăng chậm hơn, ổn định hoặc có dấu hiệu giảm nhẹ.

Theo nhóm nghiên cứu, tỷ lệ béo phì ở người trưởng thành tại Mỹ và Anh hiện tăng chậm lại, đạt khoảng 40-43% và 27-30% vào năm 2024.

Tại Phần Lan, tỷ lệ này vẫn tiếp tục tăng đều, trong khi Đức đã bước vào giai đoạn ổn định. Đáng chú ý, Pháp được cho là có thể bắt đầu ghi nhận xu hướng giảm, với tỷ lệ béo phì ở người trưởng thành dao động khoảng 11-12%.

Ở trẻ em và thanh thiếu niên, xu hướng ổn định xuất hiện sớm hơn. Nghiên cứu cho biết tỷ lệ béo phì ở trẻ em tại Đan Mạch bắt đầu giảm từ những năm 1990 và phần lớn các quốc gia có thu nhập cao đã đạt trạng thái ổn định từ giữa những năm 2000.

Tại Anh, Mỹ, Đức và Nhật Bản, tỷ lệ béo phì ở trẻ em hiện duy trì ở mức tương đối ổn định.

Trong khi đó, tình trạng béo phì tại nhiều quốc gia có thu nhập thấp và trung bình vẫn tiếp tục gia tăng, thậm chí ở tốc độ nhanh hơn trước.

Giáo sư Majid Ezzati, tác giả nghiên cứu, cho rằng sự khác biệt giữa các quốc gia cho thấy béo phì không đơn thuần là hệ quả tất yếu của tăng trưởng kinh tế hay hiện đại hóa.

Theo ông, nhiều quốc gia có điều kiện kinh tế, công nghệ và môi trường tương đồng nhưng lại có tỷ lệ béo phì rất khác nhau, cho thấy các yếu tố xã hội, văn hóa và chính sách công đóng vai trò quan trọng.

Nhóm nghiên cứu nhận định nguyên nhân dẫn tới béo phì có thể bao gồm việc dễ tiếp cận thực phẩm không lành mạnh, giảm vận động thể chất hoặc thay đổi lối sống. Tuy nhiên, các yếu tố đặc thù của từng quốc gia như nhận thức về hình thể, văn hóa ăn uống hay chính sách dinh dưỡng học đường cũng ảnh hưởng đáng kể.

Giáo sư Naveed Sattar, người không tham gia nghiên cứu, cho rằng kết quả này cho thấy xu hướng béo phì đang phân hóa rõ rệt giữa các khu vực.

Ông nhận định các quốc gia nói tiếng Anh hiện có tình trạng đặc biệt đáng lo ngại, trong đó Anh nằm trong nhóm có tỷ lệ béo phì cao nhất thế giới.

Dù vậy, ông cho rằng việc một số quốc gia bắt đầu ổn định tỷ lệ béo phì là tín hiệu tích cực, bởi điều này có thể giúp giới hoạch định chính sách tìm ra những chiến lược y tế công cộng hiệu quả hơn.

Theo ông Sattar, điều đáng lo hiện nay là tốc độ gia tăng béo phì tại các quốc gia đang phát triển, bởi xu hướng này có thể kéo theo sự gia tăng của bệnh tiểu đường và các bệnh tim mạch trong tương lai.

Ông cũng cho rằng việc sử dụng ngày càng rộng rãi các loại thuốc giảm cân thế hệ mới có thể tác động tới xu hướng béo phì trong những năm tới, đặc biệt tại Anh và Mỹ.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh thuốc giảm cân không phải giải pháp duy nhất. Việc kết hợp các chính sách y tế công cộng, cải thiện dinh dưỡng, tăng cường vận động và xây dựng môi trường sống lành mạnh mới có thể tạo ra thay đổi bền vững.