Trường còn chỗ, học sinh gần nhà vẫn khó vào lớp 10

VHO - TP.HCM đang nghiên cứu mở rộng xét tuyển lớp 10 trong bối cảnh quy mô học sinh tăng mạnh. Đằng sau phương án này là một nghịch lý: có trường tuyển chưa đủ, nhưng học sinh sống gần trường vẫn không trúng tuyển.

Trong thông tin công bố tối 19.10, ngành giáo dục TP.HCM cho biết đang xây dựng tiêu chí xác định những trường có thể áp dụng xét tuyển lớp 10. Phương án đánh giá học sinh cũng đang được nghiên cứu. Đây chưa phải quyết định chuyển toàn bộ tuyển sinh lớp 10 sang xét tuyển.

Năm học 2026–2027, thành phố có hơn 210.000 học sinh lớp 9. Số đăng ký dự tuyển lớp 10 năm 2027 được dự báo khoảng 186.000 em, căn cứ tỷ lệ đăng ký của năm trước. Cần phân biệt con số dự báo này với lượng hồ sơ đăng ký thực tế và chỉ tiêu sẽ được giao.

Có chỗ học chưa chắc đã tiếp cận được

Trong kỳ tuyển sinh năm 2026, hơn 3.000 học sinh trúng tuyển hệ đại trà không làm thủ tục nhập học. Tình trạng này tập trung ở một số khu vực vùng ven, mật độ dân cư thấp.

Khi tuyển bổ sung, có trường tiếp nhận nhiều học sinh ở xa, trong khi một số em sống gần trường không đạt ngưỡng điểm. Ngành giáo dục cũng ghi nhận nhóm tuyển bổ sung có xu hướng chuyển trường sau một năm học, gây khó khăn cho việc ổn định lớp.

Nguồn đối chiếu: Thanh Niên, 19.10. thanhnien.vn

Nghịch lý ấy cho thấy không thể đánh giá khả năng đáp ứng chỗ học chỉ bằng tổng chỉ tiêu toàn thành phố. Một chỗ học chỉ trở thành lựa chọn thực tế khi gia đình có thể tổ chức việc đi lại và duy trì việc học lâu dài.

Với phụ huynh, khoảng cách đến trường gắn với thời gian đưa đón, chi phí và khả năng tự đi học của con. Vì vậy, một phương án tuyển sinh hiệu quả cần xét cả sự ổn định sau nhập học, thay vì chỉ dừng ở thời điểm công bố danh sách trúng tuyển.

Mở rộng xét tuyển không đồng nghĩa bỏ thi

Những tiêu chí đang được nghiên cứu gồm: trường có lượng đăng ký nguyện vọng một thấp hơn chỉ tiêu; địa bàn có ít trường THCS; điểm chuẩn thấp trong nhiều năm. Cách đánh giá học sinh để xét tuyển vẫn cần tiếp tục lấy ý kiến.

Về mặt thiết kế chính sách, việc lựa chọn phương thức theo điều kiện từng khu vực có thể giúp sử dụng tốt hơn số chỗ học hiện có. Tuy nhiên, thay đổi phương thức không tự tạo thêm phòng học hay giáo viên. Bài toán tuyển sinh và bài toán tăng khả năng tiếp nhận cần được giải quyết đồng thời.

Công bằng cũng không chỉ nằm ở việc thi hay xét. Nếu áp dụng xét tuyển, phụ huynh cần biết rõ căn cứ đánh giá, cách xử lý khi số đăng ký vượt chỉ tiêu và cơ chế giải quyết thắc mắc. Sự minh bạch ấy quan trọng không kém tên gọi của phương thức.

Ở thời điểm này, gia đình có con lớp 9 nên theo dõi ba thông tin chính thức: trường nào thuộc diện xét tuyển, điều kiện đăng ký và chỉ tiêu từng trường. Chưa nên hiểu định hướng đang nghiên cứu thành việc mọi học sinh đều có thể vào trường gần nhà hoặc kỳ thi lớp 10 sẽ bị bỏ.

Giá trị của điều chỉnh tuyển sinh cuối cùng phải thể hiện ở một việc rất cụ thể: học sinh có được chỗ học phù hợp và có thể theo học ổn định đến hết cấp.