Trẻ em cùng kiến tạo giải pháp cho khí hậu

VHO - Hội trại Trí tuệ trẻ năm 2026 (Young Minds CAMP 2026 ) diễn ra tại Đà Nẵng là cầu nối để đại biểu trẻ em từ các quốc gia khu vực Đông Á cùng nhau xây dựng các giải pháp do trẻ em khởi xướng cho vấn đề biến đổi khí hậu, di cư do biến đổi khí hậu và hòa nhập cho trẻ em khuyết tật.

Young Minds CAMP 2026 (YMC 2026) do Tổ chức World Vision Quốc tế tại Việt Nam (WVIV) cùng với Văn phòng khu vực Đông Á của World Vision phối hợp tổ chức tại thành phố Đà Nẵng từ ngày 22-26.6, quy tụ 27 trẻ em và thanh thiếu niên từ Campuchia, Trung Quốc, Lào, Mông Cổ, Myanmar, Thái Lan và Việt Nam tham gia.

Trại hè được xem là bệ phóng được xây dựng dựa trên một niềm tin: Trẻ em có sự hiểu biết, sự sáng tạo, và quyền được nói lên tiếng nói của mình về những vấn đề ảnh hưởng đến cuộc sống của các em, qua đó tạo nên một diễn đàn khu vực, nơi trẻ em không chỉ bàn luận về tương lai, mà đang kiến tạo nên tương lai đó.

Chủ đề của năm nay do chính các em lựa chọn: biến đổi khí hậu, di cư do biến đổi khí hậu và hòa nhập cho trẻ em khuyết tật. Qua các cuộc tham vấn được tổ chức trên khắp Đông Á, các bạn trẻ đã xác định biến đổi khí hậu là vấn đề được quan tâm hàng đầu.

Đây không phải là một nguy cơ xa xôi, mà là một thực tế đang hiện hữu, ảnh hưởng trực tiếp đến giáo dục, sức khỏe, an toàn và đời sống hằng ngày của các em.

Hai chủ đề xuyên suốt mọi phần thảo luận là: công nghệ, vừa là công cụ giúp tăng khả năng thích ứng, vừa là nguồn gốc của những rủi ro mới; và hòa nhập cho trẻ em khuyết tật, với nhận thức rằng các em khuyết tật phải đối mặt với những rào cản riêng khi thiên tai xảy ra hoặc khi gia đình phải di dời.

Tại trại hè, các đại biểu trẻ em, người hướng dẫn và đại diện các đối tác, cùng tham gia các buổi hội thảo, giao lưu, thể hiện sáng tạo và thực hành nghiên cứu.

Trong suốt thời gian diễn ra trại hè, các em vẽ tranh và chia sẻ những câu chuyện cá nhân, tham gia hoạt động “Cuộc đua kỳ thú" (Amazing race) để tìm hiểu về nghiên cứu do trẻ em thực hiện, và cùng nhau xây dựng các sáng kiến vận động chính sách để mang về cộng đồng của mình.

Bà Lê Thị Hường, Chuyên gia Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế), đánh giá cao nền tảng mà hội trại mang lại để tiếng nói của các bạn trẻ có thể vươn tới các diễn đàn chính sách.

Hội trại năm nay với chủ đề "Hành động, Huy động sự tham gia và Hợp tác do trẻ em khởi xướng" chính là một mô hình mẫu, minh chứng sinh động cho quyền tham gia của trẻ em được quy định tại Luật Trẻ em năm 2016 và Công ước quốc tế về quyền trẻ em.

Trong giai đoạn vừa qua, việc thực hiện quyền tham gia của trẻ em tại Việt Nam đạt được một số kết quả như: Quyền tham gia của trẻ em tiếp tục được Chính phủ, các bộ ngành, địa phương, các tổ chức xã hội, các tổ chức phi chính phủ quan tâm thực hiện trong giai đoạn phát triển kinh tế xã hội 2020- 2025.

Việt Nam tiếp tục duy trì vị thế là quốc gia tiên phong trong khu vực ASEAN về thực hiện quyền tham gia của trẻ em. Quyền được bày tỏ ý kiến của trẻ em từng bước được thể chế hóa, lan tỏa trong hệ thống chính trị, nhà trường, gia đình và cộng đồng.

Các mô hình quyền tham gia đã mở rộng và đa dạng hóa kênh trẻ em tham gia vào quá trình hoạch định chính sách. Các mô hình: Diễn đàn trẻ em quốc gia, Phiên họp giả định Quốc hội trẻ em, Hội đồng trẻ em,…đã tạo không gian chính thức để trẻ em bày tỏ ý kiến, từ cấp xã đến Trung ương, qua đó một số ý kiến đã được tiếp thu vào văn bản.

Bên cạnh đó, công tác truyền thông được triển khai rộng khắp, đa dạng về hình thức, nội dung và phương tiện, giúp nâng cao đáng kể nhận thức của trẻ em, phụ huynh, nhà trường và cộng đồng.

Theo bà Hường, sự đồng hành của các tổ chức xã hội, các tổ chức quốc tế đã góp phần quan trọng vào những kết quả đạt được trong công tác thúc đẩy quyền tham gia của trẻ em giai đoạn 2021–2025.

Đồng thời bày tỏ sự ấn tượng khi thấy chính các em là những người chủ trì, tự tin đề xuất giải pháp cho các thách thức toàn cầu: từ biến đổi khí hậu, công nghệ số, thúc đẩy hòa nhập cho trẻ em khuyết tật, đến các vấn đề di cư và an ninh lương thực.

Các em đã chứng minh rằng: Trẻ em không chỉ thụ hưởng chính sách, mà hoàn toàn có thể là những chủ thể có trách nhiệm, tạo ra sự thay đổi tích cực cho cộng đồng. Từ việc biến "tiếng nói" thành "hành động", các em đang khẳng định năng lực, trí tuệ, bản lĩnh của mình.

“Đừng ngần ngại học hỏi và kết nối. Các em đều đã chiến thắng khi dám ước mơ và hành động vì một thế giới tốt đẹp hơn”, bà Hường nhấn mạnh.

Đối với nhiều đại biểu trẻ, hội trại còn là cơ hội hiếm có để các em nhận ra rằng những trăn trở của mình không chỉ giới hạn trong làng quê hay thành phố của riêng mình.

Việc được gặp gỡ những trẻ em từ các quốc gia khác cùng chung những trăn trở và hy vọng đã giúp những bạn trẻ cảm thấy không còn đơn độc và có thêm quyết tâm biến tiếng nói của mình thành hành động.

Ông Doseba Sinay, Trưởng đại diện WVIV chia sẻ: Khi lắng nghe các bạn trẻ thảo luận về hành động vì khí hậu, sự hòa nhập xã hội và đổi mới sáng tạo, tôi cảm thấy vừa biết ơn vừa đầy hy vọng.

Young Minds CAMP được kỳ vọng tạo ra một không gian an toàn và ý nghĩa, để các bạn trẻ có thể chia sẻ trải nghiệm của mình, học hỏi từ nhau và cùng tìm hiểu những vấn đề thực tế đang ảnh hưởng đến cuộc sống của các em. Điều quan trọng là nền tảng này được xây dựng cùng với các bạn trẻ từ chính ý tưởng, trải nghiệm và góc nhìn của các em.

Theo bà Lindsey Ruffolo, Giám đốc Đối ngoại, World Vision Đông Á, khi trẻ em được tin tưởng, được trang bị kiến thức, và được tạo cơ hội tham gia, các em sẽ không chờ đợi sự thay đổi xảy ra. Các em sẽ bắt đầu tạo ra sự thay đổi đó, ngay trong trường học, trong gia đình, và trong cộng đồng của mình.

YMC 2026 là một phần trong cam kết lâu dài của World Vision đối với sự tham gia thực chất của trẻ em vượt ra khỏi việc chỉ tham vấn, để hướng tới mối quan hệ đối tác thực sự, nơi trẻ em được công nhận là những chủ thể tạo ra sự thay đổi ngay từ hôm nay.

Hội trại khép lại với triển lãm CAMP Gallery mang tên "Tiếng nói thành Hành động" (Voices to Action), nơi các em trình bày trực tiếp ý tưởng của mình trước một hội đồng gồm đại diện Cục Bà mẹ và Trẻ em, Hội Bảo vệ Quyền trẻ em Việt Nam và Hội Người khuyết tật thành phố Đà Nẵng.