TP.HCM mở tuyến xe buýt mới dựa vào những tiêu chí nào?

VHO - TP.HCM đề xuất mở 13 tuyến xe buýt kết nối sân bay Long Thành với trung tâm Thành phố, Tân Sơn Nhất và các khu vực lân cận. Phương án cho thấy việc mở tuyến không chỉ dựa vào nhu cầu hành khách mà còn phải tính đến hạ tầng, khả năng kết nối và hiệu quả khai thác.

TP.HCM đang chuẩn bị mạng lưới xe buýt kết nối Cảng hàng không quốc tế Long Thành, dự kiến khai thác đồng bộ với thời điểm sân bay hoạt động thương mại trong quý IV/2026. Trên cơ sở khảo sát hạ tầng và nhu cầu đi lại, Thành phố đề xuất mở mới 13 tuyến, đồng thời điều chỉnh 4 tuyến hiện hữu.

Trong số này, đáng chú ý là tuyến Bến xe buýt Sài Gòn - Long Thành dài khoảng 44,5 km và tuyến Tân Sơn Nhất - Long Thành dài khoảng 46 km. Hai tuyến được thiết kế để phục vụ hành khách, người lao động tại sân bay, đồng thời tạo kết nối trực tiếp giữa các đầu mối giao thông lớn.

Điều đó cho thấy nhu cầu đi lại là tiêu chí đầu tiên khi hình thành tuyến mới. Không chỉ tính lượng hành khách đi và đến sân bay, cơ quan quản lý còn phải tính đến nhu cầu của nhân viên hàng không, người lao động và hành khách nối chuyến.

Tiêu chí tiếp theo là khả năng đáp ứng của hạ tầng. Các tuyến Long Thành - TP.HCM sử dụng những trục giao thông lớn như đường Mai Chí Thọ, cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây và cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu. Thời gian hành trình dự kiến 60-80 phút, tùy tuyến. Việc khảo sát thực tế hạ tầng vì vậy là cơ sở để xác định lộ trình, điểm dừng và phương án khai thác.

Bên cạnh đó, một tuyến xe buýt mới phải “ăn” vào mạng lưới giao thông hiện hữu. Các tuyến Long Thành được tính toán kết nối với bến xe, mạng lưới xe buýt và các đầu mối giao thông lớn. Về lâu dài, xe buýt còn có thể đóng vai trò trung chuyển hành khách tới metro và các tuyến đường sắt kết nối sân bay.

Đây là hướng phù hợp với cách phát triển giao thông công cộng theo mạng lưới, thay vì mỗi tuyến hoạt động riêng lẻ. Một hành trình thuận tiện phải cho phép hành khách dễ dàng chuyển từ xe buýt sang metro hoặc các phương thức vận tải khác.

Chất lượng phương tiện và yêu cầu môi trường cũng ngày càng được đặt cao hơn. Theo phương án đã được thống nhất, 13 tuyến kết nối Long Thành dự kiến sử dụng 100% xe điện và triển khai theo từng giai đoạn khai thác của sân bay. Đây là bước đi phù hợp với xu hướng chuyển đổi phương tiện xanh trong giao thông đô thị.

Việc tổ chức tuyến cũng phải đặt trong khung pháp lý về vận tải đường bộ. Nghị định 158/2024/NĐ-CP về hoạt động vận tải đường bộ đã được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 218/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 10.8.2026. Điều này đặt ra yêu cầu đồng bộ về tổ chức vận tải, phương tiện và đơn vị khai thác.

Từ phương án Long Thành có thể thấy, mở tuyến xe buýt ngày càng không phải câu chuyện “có nhu cầu thì mở”. Tuyến mới phải có khách, có hạ tầng, kết nối được với mạng lưới hiện hữu, bảo đảm khả năng khai thác và phù hợp định hướng phát triển giao thông của đô thị.

Với TP.HCM, đây cũng là cơ hội để thử nghiệm mô hình kết nối giao thông công cộng với một đầu mối hàng không quy mô lớn. Nếu tổ chức tốt, xe buýt không chỉ giúp hành khách tiếp cận Long Thành với chi phí hợp lý mà còn trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới giao thông công cộng liên vùng.