Tối nay Việt Nam đón “trăng máu“

VHO - Hàng tỷ người trên thế giới, bao gồm Việt Nam, sẽ có cơ hội chiêm ngưỡng Mặt Trăng chuyển sắc đỏ kỳ ảo trong hiện tượng nguyệt thực toàn phần diễn ra vào tối nay (3.3). Đây là lần nguyệt thực toàn phần duy nhất trong năm 2026.

Đón "trăng máu" tại Việt Nam ở đâu?

Theo Hội Thiên văn và Vũ trụ học Việt Nam (VACA), nguyệt thực bắt đầu với pha nửa tối lúc 15 giờ 44 phút và tiếp đến là pha một phần lúc 16 giờ 50 phút. Tuy nhiên, do Mặt Trăng bắt đầu mọc lúc 17 giờ 57 phút tại Hà Nội, người yêu thiên văn ở nước ta sẽ không thể quan sát được hai pha đầu tiên này.

Dù vậy, tin vui cho những người đam mê bầu trời là Việt Nam vẫn có thể theo dõi hầu hết pha toàn phần, vốn là giai đoạn ấn tượng và đáng chú ý nhất của hiện tượng. Ông Đặng Vũ Tuấn Sơn, Chủ tịch VACA, cho biết nguyệt thực toàn phần sẽ bắt đầu từ lúc 18 giờ 04 phút.

Khoảng nửa giờ sau đó, sự kiện đạt cực đại khi Mặt Trăng đi qua vị trí gần tâm bóng Trái Đất nhất. Pha toàn phần kết thúc lúc 19 giờ 02 phút và toàn bộ hiện tượng nguyệt thực kết thúc hoàn toàn vào lúc 21 giờ 23 phút cùng ngày.

Về cơ bản, mọi nơi trên lãnh thổ Việt Nam đều có thể quan sát nguyệt thực, nhưng để có trải nghiệm trọn vẹn nhất, người xem nên lựa chọn những địa điểm có tầm nhìn thoáng về phía đông. Các khu vực lý tưởng được khuyên là dọc bờ biển, những nơi cao như đồi, núi hoặc sân thượng của các tòa nhà cao tầng.

Ông Đặng Vũ Tuấn Sơn giải thích rằng thời điểm Mặt Trăng bắt đầu mọc là giai đoạn quan trọng, đòi hỏi người quan sát cần có góc nhìn rộng để hướng xuống gần chân trời phía đông. Những người ở dưới thấp trong các khu vực đô thị đông đúc nhiều khả năng sẽ bỏ lỡ giai đoạn Mặt Trăng mới mọc vì bị che khuất bởi các công trình xây dựng.

Giải mã hiện tượng trăng máu

Khi Mặt Trăng tròn di chuyển hoàn toàn vào vùng tối (umbra) của Trái Đất, chúng ta có nguyệt thực toàn phần. Điều thú vị là thay vì biến mất trong bóng tối hoàn toàn, Mặt Trăng lại chuyển sang màu đỏ rực, tạo nên cái tên mỹ miều "trăng máu" trong giới thiên văn nghiệp dư và những người yêu thích vẻ đẹp bầu trời.

Trong suốt sự kiện này, người quan sát sẽ được chiêm ngưỡng Mặt Trăng biến đổi dần từ màu xám bạc quen thuộc sang các sắc thái đỏ thẫm, cam hoặc thậm chí màu đồng trước khi dần dần rời khỏi vùng tối của Trái Đất và trở lại trạng thái bình thường.

Hiện tượng đổi màu kỳ ảo này được lý giải bởi sự hiện diện của khí quyển Trái Đất. Khi ánh sáng Mặt Trời đi qua bầu khí quyển của hành tinh chúng ta, nó bị bẻ cong và lọc đi. Các bước sóng ánh sáng xanh lam bị tán xạ mạnh, trong khi những bước sóng dài hơn như đỏ và cam lại có thể đi qua và chiếu tới bề mặt Mặt Trăng, tạo nên màu sắc đặc trưng mà chúng ta thấy.

Những sự kiện thiên văn sắp tới

Sự kiện tối nay là nguyệt thực toàn phần duy nhất trong năm 2026, vì vậy đây là cơ hội không thể bỏ qua đối với những người yêu thiên văn tại Việt Nam. Sau lần này, người yêu thích bầu trời có thể đón chờ nguyệt thực một phần sẽ diễn ra vào ngày 28 tháng 8 tới. Tuy nhiên, lần nguyệt thực một phần này chỉ thuận lợi cho người dân ở Bắc Mỹ, Nam Mỹ, châu Âu và châu Phi, còn Việt Nam không nằm trong vùng quan sát lý tưởng.

Đối với những ai còn nhớ, lần nguyệt thực toàn phần gần đây nhất có thể quan sát được tại Việt Nam diễn ra vào tháng 9 năm ngoái. Với điều kiện thời tiết thuận lợi, tối nay hứa hẹn sẽ là một đêm đáng nhớ để mọi người cùng nhau ngước nhìn bầu trời, chiêm ngưỡng vẻ đẹp huyền bí của "trăng máu" và cảm nhận sự kỳ diệu của vũ trụ bao la.