Tạo đột phá trong công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ

VHO - “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” là chiến dịch có tính chất toàn diện nhằm tạo ra sự đột phá trong công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Đó là chia sẻ của Đại tá Lê Văn Sơn, Phó Cục trưởng Cục Chính sách - Xã hội, Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, Phó Chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 6, diễn ra trưa 4.7.2026.

Năm mục tiêu lớn trong 500 ngày đêm

Đại tá Lê Văn Sơn khẳng định, tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt, là truyền thống tốt đẹp “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc. Công tác này luôn được Đảng, Nhà nước quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện, đạt nhiều kết quả quan trọng.

“Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” được Ban Chỉ đạo quốc gia phát động trong thời điểm toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và cả hệ thống chính trị đẩy mạnh các hoạt động “Đền ơn đáp nghĩa”, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.

Chiến dịch được phát động ngày 2.4.2026, thời gian thực hiện tính từ ngày 15.3.2026 đến ngày 27.7.2027.

Theo Đại tá Lê Văn Sơn, chiến dịch đặt ra năm mục tiêu lớn, gồm tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; hoàn thành lấy mẫu đối với khoảng 230.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại các nghĩa trang liệt sĩ; giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ.

Cùng với đó là xây dựng, hoàn thiện và đưa vào vận hành cơ sở dữ liệu gene thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin; hoàn thành rà phá bom mìn, vật liệu nổ tại các địa bàn trọng điểm, vùng lõi như Vị Xuyên, tỉnh Tuyên Quang, Lào Cai, Lạng Sơn để phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Tính đến ngày 4.7.2026, chiến dịch bước sang ngày thứ 111. Ban Chỉ đạo quốc gia đã được kiện toàn theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ; đồng thời ban hành quy chế, chương trình, kế hoạch hoạt động năm 2026 và giai đoạn 2026-2030, tạo cơ sở để các cơ quan, đơn vị, địa phương tổ chức thực hiện.

Để hoàn thành mục tiêu tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ, Bộ Quốc phòng đã giao chỉ tiêu cụ thể cho các đơn vị trên cơ sở kết quả khảo sát, xác minh thông tin và kết luận địa bàn.

Các đội quy tập cũng được kiện toàn. Hiện cả nước có 32 đội quy tập với quân số hơn 1.500 người.

Một giải pháp mới đang mang lại hiệu quả thiết thực là tổng hợp, rà soát các nguồn thông tin, nhất là hồ sơ giải mật của nước ngoài, để tổ chức hội thảo xác minh, kết luận thông tin về các mộ liệt sĩ tập thể.

Thời gian qua, hai cuộc hội thảo đã được tổ chức tại Quảng Ngãi và TP.HCM. Tại Quảng Ngãi, lực lượng chức năng tìm thấy một hài cốt liệt sĩ vào ngày 29.6. Tại khu vực Công viên Lê Thị Riêng, TP.HCM, công tác khảo sát, dò tìm đang được triển khai, dự kiến tổ chức lễ khai quật vào ngày 6.7.2026.

Một điểm mới trong phương pháp dò tìm là kết hợp đối chiếu tọa độ trên bản đồ với thực địa, lời kể của nhân chứng với sử dụng thiết bị hiện đại như radar quét ngầm để tăng độ chính xác, rút ngắn thời gian, giảm khối lượng phải đào đắp, phá dỡ trong quá trình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Số hóa, quản lý chặt chẽ mẫu hài cốt liệt sĩ

Việc đồng loạt lấy mẫu đối với các mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại gần 3.000 nghĩa trang liệt sĩ trên cả nước đòi hỏi quy trình tổ chức chặt chẽ, thống nhất và khoa học.

Bộ Quốc phòng đã ban hành Hướng dẫn số 2783/HD-BQP ngày 26.4.2026 về lấy mẫu, số hóa mẫu hài cốt liệt sĩ và Quyết định số 1973/QĐ-BQP ngày 22.4.2026 về quy trình kỹ thuật lấy mẫu, vận chuyển, bàn giao, bảo quản và lưu trữ mẫu hài cốt liệt sĩ. Công tác tập huấn được triển khai trên toàn quốc, đồng thời tổ chức làm thí điểm, rút kinh nghiệm.

Để hạn chế thấp nhất nhầm lẫn, sai sót trong quá trình lấy và bàn giao mẫu, Bộ Quốc phòng giao Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội xây dựng phần mềm quản lý thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ. Phần mềm số hóa và lưu trữ toàn bộ thông tin trong quá trình lấy mẫu, cho phép “truy vết” các mẫu đã lấy nếu xảy ra nhầm lẫn trong quá trình bàn giao, lưu trữ. Đến nay đã có hơn 300 đội lấy mẫu hài cốt liệt sĩ với khoảng 3.300 người.

Đối với công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Bộ Nội vụ đã tham mưu Chính phủ ban hành Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP ngày 6.5.2026 về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong tổ chức lấy mẫu, giám định và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN.

Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia cũng ban hành Quyết định số 51/QĐ-BCĐQG ngày 31.5.2026 về quy trình phối hợp và phân công địa bàn tiếp nhận, giám định ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, làm cơ sở để các địa phương dự toán, bảo đảm kinh phí tổ chức lấy mẫu và phối hợp với các đơn vị giám định ADN tổ chức bàn giao, tiếp nhận, lưu trữ, bảo quản, giám định mẫu hài cốt liệt sĩ.

Trong công tác rà phá bom mìn, vật liệu nổ, Bộ Quốc phòng đã tập trung lực lượng tại các khu vực trọng điểm, vùng lõi Vị Xuyên, Tuyên Quang, Lạng Sơn. Hơn 330 tổ, đội rà phá đã được thành lập với quân số hơn 5.000 người và hơn 1.300 phương tiện chuyên dùng. Đến nay, diện tích rà phá đạt hơn 7.000ha; riêng vùng lõi Vị Xuyên, tỉnh Tuyên Quang, đạt hơn 3.000ha, tương đương hơn 70% tiến độ.

Sau 111 ngày triển khai, chiến dịch đã tìm kiếm, quy tập được hơn 1.300 hài cốt liệt sĩ và 3 mộ tập thể tại Tuyên Quang. Các lực lượng đã tổ chức lấy mẫu tại hơn 27.000 mộ liệt sĩ, trong đó gần 20.000 mộ đủ điều kiện lấy mẫu; bàn giao hơn 9.000 mẫu cho các đơn vị giám định ADN.

Bộ Công an đã tổ chức thu gần 95.000 mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ; phân tích và đồng bộ vào cơ sở dữ liệu hơn 50.000 mẫu.

Trong sáu tháng cuối năm 2026, Bộ Quốc phòng sẽ tiếp tục tham mưu Ban Chỉ đạo quốc gia các giải pháp để phấn đấu đạt mục tiêu của chiến dịch đề ra.