Sửa quy định phòng cháy: Người mua nhà không phải gánh sai phạm của chủ đầu tư

VHO - Đề xuất bỏ khâu kiểm tra công tác nghiệm thu của cơ quan nhà nước đang được Quốc hội xem xét. Yêu cầu đi cùng là xác định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư và bảo vệ người mua, thuê nhà - những người không thể tự kiểm chứng toàn bộ hệ thống phòng cháy của công trình.

Một căn hộ đã bàn giao không có nghĩa người mua có đủ chuyên môn để đánh giá hệ thống báo cháy, chữa cháy hay chất lượng thi công so với thiết kế. Đó là khoảng cách về thông tin và năng lực kiểm chứng cần được tính đến khi sửa quy định quản lý an toàn công trình.

Tại phiên thảo luận tổ sáng 26.10, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu không để người mua nhà, thuê địa điểm kinh doanh chịu thay hậu quả từ sai phạm của chủ đầu tư. Khi có vi phạm, cần khắc phục nguy cơ, xác định trách nhiệm bồi thường theo pháp luật và giải quyết quyền lợi của người bị thiệt hại.

Bỏ một thủ tục, trách nhiệm nghiệm thu vẫn còn

Nội dung đang được thảo luận là dự án sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Theo hướng sửa đổi được trình, khâu kiểm tra, chấp thuận kết quả nghiệm thu của cơ quan quản lý nhà nước được đề xuất bãi bỏ; chủ đầu tư, chủ sở hữu tự tổ chức nghiệm thu và chịu trách nhiệm. Đây là nội dung dự thảo đang được xem xét, chưa thể diễn đạt thành việc mọi công trình đã được miễn kiểm tra từ ngày 26.10.

Sự phân biệt này quan trọng với cả doanh nghiệp và cư dân. Giảm thủ tục có thể rút ngắn thời gian xử lý, nhưng chất lượng thực tế của công trình vẫn phải được bảo đảm trước khi sử dụng. Một bộ hồ sơ thiết kế đúng không tự chứng minh mọi hạng mục đã được thi công đúng.

Trong thảo luận, yêu cầu được đặt ra là làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, tư vấn, thi công và giám sát; xử lý nghiêm việc xác nhận sai, làm giả hồ sơ. An toàn cũng phải được duy trì trong quá trình sử dụng, sửa chữa, cải tạo và thay đổi công năng.

Người dân cần một trách nhiệm có thể truy đến

Đại biểu Nguyễn Ngọc Việt đề nghị kết quả nghiệm thu phải được thông báo, lưu trữ và truy xuất phục vụ hậu kiểm; dữ liệu giữa cơ quan phòng cháy, quản lý xây dựng và chính quyền địa phương cần được chia sẻ. Đồng thời, việc thông báo không nên trở thành một thủ tục xin chấp thuận mới dưới tên gọi khác.

Với người mua nhà, giá trị của cơ chế ấy nằm ở khả năng tìm được thông tin khi cần: ai xác nhận chất lượng, công trình đã nghiệm thu những gì, thay đổi nào xảy ra trong quá trình vận hành và đơn vị nào phải xử lý khi xuất hiện nguy cơ.

Nếu trách nhiệm chỉ được ghi chung là “chủ đầu tư tự chịu”, người dân vẫn khó theo dõi cách thực hiện. Trách nhiệm cần đi cùng hồ sơ có thể đối chiếu, đầu mối tiếp nhận và cách xử lý đủ rõ. Đó cũng là điều giúp doanh nghiệp làm đúng chứng minh chất lượng của mình.

Định hướng bảo vệ người mua nhà không đồng nghĩa một cơ chế bồi thường tự động đã được ban hành. Nhưng nó xác lập một nguyên tắc cần xuyên suốt quá trình hoàn thiện luật: người sử dụng cuối cùng không thể bị đặt vào vị trí phải tự kiểm định công trình, rồi tự gánh hậu quả của những sai sót họ không có khả năng phát hiện.

Cải cách thủ tục sẽ có ý nghĩa thiết thực khi doanh nghiệp giảm được thời gian, chi phí tuân thủ và người dân có căn cứ rõ hơn để tin vào sự an toàn của nơi mình sinh sống.