Quảng Trị: Giảm đầu mối, không thu hẹp chỗ học

VHO - Quảng Trị đang tổ chức lại mạng lưới cơ sở giáo dục với quy mô lớn. Số đầu mối giảm mạnh nhưng nhiều địa điểm dạy học vẫn được duy trì dưới hình thức trường chính, phân hiệu, điểm trường, nhằm tinh gọn quản lý nhưng không gây xáo trộn việc học của học sinh.

 

Giảm pháp nhân, giữ những điểm học cần thiết

Theo phương án sáp nhập trường học của ngành Giáo dục Quảng Trị, lấy mốc tháng 7.2025, toàn tỉnh có 913 cơ sở giáo dục công lập; sau sắp xếp dự kiến còn 440 trường, giảm 473 đầu mối, tương ứng 51,8%.

Con số này không đồng nghĩa hơn một nửa số địa điểm dạy học sẽ không còn tồn tại. Những địa điểm dạy học cần thiết vẫn có thể được duy trì dưới hình thức trường chính, phân hiệu hoặc điểm trường, phù hợp điều kiện từng địa bàn.

Theo hướng dẫn của tỉnh, khi nhiều cơ sở được sắp xếp thành một đơn vị, UBND cấp xã lựa chọn trường chính căn cứ vị trí địa lý, cơ sở vật chất, quy mô trường lớp và yêu cầu tổ chức hoạt động.

Trường chính thực hiện chức năng quản trị, điều hành thống nhất; những trường còn lại thuộc diện hợp nhất trở thành phân hiệu, còn các địa điểm tổ chức lớp học ngoài trường chính, phân hiệu tiếp tục được duy trì dưới hình thức điểm trường.

Cách tổ chức này cho thấy thay đổi trước hết nằm ở pháp nhân và phương thức quản lý, không mặc nhiên kéo theo việc học sinh phải chuyển nơi học. Điều phụ huynh quan tâm sau mỗi phương án sáp nhập cũng rất cụ thể: con em có phải đi xa hơn, địa điểm học có thay đổi và những điều kiện hiện có có tiếp tục được bảo đảm.

Đáng chú ý, tỷ lệ giảm đầu mối giữa các địa phương không giống nhau. Nếu nhiều nơi có điều kiện thuận lợi giảm trên 50% thì Dân Hóa chỉ giảm 14,29%, Kim Ngân 12,5%, Hướng Phùng 28,57%, A Dơi 33,33%, Đakrông 36,36%.

Sự chênh lệch này phản ánh cách sắp xếp theo đặc điểm từng địa bàn thay vì áp một tỷ lệ chung. Nơi dân cư tập trung, giao thông thuận lợi, khoảng cách giữa các cơ sở không lớn có điều kiện hợp nhất nhiều hơn; ở miền núi, biên giới, địa hình chia cắt, việc giữ lại những địa điểm học cần thiết liên quan trực tiếp đến khả năng đến trường của học sinh.

Ông Võ Văn Minh, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Quảng Trị cho biết, đối với vùng cao, vùng biên giới, vùng sâu, vùng xa, việc sắp xếp phải tính toán thận trọng theo điều kiện dân cư, địa hình và khoảng cách đi lại. Những điểm trường thực sự cần thiết phải được duy trì để học sinh, nhất là trẻ nhỏ, không phải đi học quá xa hoặc phát sinh những nguy cơ mất an toàn trên đường đến lớp.

Đây cũng là nguyên tắc quan trọng trong quá trình tổ chức lại mạng lưới. Giảm một đầu mối quản lý ở địa bàn thuận lợi có thể giúp tập trung nguồn lực, nhưng ở miền núi, cùng một cách làm có thể khiến khoảng cách đến trường của học sinh tăng lên. Vì vậy, hiệu quả không thể chỉ được tính bằng tỷ lệ trường giảm sau sắp xếp.

Một đầu mối, nhiều phân hiệu

Khi địa điểm học vẫn được duy trì nhưng đầu mối quản lý giảm xuống, một bài toán khác xuất hiện: trường chính phải điều hành các phân hiệu, điểm trường thế nào để hoạt động không bị ách tắc.

Sau sắp xếp, một số trường có quy mô lớn hơn, phạm vi quản lý rộng hơn, đồng thời có nhiều cấp học, phân hiệu và điểm trường. Cùng với yêu cầu về chuyên môn, người đứng đầu phải quản lý khối lượng lớn hơn về đội ngũ, cơ sở vật chất, tài sản, hồ sơ và dữ liệu.

Thực tế này đòi hỏi cách quản lý cũng phải thay đổi. Nếu những công việc phát sinh tại phân hiệu đều phải chờ trường chính giải quyết, việc giảm đầu mối có thể tạo áp lực ngược trở lại. Bởi vậy, trách nhiệm của người phụ trách phân hiệu, những việc được xử lý tại chỗ và cơ chế phối hợp với trường chính cần được xác định cụ thể.

Ngành Giáo dục Quảng Trị yêu cầu các đơn vị sớm xây dựng quy chế hoạt động, xác định rõ chức năng, nhiệm vụ của hiệu trưởng, phó hiệu trưởng và người phụ trách phân hiệu; tăng cường phân cấp gắn với trách nhiệm giải trình.

Việc ứng dụng công nghệ, đồng bộ dữ liệu cũng được đặt ra để hoạt động quản lý không bị cản trở bởi khoảng cách giữa các địa điểm.

Theo ông Võ Văn Minh, sau khi có quyết định thành lập, sáp nhập, các đơn vị phải nhanh chóng đi vào hoạt động thực chất, phân công người phụ trách từng phân hiệu, điểm trường và xây dựng cơ chế phối hợp phù hợp. Không để việc sắp xếp chỉ dừng trên giấy trong khi hoạt động thực tế của nhà trường chưa được tổ chức đầy đủ.

Thời điểm thực hiện cũng tạo thêm áp lực khi năm học 2026-2027 đã cận kề. Ngoài hoàn thiện tổ chức, các đơn vị còn phải chuẩn bị điều kiện dạy học, ổn định đội ngũ và bảo đảm hoạt động giữa trường chính với các phân hiệu, điểm trường không bị gián đoạn.

Riêng vùng cao, biên giới, vùng khó khăn, Sở GD&ĐT yêu cầu không vì mục tiêu giảm đầu mối mà di chuyển hoặc xóa điểm trường khi chưa bảo đảm các điều kiện về khoảng cách, giao thông, bán trú, đưa đón và an toàn học sinh.

Số đầu mối giảm xuống mới chỉ phản ánh kết quả bước đầu. Khi mô hình mới đi vào hoạt động, hiệu quả sẽ được nhìn rõ hơn qua khả năng điều hành của trường chính, hoạt động của các phân hiệu, điểm trường và chất lượng dạy học ở từng địa bàn.

Với phụ huynh, nhất là ở miền núi, thước đo ấy còn cụ thể hơn: sau khi trường được sắp xếp lại, đường đến lớp của con em họ có xa thêm hay không. Bộ máy được tinh gọn nhưng việc học vẫn thuận lợi, an toàn mới là kết quả có ý nghĩa đối với người học.