Phát động Cuộc thi “Thiết kế công trình và giải pháp thích ứng, phòng, chống thiên tai tại Việt Nam“

VHO - Cuộc thi "Thiết kế công trình và giải pháp thích ứng, phòng, chống thiên tai tại Việt Nam" là hoạt động thiết thực nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Đảng và Nhà nước về đổi mới tư duy, chủ động phòng ngừa và nâng cao năng lực chống chịu của cộng đồng trước bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan.

Ngày 1.7, tại Hà Nội, dưới sự chỉ đạo, hướng dẫn của Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Hội Kiến trúc sư Việt Nam phối hợp cùng Ban Công tác xã hội, Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và các cơ quan liên quan tổ chức Lễ phát động Cuộc thi "Thiết kế công trình và giải pháp thích ứng, phòng, chống thiên tai tại Việt Nam".

Dự lễ phát động có Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Cao Xuân Thạo, lãnh đạo Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, đại diện các bộ, ngành, các tổ chức chính trị - xã hội, cùng đông đảo các chuyên gia, nhà khoa học, kiến trúc sư, kỹ sư, giảng viên và sinh viên trên cả nước.

Phát biểu tại Lễ phát động Cuộc thi "Thiết kế công trình và giải pháp thích ứng, phòng, chống thiên tai tại Việt Nam", Phó Chủ tịch Cao Xuân Thạo cho biết, Cuộc thi do Ban Thường trực UBTƯ MTTQ Việt Nam chỉ đạo, hướng dẫn và bảo trợ cho Hội Kiến trúc sư Việt Nam; giao cho Ban Công tác xã hội, UBTƯ MTTQ Việt Nam phối hợp với các cơ quan chức năng thực hiện.

Hội Kiến trúc sư Việt Nam là nơi hội tụ tinh hoa của những người làm kiến trúc sư, những người có chuyên môn để đảm bảo những yếu tố kỹ thuật, mỹ thuật trong triển khai các công trình, giải pháp sáng tạo. Ban Công tác xã hội của UBTƯ MTTQ Việt Nam đã đồng hành, tham mưu cho Ban Cứu trợ Trung ương triển khai công tác hỗ trợ cho đồng bào bị thiệt hại do ảnh hưởng của thiên tai.

Bày tỏ vui mừng trước sự tham dự đông đủ của các chuyên gia, các kiến trúc sư, các nhà khoa học, đặc biệt là các kiến trúc sư, kiến trúc sư rất trẻ, các bạn học sinh, sinh viên tại Lễ phát động Cuộc thi, Phó Chủ tịchỦy ban Trung ương MTTQ Việt NamCao Xuân Thạo cho biết, thời gian qua, Đảng, Nhà nước luôn quan tâm đến công tác phòng chống thiên tai.

Trong buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan về công tác phòng, chống bão, lũ, thiên tai cực đoan và biến đổi khí hậu từ nay đến hết năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh: "Phòng chống thiên tai là một cấu phần quan trọng của phát triển bền vững".

Điều này đồng nghĩa với việc phát triển bền vững phải luôn song hành với công tác phòng chống thiên tai. Thay vì duy trì trạng thái bị động, tức là đợi thiên tai xảy ra rồi mới kêu gọi nguồn lực vật chất hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả, chúng ta phải chuyển sang trạng thái chủ động phòng ngừa, tập trung nâng cao năng lực tự ứng phó cho cộng đồng.

Theo Phó Chủ tịch Cao Xuân Thạo, thời gian qua, với chức năng, nhiệm vụ tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân tộc, MTTQ Việt Nam đã làm rất tốt vai trò cầu nối, kêu gọi, vận động toàn thể đồng bào trong nước và ngoài nước, các doanh nghiệp, các tổ chức, cá nhân, các nhà hảo tâm đã huy động nguồn lực để cùng với Đảng, Chính phủ hỗ trợ nhân dân khắc phục thiên tai.

Trải qua nhiều giai đoạn như đại dịch Covid-19, cơn bão số 10 năm 2024, các cơn bão, mưa lũ năm 2025 và việc Mặt trận phối hợp cùng Chính phủ triển khai Chiến dịch Quang Trung, chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát năm 2025 đã tiếp tục khẳng định sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc khi được tập hợp, phát huy đúng hướng.

Hàng triệu tấm lòng đã hướng về đồng bào vùng thiên tai; hàng nghìn cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân đã chung tay đóng góp; hàng nghìn tỉ đồng cùng nhiều nguồn lực vật chất đã được hệ thống Mặt trận các cấp tiếp nhận, phân bổ kịp thời, công khai, minh bạch, góp phần giúp Nhân dân sớm ổn định cuộc sống, khôi phục sản xuất và tái thiết sau thiên tai.

“Đến nay có thể khẳng định MTTQ Việt Nam là chỗ dựa, là niềm tin để đông đảo các tầng lớp Nhân dân, các tổ chức, cá nhân thông qua Mặt trận để tin tưởng và yên tâm hỗ trợ người dân”, Phó Chủ tịch Cao Xuân Thạo nhấn mạnh.

Cũng theo Phó Chủ tịch Cao Xuân Thạo, hiện nay, cả hệ thống chính trị đã có nhận thức mới về phòng chống thiên tai.

Thay vì kêu gọi nguồn lực, vật chất để hỗ trợ từng hộ dân khắc phục hậu quả thiên tai, chúng ta phải tuyên truyền, vận động cho người dân chuyển từ trạng thái phòng chống một cách bị động sang chủ động phòng ngừa, và đặc biệt là nâng cao năng lực phòng ngừa thiên tai. Đó cũng chính là mục đích mà Cuộc thi lần này hướng tới, đặc biệt trong bối cảnh mùa mưa bão năm nay đang cận kề.

Bày tỏ vui mừng khi ngôi nhà mới của MTTQ Việt Nam bao gồm các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ, trong đó có Hội Kiến trúc sư Việt Nam, Phó Chủ tịch Cao Xuân Thạo cho biết, Ban Thường trực UBTƯ MTTQ Việt Nam đã giao Hội Kiến trúc sư Việt Nam chủ trì, dưới sự chỉ đạo, hỗ trợ và bảo trợ trực tiếp của MTTQ Việt Nam để đảm bảo phát huy tối đa sự tích cực của đội ngũ đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia, kiến trúc sư, giảng viên các trường đại học, niềm đam mê sáng tạo của các bạn sinh viên.

Theo Phó Chủ tịch Cao Xuân Thạo, cuộc thi không chỉ dừng lại ở những công trình, những sản phẩm kiến trúc có tính sáng tạo, mà còn góp phần lan tỏa tinh thần cộng đồng sẻ chia, mỗi người cùng chung tay hỗ trợ đồng bào hướng tới một tương lai bền vững hơn, một tương lai tốt đẹp hơn, đúng như chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

“Mục tiêu lớn nhất của cuộc thi không chỉ dừng lại ở giải thưởng, mà chính là tinh thần đại đoàn kết, tạo nên làn sóng sẻ chia vì cộng đồng thông qua những bàn tay, khối óc của các chuyên gia, kiến trúc sư, của những người có nhiều ý tưởng sáng tạo”, Phó Chủ tịch Cao Xuân Thạo nêu rõ và mong muốn các tác giả dự thi sẽ tạo ra nhiều sản phẩm mang đậm nét văn hóa của mỗi vùng miền, mang đến cuộc thi nhiều sản phẩm của bản sắc, sản phẩm của cảm hứng sáng tạo, cùng hướng tới thiết kế những công trình của hạnh phúc.

Cuộc thi cũng là dịp để truyền cảm hứng sáng tạo, lan tỏa tinh thần đại đoàn kết, trách nhiệm đóng góp cho cộng đồng, từ đó góp phần hình thành một ngân hàng giải pháp về thiết kế công trình và mô hình thích ứng với thiên tai phù hợp với điều kiện tự nhiên, đặc điểm văn hóa và trình độ phát triển của từng vùng, miền; góp phần bổ sung cơ sở khoa học và thực tiễn phục vụ công tác quản lý nhà nước, hoạch định chính sách và nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó với thiên tai của cộng đồng.

Phó Chủ tịch Cao Xuân Thạo đề nghị các bộ, ban, ngành Trung ương, các địa phương, các tổ chức thành viên của MTTQ Việt Nam, các trường đại học, viện nghiên cứu, các hội nghề nghiệp, cộng đồng doanh nghiệp, các tổ chức quốc tế cùng tiếp tục quan tâm, phối hợp, tạo điều kiện và đồng hành với Ban Tổ chức trong suốt quá trình triển khai Cuộc thi. Các cơ quan thông tấn, báo chí tiếp tục đồng hành, lan tỏa ý nghĩa nhân văn sâu sắc của cuộc thi, góp phần giúp cuộc thi đạt được kết quả tốt nhất.

Phó Chủ tịch Cao Xuân Thạo mong muốn, đội ngũ kiến trúc sư, kỹ sư, các nhà khoa học, chuyên gia, giảng viên, sinh viên, các doanh nghiệp và những người yêu kiến trúc trên mọi miền đất nước sẽ phát huy trí tuệ, sức sáng tạo và tinh thần trách nhiệm xã hội để tích cực tham gia Cuộc thi bằng những ý tưởng mới, những thiết kế có giá trị khoa học, tính khả thi cao và giàu tính nhân văn.

Điểm đặc biệt của cuộc thi lần này chính là tính xã hội rộng lớn và sự mở rộng đối tượng tham gia. Ban Tổ chức chia các tác giả tham gia thành 2 nhóm rõ rệt bao gồm nhóm chuyên nghiệp và nhóm không chuyên.

Nhóm chuyên nghiệp tập trung vào các kiến trúc sư, kỹ sư xây dựng, thủy lợi, nhà quy hoạch, các đơn vị tư vấn thiết kế và sinh viên chuyên ngành.

Trong khi đó, nhóm không chuyên mở rộng cơ hội cho học sinh, sinh viên ngành khác, đoàn viên thanh niên, cộng đồng dân cư và người Việt Nam ở nước ngoài mà không yêu cầu chứng chỉ hành nghề. 

Sự thay đổi mang tính đột phá này thể hiện quan điểm xuyên suốt của Ban Tổ chức rằng đổi mới sáng tạo không chỉ bắt nguồn từ lý thuyết hàn lâm, mà còn được đúc kết từ chính kinh nghiệm thực tiễn của người dân ở những vùng rốn lũ, vùng thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai. Khi những trải nghiệm thực tế này được kết hợp với tri thức khoa học hiện đại, các giải pháp được kỳ vọng sẽ đạt được tính ứng dụng cao nhất.

Ban Tổ chức đặt kỳ vọng rất lớn vào việc các phương án dự thi không dừng lại ở mức độ ý tưởng trên giấy mà phải hướng thẳng đến khả năng ứng dụng thực tế. Các tác phẩm sẽ tập trung vào 4 nhóm sản phẩm cốt lõi phục vụ đời sống dân sinh bao gồm: 

(1) Công trình nhà cộng đồng đa năng phòng, chống thiên tai: Phục vụ sơ tán dân, bảo quản hàng cứu trợ, tổ chức sinh hoạt cộng đồng, làm nơi điều hành công tác phòng, chống thiên tai hoặc điểm tập kết tài sản của người dân khi xảy ra thiên tai.

(2) Các công trình dân sinh tránh lũ: Cầu vượt lũ, tháp tránh lũ, điểm tránh trú tập trung và các công trình phục vụ cộng đồng tại những khu vực thường xuyên bị ngập sâu.

(3) Nhà ở chống chịu thiên tai dành cho hộ gia đình, đáp ứng yêu cầu an toàn, phù hợp điều kiện kinh tế của người dân và thích ứng với từng vùng khí hậu.

(4) Các giải pháp sáng tạo khác, bao gồm vật liệu mới, mô-đun lắp ghép, công trình khẩn cấp, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và các giải pháp kỹ thuật phục vụ phòng ngừa, ứng phó thiên tai.

Mỗi phương án đòi hỏi phải chứng minh được tính kinh tế, giải pháp kỹ thuật khả thi, khả năng thi công và nhân rộng trong thực tế. Những thiết kế sử dụng vật liệu địa phương, thân thiện với môi trường, có chi phí hợp lý để áp dụng rộng rãi tại các vùng miền núi, ven biển, hải đảo chịu nhiều tổn thương luôn được khuyến khích tối đa.

Hướng tới mục tiêu lâu dài và bền vững, dấu ấn mang tính chiến lược của cuộc thi là việc hình thành Thư viện các mẫu công trình và giải pháp thích ứng, phòng, chống thiên tai. Sau khi cuộc thi kết thúc, các phương án xuất sắc sẽ tiếp tục được hoàn thiện, hệ thống hóa thành một nguồn dữ liệu mở.

Hệ thống tài liệu tham khảo này sẽ hỗ trợ đắc lực cho các bộ, ngành, địa phương trong công tác quy hoạch, xây dựng hạ tầng thiết yếu như trường học, trạm y tế, nhà ở, đồng thời phục vụ quá trình xây dựng quy chuẩn kỹ thuật và tái thiết sau thiên tai.

Qua đó, cuộc thi không chỉ tìm kiếm giải pháp ngắn hạn mà còn góp phần lan tỏa tư duy "kiến trúc thích ứng" sâu rộng trong cộng đồng, biến mỗi công trình thành một thành tố vững chắc trong chiến lược phát triển bền vững của đất nước.