Những tấm bia mộ đi tìm người thân

VHO - Hơn nửa thế kỷ sau chiến tranh, nhiều gia đình vẫn chưa biết người thân của mình nằm lại nơi đâu. Từ những nghĩa trang liệt sĩ ở xã Ba Lòng (Quảng Trị), cán bộ địa phương đang chụp từng tấm bia, đưa lên mạng xã hội với hy vọng một cái tên sẽ đến đúng người đang kiếm tìm.

Sau 53 năm, đã biết nơi để tìm về

Một bức ảnh trên mạng xã hội đã giúp cuộc tìm kiếm kéo dài hơn nửa thế kỷ của gia đình liệt sĩ La Phúc Châu có điểm dừng. Từ hình ảnh tấm bia ở Nghĩa trang liệt sĩ Triệu Nguyên, xã Ba Lòng, người thân nhận ra những thông tin quen thuộc và tìm đến Quảng Trị sau 53 năm mong ngóng.

Liệt sĩ La Phúc Châu hy sinh tại Chiến khu Ba Lòng năm 1973. Nhiều năm qua, gia đình vẫn tìm nơi ông yên nghỉ nhưng những dữ liệu còn lưu giữ chưa đủ để xác định chính xác phần mộ. Sau dịp 27.7 vừa qua, người nhà tình cờ nhìn thấy trên Facebook hình ảnh một tấm bia mang tên La Phúc Châu tại Nghĩa trang liệt sĩ Triệu Nguyên.

Gia đình đối chiếu những dòng chữ trên bia với hồ sơ còn giữ rồi liên hệ chính quyền xã Ba Lòng. Khi thông tin được xác nhận, người thân từ quê vào Quảng Trị; ông Phan Thanh Liệu, Phó Chủ tịch UBND xã Ba Lòng cùng gia đình đến nghĩa trang thắp hương cho liệt sĩ.

Sau hơn nửa thế kỷ, những câu hỏi về nơi ông nằm lại đã có câu trả lời. Trước mặt người thân là phần mộ mang tên La Phúc Châu, nằm giữa những hàng mộ đồng đội tại nghĩa trang.

Ban đầu, gia đình dự định đưa hài cốt liệt sĩ về quê. Tuy nhiên, sau khi chứng kiến phần mộ được chăm sóc chu đáo, nghĩa trang khang trang, người thân quyết định để ông tiếp tục yên nghỉ tại Quảng Trị, bên những đồng đội từng chiến đấu và hy sinh trên mảnh đất này.

Với gia đình, việc tìm thấy phần mộ sau 53 năm đã giải tỏa nỗi mong ngóng qua nhiều thế hệ. Từ nay, con cháu biết nơi để trở lại, thắp một nén hương và tưởng nhớ người thân.

Từ một tấm bia đến một cuộc đoàn tụ

Câu chuyện của liệt sĩ La Phúc Châu bắt đầu từ một việc khá giản dị: cán bộ xã Ba Lòng chụp bia mộ rồi đăng lên mạng xã hội.

Ông Phan Thanh Liệu cho biết, trong quá trình tu sửa, rà soát các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn, địa phương nhận thấy vẫn còn những phần mộ đã có tên, quê quán nhưng chưa kết nối được với thân nhân. Vì thế, xã lựa chọn những trường hợp này, chụp lại bia và đăng tải để nhờ cộng đồng hỗ trợ tìm kiếm.

“Chúng tôi nghĩ cách đơn giản nhất là đưa những thông tin đang có đến với nhiều người. Người nhà có thể chưa nhìn thấy ngay, nhưng một người cùng quê, một cựu chiến binh hoặc người biết gia đình liệt sĩ nhìn thấy rồi chia sẻ thì cơ hội kết nối sẽ lớn hơn”, ông Liệu nói.

Mỗi ngày, cán bộ địa phương lựa chọn khoảng 2 – 3 phần mộ, kiểm tra nội dung còn lưu trên bia rồi chụp ảnh đăng tải. Cách làm không phức tạp, nhưng giúp những tên tuổi vốn chỉ nằm trong khuôn viên nghĩa trang được nhiều người biết đến hơn.

Sau chiến tranh, nhiều liệt sĩ quê ở các tỉnh, thành trong cả nước được tìm kiếm, quy tập về các nghĩa trang tại Quảng Trị. Qua hơn nửa thế kỷ, địa danh có nơi đã thay đổi, nhân chứng trực tiếp ngày càng ít, thông tin gia đình lưu giữ không phải lúc nào cũng còn đầy đủ. Trong hoàn cảnh đó, tên tuổi, quê quán, đơn vị hoặc năm hy sinh còn ghi trên bia đều có thể trở thành đầu mối. Một người cùng quê có thể nhận ra địa danh, một đồng đội cũ có thể nhớ tên người từng chiến đấu bên mình hoặc một lượt chia sẻ có thể đưa bức ảnh đến với gia đình liệt sĩ.

Không phải tấm bia nào được đăng cũng sớm có hồi âm. Nhiều cái tên vẫn chưa có người nhận, nhưng địa phương tiếp tục đăng tải bởi mỗi thông tin được đưa ra cộng đồng là thêm một khả năng kết nối với thân nhân.

“Mỗi phần mộ ở đây là một người con của một gia đình ở đâu đó. Chúng tôi mong thông tin được chia sẻ rộng hơn, bởi tìm thêm được thân nhân cho một liệt sĩ cũng là giúp một cuộc chờ đợi kéo dài nhiều năm có ngày khép lại”, ông Liệu chia sẻ.

Trường hợp liệt sĩ La Phúc Châu cho thấy hiệu quả từ cách làm này. Một tấm bia tại Nghĩa trang liệt sĩ Triệu Nguyên được chụp lại, hình ảnh xuất hiện trên mạng xã hội và cuối cùng đến được với gia đình đã tìm ông suốt 53 năm.

Việc đăng ảnh bia mộ không thay thế công tác xác minh bằng hồ sơ, tài liệu hay các phương pháp khoa học, nhưng có thể mở thêm một kênh tìm kiếm từ những dữ liệu đang hiện hữu tại nghĩa trang. Ở hai nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn Ba Lòng vẫn còn những phần mộ chưa kết nối được với thân nhân, vì vậy mỗi ngày, những tấm bia tiếp tục được chụp và đưa lên mạng, chờ một người ở nơi nào đó nhận ra cái tên quen thuộc.