Những căn nhà sống xen kẽ hàng chục nghìn ngôi mộ

VHO - Gần một trăm hộ dân ở thôn Cổ Lũy, xã Tịnh Khê (Quảng Ngãi) đã quen với cái cảnh mộ phần nằm xen kẽ ngay cạnh nhà. Phía sau của sự quen thuộc ấy là những nỗi lo lắng về môi trường sống, nguồn nước sinh hoạt và mong muốn có một nơi ở ổn định, an toàn hơn cho thế hệ mai sau.

Tại xóm Khê An và Khê Thành A, thôn Cổ Lũy, ranh giới giữa khu dân cư và nghĩa địa nhân dân thôn Cổ Lũy gần như không còn rõ ràng. Những căn nhà nằm lọt giữa các dãy mộ; lối đi nhỏ trở thành đường vào nhà dân, hàng rào tạm bợ là ranh giới giữa nơi ở và nơi an nghỉ của người đã khuất.

Sống giữa những dãy mộ

Nghĩa địa nhân dân thôn Cổ Lũy rộng khoảng 10ha, hiện có khoảng 20.000 ngôi mộ. Theo người dân, nhiều phần mộ đã tồn tại hàng chục năm, gắn với lịch sử cư trú của các xóm Khê An, Khê Thành A. Một số trường hợp vẫn được an táng tại khu vực này khiến khoảng cách giữa nghĩa địa và khu dân cư ngày càng thu hẹp.

 

Gia đình bà Nguyễn Thị Hường, 68 tuổi, đã sống tại đây khoảng 25 năm. Những năm đầu, bà chưa quá bận tâm đến điều kiện môi trường. Tuy nhiên, càng về sau, nỗi lo về nguồn nước sinh hoạt càng lớn khi nước giếng xuất hiện nhiều phèn. “Phèn trắng nhiều lắm. Nấu ăn là nó đọng dưới đáy nồi. Ăn uống không đảm bảo nên giờ gia đình phải mua nước dùng”, bà Hường chia sẻ.

Theo bà Hường, mỗi khi có trường hợp chôn cất mới gần khu dân cư, người dân lại báo với thôn và mong chính quyền xem xét. “Mình lo nguồn nước bị ảnh hưởng, lâu ngày con em càng lớn rồi sinh bệnh tật”, bà Hường nói.

Những lo lắng của người dân hiện chủ yếu xuất phát từ điều kiện sinh hoạt thực tế. Việc nguồn nước ngầm có bị ảnh hưởng bởi khu vực nghĩa địa hay không cần được cơ quan chuyên môn kiểm tra, đánh giá bằng các chỉ tiêu môi trường cụ thể. Không chỉ nhà dân, một cơ sở giáo dục cũng nằm khá gần khu vực nghĩa trang.

Trường Tiểu học Tịnh Khê (phân hiệu Cổ Lũy) cách khu vực nghĩa trang khoảng 50m. Sau lưng trường học và những dãy mộ là một cung đường nhỏ hẹp. Với nhiều học sinh địa phương, việc đi qua những phần mộ san sát đã trở thành một phần quen thuộc của hành trình đến trường. Người dân nơi đây đã quen với những ngôi mộ nằm cạnh nhà. Nhưng “quen” không đồng nghĩa với hết lo.

Mong nguồn nước sạch…

Với người dân Cổ Lũy, nhu cầu trước mắt là có nguồn nước sạch, bảo đảm vệ sinh để sử dụng lâu dài. Bà Võ Thị Thanh Tuyền cho biết, nếu địa phương có phương án phù hợp, hỗ trợ người dân di dời đến khu vực tái định cư, gia đình bà cũng sẵn sàng.

“Nhà nước mà có nhu cầu tái định cư cho dân thì chúng tôi cũng mừng. Ai cũng mong muốn con cháu sau này có điều kiện sống tốt hơn”, bà Tuyền, ở xóm Khê Thành A chia sẻ.

Nhiều gia đình đã sinh sống tại đây vài chục năm. Phần lớn đến ở khi điều kiện kinh tế còn khó khăn, việc lựa chọn nơi cư trú khi ấy không có nhiều phương án. Vì vậy, câu chuyện di dời đối với họ không đơn giản là chuyển một căn nhà, mà còn liên quan đến đất đai, sinh kế và cuộc sống đã gắn bó qua nhiều năm.

Trưởng thôn Cổ Lũy Nguyễn Văn Khôi cho biết, toàn thôn hiện có 1.295 hộ dân; riêng khu vực xung quanh Nghĩa địa nhân dân thôn có gần 100 hộ sinh sống. Theo ông Khôi, các hộ dân tại đây hình thành từ nhiều chục năm trước. Điều kiện sống còn hạn chế, người dân chưa được sử dụng hệ thống nước sạch tập trung mà chủ yếu khai thác nước từ giếng khoan.

“Người dân sống xung quanh nghĩa địa hiện chưa có nước sạch nên vẫn phải đóng giếng khoan để sử dụng. Điều này khiến bà con lo lắng về môi trường và chất lượng cuộc sống về lâu dài”, ông Khôi nói.

Ban thôn và Chi ủy Chi bộ đã nhiều lần kiến nghị chính quyền địa phương xây dựng phương án cung cấp nước sạch cho người dân. Đây được xem là giải pháp cần thiết nhằm cải thiện điều kiện sinh hoạt cho các hộ dân đang sống gần nghĩa trang.

Cùng với đó, địa phương được kiến nghị có phương án dừng việc chôn cất tại khu nghĩa địa hiện hữu, hướng người dân đến các khu nghĩa trang đã được quy hoạch. “Chúng tôi mong các cấp chính quyền sớm có giải pháp, nhất là sớm đóng cửa nghĩa địa và cấp nước sạch để người dân bảo đảm chất lượng cuộc sống”, ông Khôi kiến nghị.

Chờ một giải pháp căn cơ

Ông Bạch Khôi Nam, Phó Chủ tịch UBND xã Tịnh Khê cho biết, khu nghĩa địa hiện có hơn 20.000 ngôi mộ, tồn tại từ lâu và nằm gần khu dân cư. Đây chủ yếu là nơi an táng của người dân các xóm Khê Thành A, Khê An qua nhiều thế hệ.

Địa phương đã định hướng di dời toàn bộ số mộ đến các khu nghĩa trang tập trung theo quy hoạch. Tuy nhiên, việc di dời cần nguồn kinh phí rất lớn nên trước mắt chưa thể thực hiện đồng loạt.

“Địa phương đang tuyên truyền, vận động người dân không tiếp tục mai táng tại khu vực này mà chuyển sang các nghĩa trang đã được quy hoạch”, ông Nam cho biết. Xã cũng đưa việc mở rộng nghĩa địa tại khu vực Khê Thượng (Tịnh Khê cũ) vào kế hoạch đầu tư công trung hạn, nhằm chuẩn bị quỹ đất phục vụ nhu cầu an táng và từng bước tạo điều kiện di dời các phần mộ.

Ông Nam thông tin, khu vực hơn 20.000 ngôi mộ nằm trong phạm vi đề xuất dự án Khu đô thị và Quảng trường biển. Trong phương án đề xuất dự án đã tính toán việc di dời toàn bộ số mộ đến vị trí mới theo quy hoạch. Nếu dự án được triển khai, đây sẽ là cơ hội để di dời đồng loạt, giải quyết căn cơ tình trạng nghĩa địa nằm xen kẽ khu dân cư.

“Địa phương mong muốn có dự án triển khai để giải quyết đồng loạt việc di dời. Nếu chỉ trông vào nguồn lực của xã thì sẽ cần rất nhiều thời gian”, ông Nam nói. Bên cạnh bài toán di dời, vấn đề nước sạch cũng được chính quyền địa phương xác định là nhu cầu cấp thiết.

Theo ông Nam, nhiều khu vực Tịnh Khê, Tịnh Kỳ cũ… vẫn chưa được cung cấp nước sạch ổn định, trong khi một số nơi có nguy cơ xâm nhập mặn. Trước mắt, xã vận động người dân áp dụng các biện pháp lọc, lắng và sử dụng thiết bị lọc nước để bảo đảm vệ sinh.

Về lâu dài, địa phương tiếp tục kiến nghị tỉnh kêu gọi đầu tư các dự án cấp nước sạch, nhất là tại các khu dân cư ven biển và khu vực gần nghĩa địa.

Người dân đã dần quen với những ngôi mộ nằm xen kẽ ngay cạnh nhà. Nhưng điều họ mong muốn không phải là tiếp tục “quen” với hoàn cảnh ấy, mà là một ngày có nguồn nước sạch, môi trường sống bảo đảm và một nơi ở ổn định hơn cho các thế hệ mai sau.