Nhật Bản sẽ cấm sạc dự phòng trên máy bay từ tháng 4 vì lo ngại cháy nổ

VHO - Sạc dự phòng từng được xem là “vật bất ly thân” của hành khách hiện đại, nhất là trong những chuyến bay dài.

Thế nhưng, tại Nhật Bản, thiết bị quen thuộc này đang đứng trước nguy cơ bị hạn chế nghiêm ngặt, thậm chí cấm sử dụng hoàn toàn trên máy bay kể từ tháng 4 tới.

An toàn hàng không: rủi ro không thể xem nhẹ

Theo các quy định mới dự kiến có hiệu lực vào mùa xuân, mỗi hành khách chỉ được mang theo tối đa hai sạc dự phòng, dung lượng không vượt quá 160Wh mỗi thiết bị. Đặc biệt, hành khách sẽ không còn được phép sử dụng sạc dự phòng trong suốt chuyến bay.

Động thái này xuất phát từ yêu cầu tăng cường an toàn phòng cháy chữa cháy. Tháng 1.2025, hãng hàng không Air Busan (Hàn Quốc) đã cấm mang sạc dự phòng trong hành lý xách tay sau khi một vụ hỏa hoạn nghiêm trọng phá hủy toàn bộ máy bay. Sự cố này trở thành hồi chuông cảnh báo về rủi ro từ pin lithium-ion trong môi trường khoang kín áp suất cao.

Theo Viện Công nghệ Quốc gia Nhật Bản, các tai nạn liên quan đến pin điện thoại di động đã tăng 160% trong giai đoạn 2020 – 2024. Con số này cho thấy tốc độ gia tăng đáng lo ngại của các sự cố cháy nổ từ thiết bị điện tử cá nhân.

Đài NHK cho biết, các quy định mới sẽ áp dụng đối với các chuyến bay nội địa Nhật Bản, nằm trong khuôn khổ điều chỉnh rộng hơn của Luật Hàng không Dân dụng.

Không chỉ cấm sử dụng sạc dự phòng trên máy bay, nhà chức trách còn giới hạn số lượng thiết bị được mang theo, đồng thời cấm dùng ổ cắm trên máy bay để sạc các thiết bị sử dụng pin lithium-ion. Các thiết bị này cũng không được cất giữ trong khoang hành lý phía trên.

Tờ Independent dẫn thông tin cho biết, Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) của Liên Hợp Quốc hiện cũng đang xem xét khả năng điều chỉnh quy định liên quan đến việc mang sạc dự phòng lên máy bay.

Pin lithium-ion có mật độ năng lượng cao, gọn nhẹ và hiệu suất tốt, đó là lý do chúng trở thành chuẩn mực cho điện thoại, máy tính bảng, laptop và sạc dự phòng.

Tuy nhiên, chính cấu trúc hóa học này cũng tiềm ẩn nguy cơ “thermal runaway” (hiện tượng phản ứng dây chuyền sinh nhiệt), có thể dẫn tới cháy hoặc nổ nếu pin bị va đập, đoản mạch hoặc quá nhiệt.

Trong môi trường khoang máy bay với không gian kín, áp suất thay đổi, mật độ hành khách cao, một sự cố nhỏ có thể nhanh chóng trở thành tình huống khẩn cấp nghiêm trọng.

Việc cất giữ sạc dự phòng trong khoang hành lý phía trên càng làm tăng rủi ro, bởi nếu xảy ra cháy, việc phát hiện và xử lý sẽ chậm hơn so với khi thiết bị nằm trong tầm kiểm soát trực tiếp.

Chính vì vậy, xu hướng toàn cầu hiện nay không phải là nới lỏng, mà là siết chặt quản lý đối với các thiết bị dùng pin lithium-ion trong vận tải hàng không.

Xu hướng toàn cầu: quản lý chặt thay vì “dễ dãi công nghệ”

Sau nhiều vụ việc liên quan đến cháy nổ pin trên máy bay trong những năm gần đây, nhiều hãng hàng không đã áp dụng quy định riêng, như giới hạn dung lượng pin, cấm gửi pin dự phòng trong hành lý ký gửi, hoặc yêu cầu hành khách khai báo thiết bị công suất lớn.

Việc Nhật Bản dự kiến cấm sử dụng sạc dự phòng trên chuyến bay là phản ứng tức thời sau một sự cố khu vực và còn phản ánh xu hướng điều chỉnh chính sách mang tính phòng ngừa rủi ro ở cấp độ hệ thống.

Khi ICAO cân nhắc thay đổi quy định, điều đó cho thấy vấn đề đã vượt ra ngoài phạm vi từng quốc gia hay từng hãng hàng không riêng lẻ. Pin lithium-ion, biểu tượng của kỷ nguyên số và di động đang đặt ra bài toán mới cho ngành hàng không: làm thế nào để cân bằng giữa tiện ích của hành khách và yêu cầu an toàn tuyệt đối trong không trung.

Với tốc độ gia tăng 160% các sự cố liên quan đến pin trong 4 năm qua, rõ ràng đây không còn là nguy cơ tiềm ẩn, mà là rủi ro hiện hữu. Và trong lĩnh vực hàng không, nơi chuẩn mực an toàn luôn đặt lên hàng đầu, sự thận trọng thường được lựa chọn thay vì chờ đợi thêm một vụ việc đáng tiếc xảy ra.