Người Hà Nội “hái lộc” từ cành đào bỏ đi

VHO - Theo quan niệm xưa, lộc là biểu trưng của điều lành, của phúc đức và niềm tin thiện lành. Việc hái lộc vốn chỉ mang tính tượng trưng, thể hiện tấm lòng thành kính với Trời – Phật – tổ tiên. Thay vì bẻ cành, bứt lá kém văn minh, người Hà Nội đã chọn “hái lộc” ở những cành đào mà người bán đã bỏ đi.

Chiều ngày 16.2 (tức  29 tháng Chạp), trên đường Tố Hữu, hàng trăm cành đào rừng hết hoa, hết nụ bị người bán bỏ đi chất đống trên đường. Quanh đó khá đông người đến để lựa chọn 1 cành mang về.

Ban đầu chỉ lác đác vài người, chủ yếu vì hiếu kỳ khi thấy những bó “củi khô” lơ thơ lá mà chưa rõ dùng để làm gì. Khi hiểu ra đó là cành đào cắm để ra lá, lấy lộc xuân, từ chỗ tò mò, sau đó càng nhiều người tìm chọn cho mình một cành đào ưng ý.

Đông đảo người dân tìm cành đào có nhiều lá

Chị Lê Kim Lan (phường Hà Đông) cho hay, trên đường tìm mua chậu hoa cảnh, thấy đông người chọn cành đào đã bỏ đi và không biết họ lấy về làm gì nên cũng rẽ vào xem.

“Tôi hỏi một bác lớn tuổi, bác bảo đây là đào rừng, đã nở hết hoa nên người bán bỏ đi, bác tận dụng cắt một cành về để cắm ngoài sân cho nảy lộc, ra lá. Tôi thấy ý kiến hay nên cũng chọn 1 cành và nhờ bác cưa hộ”, chị Lan chia sẻ.

Theo truyền thống, sau Giao thừa, người dân đi lễ đầu năm, xin lộc cầu mong bình an, may mắn. Hái lộc đầu xuân là một phong tục mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện niềm tin vào sự sinh sôi, khởi đầu tốt đẹp và ước vọng về một năm mới an lành.

Trong cuốn “Tìm hiểu phong tục Việt Nam qua Tết Lễ Hội Hè”, nhà nghiên cứu văn hóa Toan Ánh viết: “Đi lễ đình, chùa, miếu, điện xong, lúc trở về người ta có tục hái một cành cây mang về ngụ ý là “lấy lộc” của Trời đất, Thần Phật ban cho. Trước cửa đình cửa đền, thường có những cây đa, cây đề, cây si cổ thụ, cành lá xùm xòa, khách đi lễ mỗi người bẻ một nhánh, gọi là cành lộc. Cành lộc này mang về người ta cắm trước bàn thờ cho đến khi tàn khô”.

Theo quan niệm xưa, lộc là biểu trưng của điều lành, của phúc đức và niềm tin thiện lành. Việc hái lộc vốn chỉ mang tính tượng trưng, thể hiện tấm lòng thành kính với Trời – Phật – tổ tiên.

Tuy nhiên, những năm gần đây, tại một số di tích, đền, chùa và khu vực công cộng vẫn còn xảy ra tình trạng bẻ cành, ngắt lá, chặt cây để “lấy lộc”. Tục hái lộc đầu xuân đã bị hiểu sai lệch, mang khía cạnh tiêu cực.

Hình ảnh nhiều người đi hái lộc bằng cách cố sức trèo lên cây bẻ cả cành to, chọn lộc to, lộc đẹp… Nhiều người khi đi lễ trong đêm trừ tịch – lễ giao thừa còn vác dao đi chặt cây về làm lộc, rồi ngắt hoa, lấy trộm chậu cây trang trí ở những nơi công cộng… 

Hành vi này không chỉ gây tổn hại nghiêm trọng đến môi trường, làm xấu hình ảnh đô thị, mà còn đi ngược lại ý nghĩa tốt đẹp của phong tục truyền thống, khiến “xin lộc” vô tình trở thành “làm hại lộc”. Lộc không nằm ở cành cây mang về nhà, mà nằm ở tâm trong – ý thiện – hành vi đẹp. Một năm mới an lành không thể bắt đầu bằng việc làm tổn thương cây xanh, phá vỡ cảnh quan và di sản chung của cộng đồng.

Hà Nội là thành phố của cây xanh, hồ nước và những không gian văn hóa lâu đời. Mỗi hàng cây, mỗi tán lá đều góp phần làm nên vẻ đẹp thanh lịch, văn minh của Thủ đô. Bảo vệ cây xanh chính là bảo vệ môi trường sống, bảo vệ giá trị văn hóa và hình ảnh Hà Nội.

Vậy nên, bảo vệ cây xanh là bảo vệ môi trường sinh thái xung quanh. Hái lộc có rất nhiều cách chứ không nhất thiết phải bẻ cành, bứt cây. Sau lễ Giao thừa hoặc đi lễ đầu năm, người dân có thể mua cây mía hoặc một chậu cây nhỏ… như là một hình thức hái lộc.

Hoặc nếu có đi lễ chùa, lễ đền, đình, miếu, chúng ta chỉ cần thành tâm cầu cho mưa thuận gió hòa, cầu cho quốc thái, dân an, mùa màng tươi tốt, cầu cho mọi người đều bình an, hạnh phúc… Đó hẳn đã là điều tốt lành chúng ta có thể gieo cho bản thân.

Và “hái lộc” từ cành đảo bỏ đi nêu trên cũng là một ứng xử văn minh đối với môi trường mà vẫn giữ được phong tục tập quán, cầu lộc, cầu may mắn cho gia đình.