Nghiên cứu của Đại học Stanford cho thấy con người già đi nhanh nhất ở 2 mốc tuổi, bất kể nam hay nữ

VHO -Nếu nói theo cách khoa học, bạn đã bắt đầu già đi ngay từ ngày mình chào đời. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều nghiên cứu cho thấy lão hóa sinh học không diễn ra với tốc độ ổn định. Thay vào đó, trong cuộc đời mỗi người sẽ có những giai đoạn mà các tế bào già đi nhanh hơn bình thường.

Nếu bạn cảm thấy gần đây cơ thể bỗng xuất hiện những cơn đau nhức sau khi tập luyện, điều mà một năm trước chưa từng gặp, hoặc đột nhiên phát hiện tóc bạc nhiều hơn, rất có thể bạn đang trải qua một trong những "đợt tăng tốc lão hóa" này. Điều đó khiến nhiều người tự hỏi liệu có cách nào để giữ cơ thể khỏe mạnh trong giai đoạn này, thậm chí phần nào làm chậm quá trình lão hóa hay không?

Dưới đây là những gì dữ liệu khoa học đã phát hiện về thời điểm phụ nữ lão hóa mạnh hơn, cùng những lời khuyên từ các bác sĩ để làm chậm quá trình này.

Nghiên cứu cho thấy lão hóa xảy ra tại những mốc tuổi nhất định

Trong một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí khoa học Nature Aging, các nhà khoa học đã phân tích tế bào của 108 người trong độ tuổi từ 25 đến 75. Bên cạnh đó, họ cũng nghiên cứu sâu về hệ vi sinh vật trong cơ thể người tham gia, những vi sinh vật đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe.

Phần lớn những người tham gia được theo dõi trong khoảng 1,7 năm, trong khi thời gian theo dõi dài nhất lên tới 6,8 năm.

Sau khi phân tích dữ liệu, các nhà nghiên cứu phát hiện rằng phần lớn các phân tử và hệ vi sinh vật của người tham gia không già đi một cách đều đặn, mà thay đổi theo từng đợt. Cụ thể, họ nhận thấy có 2 giai đoạn lão hóa nhanh hơn bình thường, rơi vào khoảng 44 tuổi và 60 tuổi.

Trong phần kết luận, nhóm nghiên cứu viết:

"Nhìn chung, nghiên cứu này cho thấy các chức năng sinh học và nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến lão hóa thay đổi theo cách không tuyến tính trong suốt vòng đời con người".

Không chỉ một nghiên cứu cho thấy lão hóa xảy ra theo từng đợt

Đây cũng không phải nghiên cứu duy nhất cho thấy quá trình lão hóa diễn ra theo từng giai đoạn tăng tốc.

Một nghiên cứu khác công bố trên Tạp chí Cell năm ngoái đã phân tích mẫu máu và mô của 76 người hiến tạng, những người qua đời trong độ tuổi từ 14 đến 68. Các mẫu mô này được lấy từ nhiều hệ cơ quan khác nhau trong cơ thể, bao gồm hệ tim mạch, hệ tiêu hóa, hệ miễn dịch, hệ nội tiết, hệ hô hấp, da và hệ cơ.

Trong nghiên cứu này, các nhà khoa học lập một danh sách các loại protein từ những hệ cơ quan trên, sau đó phân tích cách nồng độ của các protein thay đổi theo tuổi. Giả thuyết đặt ra là khi mức protein giảm, điều đó có thể cho thấy khả năng tái tạo của tế bào đã kém hơn so với khi cơ thể còn trẻ.

Sau khi xử lý dữ liệu, các nhà nghiên cứu nhận thấy những thay đổi lớn nhất liên quan đến lão hóa xảy ra trong khoảng 45 - 55 tuổi. Trong giai đoạn này, phần lớn các mô trong cơ thể đều trải qua những biến đổi đáng kể.

Những thay đổi mạnh nhất được ghi nhận ở động mạch chủ - động mạch chính đưa máu từ tim đi khắp cơ thể, cũng như ở tuyến tụy và lá lách.

Điều gì đứng sau quá trình lão hóa tăng tốc này?

Hiện tại, các nhà khoa học vẫn chưa xác định chính xác nguyên nhân của hiện tượng này. Dù nghiên cứu cho thấy nó thực sự tồn tại, nhưng lý do cụ thể vẫn chưa được làm rõ. Tuy nhiên, có một số giả thuyết được đưa ra.

Theo bác sĩ Bert Mandelbaum, đồng giám đốc Trung tâm Orthobiologic Tái tạo tại Cedars-Sinai Orthopaedics ở Los Angeles (Mỹ), lão hóa chịu tác động của nhiều yếu tố khác nhau, bao gồm di truyền và lối sống.

Ông cho biết: "Gen của chúng ta được thiết kế với một khả năng nhất định, sau đó chúng được kích hoạt hoặc bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố trong lối sống". Nói cách khác, mỗi người đều có một nền tảng sức khỏe nhất định do di truyền quyết định, nhưng cách sống có thể tác động đến nền tảng đó.

"Chúng ta có thể khiến những gen này hoạt động và thích nghi theo những cách có thể làm tăng hoặc giảm tốc độ lão hóa", bác sĩ Mandelbaum nói.

Thực tế, khoa học từ lâu đã nhận thấy lão hóa thường xảy ra theo từng "cụm" giai đoạn. Bác sĩ John Fudyma, nguyên trưởng khoa Lão khoa và Y học giảm nhẹ tại Trường Y Jacobs thuộc Đại học Buffalo (Mỹ), cho biết những giai đoạn nổi bật nhất thường xảy ra trong thời thơ ấu và giai đoạn dậy thì.

Theo ông, việc lão hóa tăng tốc ở độ tuổi trung niên và tuổi 60 có thể đơn giản là một giai đoạn sinh học khác của cuộc đời, tương tự như những giai đoạn phát triển trước đó.

Đối với phụ nữ, hiện tượng lão hóa nhanh hơn ở khoảng 44 tuổi và 60 tuổi có thể liên quan đến giai đoạn chuyển tiếp mãn kinh và sự thay đổi hormone, theo TS Melissa Batchelor, Giám đốc Trung tâm Lão hóa, Sức khỏe và Nhân văn tại Trường Điều dưỡng thuộc Đại học George Washington (Mỹ).

Bà giải thích: "Quá trình lão hóa luôn diễn ra, nhưng ở giai đoạn này, cơ thể bắt đầu trải qua những biến động về hormone. Khối lượng cơ và tốc độ trao đổi chất cũng bắt đầu suy giảm". Những thay đổi này có thể khiến dấu hiệu lão hóa trở nên rõ rệt hơn so với các giai đoạn khác trong cuộc đời.

Tiến sĩ Batchelor đưa ra một cách so sánh dễ hiểu:

“Hãy nghĩ về lão hóa không phải như một vết rò rỉ chậm, mà giống như một chiếc lốp xe bị nổ. Mọi thứ có thể trông vẫn ổn, rồi đột nhiên thay đổi mạnh. Sinh học của chúng ta không giảm dần theo một đường thẳng mà diễn ra theo từng làn sóng. Tin tốt là khi biết được những 'làn sóng' đó xuất hiện lúc nào, chúng ta có cơ hội chuẩn bị trước".

Tất nhiên, quá trình lão hóa vẫn có sự khác biệt lớn giữa các cá nhân. Bác sĩ Fudyma cho biết những người có lối sống không lành mạnh như uống rượu nhiều, hút thuốc hoặc ít vận động thường phát triển các bệnh mạn tính và dấu hiệu lão hóa sớm hơn so với những người có lối sống khỏe mạnh. Vì vậy, họ có thể trông già hơn so với tuổi thật của mình.

Có một số điều bạn có thể làm để già đi chậm hơn

Thực tế, con người luôn già đi theo thời gian. Tuy nhiên, các bác sĩ nhấn mạnh rằng việc duy trì lối sống lành mạnh có thể giúp giảm bớt tác động của những giai đoạn lão hóa tăng tốc.

Tiến sĩ Batchelor cho biết:

"Hai giai đoạn, khoảng giữa tuổi 40 và đầu tuổi 60, là thời điểm cơ thể trải qua những thay đổi phân tử lớn nhất. Đây không phải là lý do để lo lắng, mà là lời nhắc để chủ động chăm sóc sức khỏe. Hãy nghĩ giống như khi biết một cơn bão sắp đến: Bạn sẽ không đợi đến khi mái nhà bị dột mới đi kiểm tra".

Theo bác sĩ Mandelbaum, điều này có nghĩa là nên duy trì những thói quen như:

Ăn uống đa dạng, ưu tiên thực phẩm có nguồn gốc thực vật

Tập thể dục thường xuyên

Duy trì cân nặng hợp lý

Tránh hút thuốc

Hạn chế rượu bia

Kiểm soát huyết áp và đường huyết

Ông cũng nhấn mạnh rằng lối sống có thể ảnh hưởng đến cách gen hoạt động.

"Nếu bạn hút thuốc, không tập thể dục và không kiểm soát tốt bệnh tiểu đường, bạn đang khiến những gen đó hoạt động theo hướng bất lợi", ông nói. "Ngược lại, nếu bạn tập luyện hàng ngày, áp dụng chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải, kiểm soát đường huyết và duy trì các mối quan hệ xã hội, bạn có thể tác động tích cực đến chính những gen đó".

Ngoài ra, các chuyên gia cũng khuyến khích tập luyện sức mạnh, chẳng hạn như nâng tạ.

Tiến sĩ Batchelor cho biết: "Hãy đảm bảo bạn có tập luyện sức mạnh. Đây là điều mà nhiều phụ nữ lớn tuổi không được khuyến khích khi họ còn ở độ tuổi 20, nhưng lại đặc biệt quan trọng khi hormone thay đổi và khối lượng cơ bắt đầu suy giảm".

Dù không thể làm chậm thời gian, bác sĩ Mandelbaum khuyến nghị mỗi người nên nỗ lực duy trì sức khỏe tốt nhất có thể.

(Ảnh minh họa: Internet)

(Nguồn: Yahoo Health)