Nghị quyết số 72-NQ/TW: Đột phá từ y tế cơ sở để bảo vệ sức khỏe nhân dân

VHO - Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị mở ra bước chuyển chiến lược cho ngành y tế Việt Nam, đặt y tế cơ sở và chăm sóc sức khỏe ban đầu vào vị trí trung tâm. Các giải pháp đột phá được triển khai ngay từ đầu nhiệm kỳ mới đang hướng tới mục tiêu xây dựng hệ thống y tế hiện đại, công bằng và bền vững, lấy người dân làm trung tâm phục vụ.

Y tế cơ sở - “tuyến đầu” của chiến lược sức khỏe quốc gia

Ngày 9.9.2025, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 72-NQ/TW về một số giải pháp đột phá nhằm tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới, đánh dấu bước điều chỉnh lớn về tư duy phát triển y tế quốc gia.

Nếu trước đây hệ thống y tế chủ yếu tập trung vào điều trị bệnh tại tuyến trên, thì Nghị quyết 72 xác định rõ chuyển hướng căn bản: từ chữa bệnh sang phòng bệnh; từ y tế sang chăm sóc sức khỏe toàn diện; từ bị động sang chủ động bảo vệ sức khỏe.

Tinh thần cốt lõi của Nghị quyết là xây dựng một hệ thống y tế lấy y tế cơ sở làm nền tảng, bảo đảm mỗi người dân được quản lý sức khỏe ngay tại nơi sinh sống. Các trạm y tế xã, phường không chỉ là nơi khám chữa bệnh ban đầu mà trở thành trung tâm quản lý sức khỏe cộng đồng, dự phòng dịch bệnh, tư vấn dinh dưỡng, chăm sóc người cao tuổi và theo dõi bệnh mạn tính.

Đây được xem là bước chuyển mang tính cấu trúc nhằm khắc phục những “điểm nghẽn” tồn tại nhiều năm như quá tải bệnh viện tuyến trên, chênh lệch tiếp cận dịch vụ y tế giữa vùng miền và chi phí điều trị cao. Nghị quyết hướng tới mục tiêu đến năm 2030, người dân được tiếp cận dịch vụ y tế cơ bản chất lượng ngay tại tuyến cơ sở, từng bước giảm phụ thuộc vào bệnh viện trung ương.

Trong tầm nhìn dài hạn, y tế cơ sở trở thành “lá chắn sức khỏe quốc gia”, nơi phát hiện sớm nguy cơ dịch bệnh, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và nâng cao thể chất cộng đồng - nền tảng cho phát triển bền vững đất nước.

Những giải pháp đột phá: tái cấu trúc toàn diện hệ thống y tế

Nghị quyết 72 không chỉ là định hướng mà còn đưa ra hệ thống giải pháp mang tính đột phá nhằm củng cố y tế cơ sở ngay từ đầu nhiệm kỳ mới.

Trước hết là đổi mới mô hình chăm sóc sức khỏe, chuyển mạnh sang phòng bệnh và quản lý sức khỏe suốt vòng đời. Hệ thống y tế dự phòng được hiện đại hóa, nâng cao năng lực giám sát dịch tễ, cảnh báo sớm và ứng phó nhanh với dịch bệnh, bảo đảm khả năng kiểm soát rủi ro y tế trong bối cảnh toàn cầu hóa và biến đổi khí hậu.

Song song với đó là đầu tư nguồn nhân lực cho tuyến cơ sở - yếu tố then chốt quyết định thành công của nghị quyết. Chính sách đào tạo, luân phiên bác sĩ, ưu đãi nghề nghiệp và cải thiện điều kiện làm việc được đặt ra nhằm thu hút cán bộ y tế về vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo; từng bước thu hẹp khoảng cách chăm sóc sức khỏe giữa các khu vực.

Một điểm nhấn quan trọng khác là chuyển đổi số y tế. Hồ sơ sức khỏe điện tử, khám chữa bệnh từ xa, kết nối dữ liệu y tế toàn quốc giúp người dân được theo dõi sức khỏe liên tục, giảm thủ tục hành chính và tăng hiệu quả quản trị hệ thống. Nghị quyết đặt mục tiêu xây dựng hệ thống y tế số đồng bộ, phục vụ quản lý dân số và dự báo sức khỏe cộng đồng trong dài hạn.

Cùng với đó, cơ chế tài chính y tế cũng được đổi mới theo hướng công bằng và bền vững: mở rộng bảo hiểm y tế toàn dân, tiến tới miễn viện phí cơ bản và bảo đảm mọi người dân đều có ít nhất một lần khám sức khỏe định kỳ miễn phí mỗi năm từ giai đoạn sau năm 2026.

Các giải pháp này cho thấy Nghị quyết 72 không chỉ xử lý vấn đề y tế, mà còn tái định nghĩa cách tiếp cận sức khỏe như một trụ cột phát triển quốc gia.

Từ nghị quyết đến hành động: kiến tạo một Việt Nam khỏe mạnh

Điểm đặc biệt của Nghị quyết 72 là đặt sức khỏe nhân dân vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển đất nước. Văn kiện được xem như “bản thiết kế tổng thể” cho hệ thống y tế Việt Nam đến năm 2045 - thời điểm các chỉ số sức khỏe dự kiến đạt mức của các quốc gia phát triển.

Các mục tiêu cụ thể đến năm 2030 gồm nâng tuổi thọ trung bình lên khoảng 75,5 năm, kéo dài số năm sống khỏe mạnh, nâng tỷ lệ tiêm chủng trên 95% và cải thiện tầm vóc, thể lực người Việt.

Quan trọng hơn, Nghị quyết mở ra sự thay đổi nhận thức: chăm sóc sức khỏe không còn là nhiệm vụ riêng của ngành y mà trở thành trách nhiệm của toàn xã hội - từ chính quyền, doanh nghiệp đến mỗi người dân.

Trong bối cảnh già hóa dân số, dịch bệnh mới nổi và áp lực chi phí y tế ngày càng lớn, việc tăng cường y tế cơ sở chính là lời giải căn cơ và bền vững. Khi mỗi trạm y tế xã đủ năng lực chăm sóc sức khỏe ban đầu, hệ thống bệnh viện sẽ được “giải phóng”, người dân được bảo vệ từ sớm, từ xa, từ cơ sở.

Nghị quyết 72 vì thế không chỉ là một chủ trương y tế, mà là chiến lược phát triển con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới - nơi sức khỏe trở thành nền tảng của thịnh vượng quốc gia và hạnh phúc xã hội.