Mưa sao băng Lyrid đạt đỉnh ngày 22.4, điều kiện quan sát thuận lợi hiếm có

VHO - Diễn ra từ giữa đến cuối tháng 4, mưa sao băng Lyrid (Thiên Cầm) năm 2026 được đánh giá có điều kiện quan sát tốt khi trùng thời điểm bầu trời tối, ít ánh trăng, với cường độ khoảng 15-20 vệt mỗi giờ.

Mưa sao băng Lyrid - một trong những hiện tượng thiên văn lâu đời nhất từng được ghi nhận - đang bước vào giai đoạn hoạt động mạnh trong tháng 4.

Theo các nguồn khoa học và tổ chức thiên văn như NASA và Hội Thiên văn học Việt Nam (VACA), hiện tượng này diễn ra hằng năm từ khoảng 16 đến 25.4 và sẽ đạt cực đại vào đêm 22, rạng sáng 23.4.2026.

Trong điều kiện lý tưởng - bầu trời quang đãng, ít ô nhiễm ánh sáng - người quan sát có thể thấy trung bình 15-20 sao băng mỗi giờ, thậm chí cao hơn trong những đợt “bùng phát” hiếm gặp. Đây không phải trận mưa sao băng dày nhất năm, nhưng lại có giá trị đặc biệt khi được ghi nhận liên tục suốt hơn 2.700 năm trong các tư liệu cổ của Trung Quốc, Hy Lạp hay Nhật Bản.

Nguồn gốc của Lyrid đến từ sao chổi dài kỳ C/1861 G1 Thatcher, với chu kỳ quỹ đạo khoảng hơn 400 năm. Khi Trái Đất đi qua dòng bụi thiên thạch mà sao chổi này để lại, các hạt vật chất lao vào khí quyển với tốc độ lớn, ma sát và cháy sáng tạo thành những vệt sao băng đặc trưng.

Điểm đáng chú ý của năm 2026 là điều kiện quan sát khá thuận lợi. Mặt Trăng ở pha lưỡi liềm và lặn sớm sau nửa đêm, giúp bầu trời đủ tối để theo dõi hiện tượng - yếu tố được các nhà thiên văn đánh giá là “cửa sổ quan sát lý tưởng”. Thời gian tốt nhất là từ sau nửa đêm đến trước bình minh, khi chòm sao Lyra (Thiên Cầm) - nơi được xem là tâm điểm của mưa sao băng - lên cao trên bầu trời đông bắc.

Người quan sát không cần thiết bị chuyên dụng, chỉ cần chọn khu vực ít ánh sáng đô thị, để mắt thích nghi với bóng tối khoảng 15-20 phút và quan sát bằng mắt thường. Các sao băng có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trên bầu trời, dù dường như “phóng ra” từ khu vực gần sao Vega - ngôi sao sáng nhất của chòm Lyra.

Giới chuyên môn nhận định, dù không rực rỡ như các mưa sao băng Perseids hay Geminids, Lyrid vẫn là hiện tượng đáng chờ đợi mỗi tháng 4, đặc biệt trong năm 2026 khi hội tụ điều kiện quan sát thuận lợi.

Đây cũng là dịp để công chúng tiếp cận gần hơn với các hiện tượng thiên văn tự nhiên, mở đầu cho chuỗi sự kiện bầu trời đêm sôi động trong những tháng tiếp theo.