Mô hình đô thị đa mục tiêu: Giải pháp mới cho bài toán tái định cư tại Hà Nội

VHO - Theo quy hoạch phát triển Thủ đô giai đoạn mới, Hà Nội từng bước giãn dân nội đô, di dời dân cư và cơ sở ra các khu vực phát triển mới, kéo theo nhu cầu lớn về quỹ nhà tái định cư chất lượng, đồng bộ hạ tầng và bảo đảm đời sống lâu dài cho người dân.

Bài toán tái định cư trong quá trình tái cấu trúc đô thị

Hà Nội đang đứng trước kế hoạch di dời hơn 860.000 cư dân khỏi khu vực nội đô trong chiến lược tái cấu trúc không gian đô thị giai đoạn 2026–2035, nhằm giảm mật độ dân số, đồng thời nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Đây là một phần trong tầm nhìn quy hoạch dài hạn, hướng tới hình thành các trục phát triển đa cực, đa trung tâm, kết nối hiệu quả với hệ thống hạ tầng trọng điểm của Thủ đô.

Tuy nhiên, bài toán tái định cư tại Hà Nội được đánh giá là không đơn giản. Ngoài yêu cầu về quỹ đất và nguồn lực đầu tư, bài toán tái định cư còn đặt ra nhiều thách thức liên quan đến chất lượng nhà ở, việc làm, dịch vụ sinh hoạt và khả năng hòa nhập cộng đồng của người dân sau di dời.

Thực tế cho thấy, trước đây không ít khu tái định cư tại Hà Nội được xây dựng theo mô hình “đơn chức năng”, thiếu đồng bộ về hạ tầng xã hội, xa trung tâm việc làm, dẫn đến tình trạng người dân không mặn mà chuyển đến sinh sống, thậm chí có nơi rơi vào tình trạng bỏ hoang, gây lãng phí nguồn lực.

Trong bối cảnh Hà Nội đang đẩy mạnh tái cấu trúc không gian đô thị, giảm tải khu vực nội đô lịch sử, mô hình đô thị đa mục tiêu được xem là hướng tiếp cận mới, toàn diện và bền vững hơn cho công tác bố trí tái định cư.

Hà Nội cần 64,84 triệu tỉ đồng để giãn dân, giảm tải áp lực cho khu vực nội đô

VHO - Trong điều chỉnh Quy hoạch Thủ đô đến năm 2045, tầm nhìn 2065, Hà Nội xác định tái cấu trúc không gian đô thị theo mô hình đa cực, đa trung tâm, gắn với chủ trương giãn dân quy mô lớn nhằm phân bố lại dân cư, giảm áp lực hạ tầng, môi trường và giao thông cho khu vực nội đô lịch sử.

Đô thị đa mục tiêu: Hướng tiếp cận mới cho tái định cư bền vững

Giải pháp đang được kỳ vọng tập trung vào mô hình đô thị đa mục tiêu (multi-purpose urban areas), trong đó Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long Urban City là một điển hình tiên phong. Mô hình này được quy hoạch theo hướng tích hợp đồng bộ giữa nhà ở tái định cư, nhà ở xã hội, nhà ở công vụ với các không gian kinh tế – dịch vụ, hệ thống giao thông, giáo dục, y tế và tiện ích đô thị.

Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long Urban City có quy mô khoảng 699,35ha, tọa lạc tại các xã Phúc Thịnh, Thiên Lộc, Mê Linh, dự kiến đáp ứng nhu cầu an cư cho khoảng 240.000 người. Cùng với đó, Dự án Khu đô thị đa mục tiêu xã Thư Lâm có quy mô khoảng 696ha, gồm 3 khu đất thuộc các phân khu đô thị khác nhau, dự kiến đáp ứng quy mô dân số khoảng 200.000 người.

Các dự án đô thị đa mục tiêu này đặt người dân tái định cư trong một không gian sống hoàn chỉnh, nơi có đầy đủ trường học, cơ sở y tế, trung tâm thương mại, không gian xanh và hệ thống giao thông kết nối thuận tiện với các khu vực khác của thành phố.

Đáng chú ý, các dự án còn chú trọng phát triển khu dịch vụ, thương mại và tạo việc làm ngay trong đô thị, giúp người dân sau tái định cư có điều kiện ổn định sinh kế, giảm áp lực di chuyển xa, qua đó nâng cao chất lượng cuộc sống. Đây được xem là điểm khác biệt quan trọng so với nhiều khu tái định cư trước đây.

Bên cạnh đó, việc áp dụng các tiêu chí đô thị xanh, đô thị thông minh và phát triển bền vững được kỳ vọng sẽ nâng cao giá trị sử dụng lâu dài của quỹ nhà tái định cư, hạn chế nguy cơ xuống cấp, lãng phí nguồn lực đầu tư.

Phát biểu tại lễ khởi công dự án đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long, ông Vũ Đại Thắng, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội, cho biết việc triển khai các dự án sẽ góp phần hình thành quỹ nhà ở đủ lớn phục vụ tái định cư, nhà ở xã hội và nhà ở công vụ, đồng thời tạo tiền đề để triển khai đồng bộ các dự án hạ tầng giao thông, hạ tầng kỹ thuật trọng điểm của Thủ đô.

“Thành phố hướng tới mô hình phát triển đô thị do Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp dẫn dắt, thị trường vận hành hiệu quả và người dân là trung tâm thụ hưởng, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị”, ông Vũ Đại Thắng nhấn mạnh.

Theo lãnh đạo thành phố, việc triển khai đồng thời hai dự án đô thị đa mục tiêu sẽ góp phần cụ thể hóa Quy hoạch Thủ đô Hà Nội với tầm nhìn 100 năm, thể hiện quyết tâm chính trị trong việc đưa các nghị quyết của Đảng vào thực tiễn phát triển đô thị bền vững.