Lỗ hổng nào để thịt bẩn len lỏi ra thị trường?

VHO - Việc hàng chục, thậm chí hàng trăm tấn thịt lợn ôi thiu, nhiễm dịch tả châu Phi bị phát hiện tại cơ sở sản xuất, chế biến cho thấy tình trạng buôn bán, “phù phép” thịt bệnh không còn là hiện tượng cá biệt, bộc lộ những bất cập kéo dài trong công tác quản lý an toàn thực phẩm.

 Trong bối cảnh Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đang được hoàn thiện, những vụ việc này càng cho thấy sự cần thiết phải tăng cường kiểm soát, siết chặt trách nhiệm và chế tài đủ sức răn đe với các đối tượng vi phạm.

Liên tiếp phát hiện

Ngày 9.1, Công an tỉnh Sơn La cho biết, Phòng An ninh kinh tế Công an tỉnh đã chủ trì, phối hợp với các đơn vị chức năng tiến hành kiểm tra và phát hiện số lượng lớn thực phẩm không rõ nguồn gốc của Hợp tác xã sản xuất, phát triển thương mại thực phẩm Hải Âu, có trụ sở tại phường Tô Hiệu, tỉnh Sơn La. Cụ thể, lực lượng chức năng phát hiện và tiêu hủy hơn 1,3 tấn thực phẩm, trong đó có 510 kg thịt lợn và nội tạng có 2/6 mẫu nhiễm dịch tả lợn châu Phi. Hiện cơ quan chức năng vẫn đang tiến hành kiểm đếm, xử lý theo quy định.

Nghiêm trọng hơn, ngày 8.1, cơ quan chức năng đã khởi tố vụ án và 9 bị can liên quan hành vi vi phạm quy định an toàn thực phẩm liên quan tới Công ty cổ phần Đồ hộp Hạ Long (HaLong Canfoco), đặt tại phường Ngô Quyền, TP Hải Phòng.

Qua kiểm tra kho lạnh của công ty, lực lượng chức năng phát hiện gần 130 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả châu Phi đang được tập kết để chờ chế biến thành thịt hộp. Trong số đó, có khoảng hai tấn sản phẩm đã được chế biến thành thịt hộp hoàn chỉnh.

Theo kết quả điều tra ban đầu, một số đối tượng đã thu gom lợn bệnh từ nhiều địa phương, vận chuyển và “phù phép” số nguyên liệu này vào dây chuyền sản xuất, gây nguy cơ lớn đối với sức khỏe người tiêu dùng. Các mẫu thịt được xác định đã ôi thiu, chảy nước và bốc mùi mạnh, tiềm ẩn nguy cơ lây lan dịch bệnh và ngộ độc thực phẩm. Khi kiểm tra, lực lượng chức năng cũng phát hiện hàng chục tấn thịt lợn và thành phẩm từ thịt lợn bị bệnh dịch tả lợn châu Phi.

Cơ quan chức năng cho biết, lượng thịt bệnh, ôi thiu này được nhập từ đối tượng Lê Bá Doanh (sinh năm 1977, phường An Biên, TP Hải Phòng); Trịnh Hà Việt (sinh năm 1991, xã Hà Bắc, TP Hải Phòng); Bùi Đức Trọng (sinh năm 1979, phường Ngô Quyền, TP Hải Phòng)...

Các đối tượng này đã bị khởi tố về hành vi cung cấp, mua bán thực phẩm có nguồn gốc từ lợn chết, lợn ốm yếu do mắc dịch tả lợn châu Phi theo Khoản 4 Điều 317 Bộ Luật hình sự.

Trước đó, tháng 7.2025, Công an thành phố Hà Nội cũng khởi tố ba vụ án liên quan đến việc buôn bán, tiêu thụ lợn chết, lợn bệnh ra chợ, quán ăn trên địa bàn thành phố. Lực lượng chức năng đã thu giữ 45 con lợn sống, 1.050 kg thịt lợn nguyên con đã giết mổ, 450 kg nội tạng lợn; phát hiện hàng trăm kg thịt lợn có hiện tượng biến đổi màu sắc và bốc mùi. Các đối tượng khai nhận đã mua thu gom lợn dịch bệnh về để giết, mổ bán làm thực phẩm cho một số cá nhân kinh doanh thịt lợn tại một chợ đầu mối trên địa bàn thành phố.

Những vụ việc nêu trên cho thấy tình trạng giết mổ, thu gom và tiêu thụ lợn chết, lợn bệnh không còn là hiện tượng cá biệt, mà đã diễn ra trong thời gian dài. Thực trạng này đồng thời phản ánh những bất cập trong công tác kiểm soát giết mổ, vận chuyển và kinh doanh thịt tại một số địa phương, khi việc thanh tra, xử phạt chưa đủ sức răn đe.

Kiểm soát chặt đầu vào và hậu kiểm thực phẩm

Theo BS chuyên khoa I Lê Văn Thiệu, Khoa Nhiễm khuẩn Tổng hợp, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương (Hà Nội), dịch tả lợn châu Phi là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus ASFV gây ra, có khả năng lây lan rất nhanh trong đàn lợn với tỷ lệ tử vong có thể lên tới 100%.

Tuy nhiên, virus ASFV chỉ gây bệnh trên loài lợn và không có khả năng lây sang người. Về mặt lý thuyết, nếu con người không may ăn phải thịt lợn nhiễm virus nhưng đã được nấu chín kỹ thì virus không gây bệnh. Nhưng mối nguy lớn nhất không nằm ở virus ASFV mà ở tình trạng thịt lợn bệnh, chết hoặc ôi thiu. Những loại thịt này thường chứa nhiều vi khuẩn gây bệnh như Salmonella, E. coli, tụ cầu vàng, Clostridium perfringens, có thể gây ngộ độc thực phẩm cấp tính với các biểu hiện tiêu chảy, nôn ói, sốt, đau bụng dữ dội.

Đặc biệt, trong môi trường kín như thực phẩm đóng hộp, nguy cơ nhiễm Clostridium botulinum càng trở nên đáng lo ngại. Đây là vi khuẩn sinh độc tố botulinum, một trong những độc tố thần kinh mạnh nhất, có thể gây liệt cơ, suy hô hấp và tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời, như trường hợp đã từng xảy ra đối với loại pate chay tại Hà Nội năm trước. Ngoài ra, nhiều loại độc tố do vi khuẩn sinh ra bền với nhiệt, không bị phá hủy hoàn toàn ngay cả khi đun ở 100 độ C.

Trước thực trạng này, TS Chu Quốc Thịnh, Quyền Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho biết, hiện nay, Bộ Y tế đang hoàn thiện hồ sơ dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), tập trung vào năm nhóm chính sách lớn, gồm: Tăng cường quản lý các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm có nguy cơ cao; phân quyền quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm ở Trung ương và phân cấp trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm của UBND cấp tỉnh tại địa phương; kiểm soát các sản phẩm thực phẩm đã qua chế biến, bao gói sẵn trước khi lưu thông trên thị trường theo hướng dựa trên mức độ nguy cơ của từng loại…

Ông Thịnh thông tin, một số điểm mới của dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) là giao quyền và trách nhiệm cho UBND tỉnh trong việc tổ chức một cơ quan đầu mối để thực hiện hiệu quả công tác an toàn thực phẩm trên địa bàn, theo hướng tất cả các thủ tục hành chính sẽ được phân cấp, phân quyền một cách tối đa để địa phương thực thi trách nhiệm được giao.