Lễ “giỗ chung” trên vùng đất cách mạng Đồng Di

VHO - Giữa cái nắng oi ả của mùa hè xứ Huế, người dân và con cháu làng cách mạng Đồng Di (xã Phú Hồ) lại tụ hội về Nhà bia tưởng niệm để tổ chức lễ “giỗ chung” tưởng nhớ 20 Mẹ Việt Nam Anh hùng cùng 78 Anh hùng liệt sĩ. Đó là đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” đã được con dân trong làng duy trì hàng chục năm qua.

 Gần trưa ngày 26.7, chúng tôi có mặt tại không gian Nhà bia tưởng niệm tọa lạc cạnh con đường đầu làng Đồng Di. Dù thời tiết không mấy thuận lợi do nắng nóng nhưng bà con trong làng đã chuẩn bị rất chu đáo cho lễ “giỗ chung” các Mẹ Việt Nam Anh hùng và Anh hùng liệt sĩ.

“Bia vàng ghi tạc lòng son”

Trong dòng người lặng lẽ dâng hương, ông Dương Quang Túy (78 tuổi) đứng hồi lâu trước tấm bia đá khắc tên các liệt sĩ. Ông vừa đi từ TP.HCM về quê hương Đồng Di để kịp tham gia lễ giỗ. Năm nào cũng vậy, cứ đều đặn vào dịp Ngày Thương binh - Liệt sĩ là ông Túy lại trở về quê nhà để dâng nén hương lên cha ông và người thân, bà con trong làng đã ngã xuống vì độc lập của Tổ quốc, vì hạnh phúc của nhân dân.

Ông Dương Quang Túy chia sẻ rằng, vì hoàn cảnh nên ông đã rời quê nhà từ khi còn nhỏ, con cháu ông cũng sinh sống ở các tỉnh, thành phía Nam. Nhưng mấy chục năm qua, gần như năm nào ông cũng thu xếp trở về quê để tìm lại ký ức, gặp lại bà con lối xóm và quan trọng nhất là để cùng dâng hương các bậc tiền bối trong lễ “giỗ chung”.

“Ông bà nội tôi sinh được năm người con thì có đến bốn người là liệt sĩ, trong đó có cha tôi (ông Dương Quang Luyện). Vùng đất Đồng Di với truyền thống cách mạng, nhiều ông cha của các gia đình cũng ngã xuống để bảo vệ quê hương. Nhà bia tưởng niệm nằm ngay đầu làng, nơi hằng ngày người dân đi ngang qua cũng là lời nhắc nhở rằng các thế hệ con cháu phải nhớ công ơn của các Anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống, trung thành với Tổ quốc và lý tưởng cách mạng của ông cha mình”, ông Túy nói.

Mỗi lần trở về quê dịp giỗ chung liệt sĩ, ông Túy lại nghẹn ngào, xúc động không kìm được nước mắt. Ông nói rằng, việc trở về quê nhà những dịp này không chỉ là tri ân các Mẹ Việt Nam Anh hùng, các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh mà ông cũng muốn “làm gương” để con cháu tiếp nối truyền thống tốt đẹp của gia đình. Để chuẩn bị cho buổi lễ “giỗ chung” được diễn ra trang trọng và chu đáo, mấy ngày qua, người dân ở Đồng Di cùng chung tay nhau dọn dẹp vệ sinh, chỉnh trang cảnh quan xung quanh nhà bia, dựng rạp chuẩn bị mâm cúng. Công tác chuẩn bị đều xuất phát từ tấm lòng tự nguyện của người dân.

Ông Đặng Quốc Sim (80 tuổi), cho biết: “Lễ giỗ được tổ chức với mục đích cao cả là tưởng nhớ sự chung sức, hiến dâng cuộc đời của cha ông để bảo vệ Tổ quốc, mang lại hạnh phúc, bình yên cho chúng ta và con cháu ngày hôm nay. Lễ giỗ không chỉ là dành cho cha ông của chúng tôi mà còn có những người đã hy sinh ở trên mảnh đất này nhưng không xác nhận được danh tính thì chúng tôi tưởng nhớ, tri ân”, ông Sim chia sẻ.

Ông Đặng Quốc Sim là con cháu trong gia đình giàu truyền thống cách mạng, có hai Mẹ Việt Nam Anh hùng được khắc tên trên Bia tưởng niệm (bà nội và mẹ của ông Sim), có cha là cụ Đặng Khắc Thị, cán bộ tiền khởi nghĩa, cùng người bác ruột và anh ruột đều là các liệt sĩ đã anh dũng hy sinh. Trên bia khắc tên 20 Mẹ Việt Nam Anh hùng và 78 Anh hùng Liệt sĩ của làng Đồng Di. Phía sau là bài Truy niệm bia văn, có đoạn: Đất nước thanh bình, Quê hương đổi mới, Bia vàng ghi tạc lòng son, mãi mãi nêu gương, Máu hồng tô trang sử đỏ, đời đời tưởng nhớ, Một nén tâm hương, Muôn lòng truy niệm.

Về ngày “giỗ chung” đặc biệt này, ông Sim cho hay, từ năm 2005, nhận thấy mong muốn tri ân của các gia đình chính sách, bà con tại làng Đồng Di đã lập Hội thân nhân liệt sĩ của làng. Ban đầu, lễ “giỗ chung” được tổ chức luân phiên tại nhà của từng gia đình vào dịp 27.7 hằng năm. Đến năm 2012, khi Nhà bia tưởng niệm của làng được xây dựng hoàn thành thì lễ giỗ mới chính thức được dời ra đây với quy mô lớn hơn, trang trọng hơn. Từ đó đến nay, Nhà bia trở thành địa chỉ tri ân chung cho toàn thể nhân dân trong làng cũng như con cháu xa quê.

Thắt chặt tình đoàn kết

Làng Đồng Di là vùng đất có bề dày lịch sử. Theo gia phả của các họ tộc, làng được hình thành từ thời chúa Nguyễn Phúc Nguyên. Không chỉ nổi tiếng với truyền thống hiếu học, nơi đây còn là căn cứ cách mạng kiên cường trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Từ lâu, câu thơ nổi tiếng đã được người dân xứ Huế truyền tai nhau: Không đi Chính phủ tình nghi, Đi thì sợ lính Đồng Di - Tây Hồ để nói về vùng đất anh hùng làng Tây Hồ và làng Đồng Di của xã Phú Hồ.

Ông Phạm Quý, Hội trưởng Hội thân nhân liệt sĩ làng Đồng Di cho biết: “Trước lễ giỗ một tuần, Hội đã họp để mời gần 100 con cháu liệt sĩ về tham dự. Nghi lễ diễn ra trang nghiêm, giản dị theo phong tục địa phương. Hoạt động này thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, tri ân sự đóng góp, hy sinh của các thế hệ cha anh cho độc lập ngày nay; đồng thời vừa là sợi dây thắt chặt tình đoàn kết của dân làng”.

Trong các cuộc kháng chiến, Đồng Di là chiến trường ác liệt, nhiều chiến sĩ đã anh dũng hy sinh, trong đó có nhiều quân dân địa phương. Lễ “giỗ chung” nhân dịp 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ năm nay, ngoài con cháu liệt sĩ trong làng Đồng Di còn có sự tham dự của đại diện xã Phú Hồ và các đơn vị đoàn thể trên địa bàn.

Thiếu tá Hoàng Vĩnh Bảo, Ban Chỉ huy Quân sự xã Phú Hồ chia sẻ: “Đồng Di là cái nôi cách mạng nên lễ giỗ liệt sĩ có ý nghĩa vô cùng thiêng liêng. Là thế hệ đi sau, chúng tôi luôn ghi nhớ sâu sắc xương máu mà cha ông đã ngã xuống. Trách nhiệm của thế hệ trẻ là lan tỏa hơn nữa ý nghĩa của những ngày truyền thống này. Đây không chỉ là niềm tự hào của làng Đồng Di mà còn là bài học sâu sắc về đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, tri ân công ơn các Anh hùng liệt sĩ”. Theo Đảng ủy xã Phú Hồ, trên địa bàn xã có 818 liệt sĩ, trong đó 724 liệt sĩ đã xác định được thông tin phần mộ, 94 liệt sĩ chưa tìm thấy hài cốt. Vừa qua, thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm”, xã Phú Hồ đã lên danh sách và hướng dẫn thân nhân liệt sĩ lấy mẫu ADN, tuy nhiên chỉ lấy mẫu được thân nhân của 71 liệt sĩ, còn 23 liệt sĩ hiện không còn thân nhân.

Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Phú Hồ Lê Văn Minh cho biết, xã Phú Hồ là vùng đất cách mạng, có nhiều Anh hùng Liệt sĩ đã ngã xuống trong các cuộc kháng chiến vì độc lập của dân tộc, vì hạnh phúc của nhân dân. Hiện nay trên địa bàn xã còn ba Mẹ Việt Nam Anh hùng còn sống, trong đó Mẹ già nhất là 103 tuổi. Địa phương thường xuyên quan tâm, thực hiện các chính sách hỗ trợ cho các gia đình có công với cách mạng, đặc biệt là các gia đình có hoàn cảnh khó khăn. Xã Phú Hồ cũng kiểm tra, tu bổ kịp thời các công trình và thực hiện chỉnh trang cảnh quan tại các nghĩa trang trên địa bàn; tôn tạo các địa chỉ đỏ ghi dấu những sự kiện lịch sử quan trọng của địa phương. Đây là việc làm thường xuyên với ý nghĩa tri ân, tôn kính các Anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì quê hương.

“Hằng năm, các trường học trên địa bàn xã thường tổ chức cho học sinh đến dâng hương và tìm hiểu tại các nghĩa trang, tham quan học tập tại các điểm lưu niệm. Đồng thời, các trường học cũng phối hợp với cơ quan tại địa phương thường xuyên dọn dẹp, vệ sinh cảnh quan, cắt tỉa cây xanh ở các nghĩa trang. Những thế hệ được sinh ra thời bình như chúng tôi hôm nay luôn ghi ơn các bác, các anh, đó là đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của người Việt Nam”, ông Lê Văn Minh chia sẻ.