Khói thuốc thụ động gây 1,66 triệu ca tử vong mỗi năm

VHO - Khói thuốc thụ động tiếp tục là mối đe dọa lớn đối với sức khỏe cộng đồng khi khoảng 2,71 tỉ người trên thế giới phơi nhiễm trong năm 2023, góp phần gây 1,66 triệu ca tử vong.

Khói thuốc thụ động gây ra những tác hại nghiêm trọng cho sức khỏe, bao gồm bệnh tim, bệnh hô hấp và ung thư, đồng thời vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong có thể phòng ngừa trên toàn thế giới.

Ước tính, khoảng 2,71 tỉ người trên toàn thế giới tiếp xúc với khói thuốc thụ động vào năm 2023, góp phần gây ra 1,66 triệu ca tử vong. Con số này bao gồm 767 triệu trẻ em dưới 15 tuổi, nhóm đặc biệt dễ bị tổn thương, cùng 1,49 tỉ phụ nữ.

Những phát hiện mới được đưa ra từ nghiên cứu Gánh nặng bệnh tật toàn cầu (GBD) 2023 mới công bố trên tạp chí The Lancet Public Health. Nghiên cứu ước tính mức độ phơi nhiễm với khói thuốc thụ động và tác động đến sức khỏe tại 204 quốc gia và vùng lãnh thổ trong giai đoạn 1990-2023.

Cần có quy định chặt chẽ hơn

Bất chấp quy mô ảnh hưởng lớn, nghiên cứu cho thấy khoảng 70% dân số thế giới chưa được bảo vệ bởi các luật cấm hút thuốc toàn diện.

Tính đến năm 2024, chỉ có 79 quốc gia, trong đó khoảng 70% nằm ở châu Mỹ đạt các tiêu chuẩn bảo vệ cao nhất theo khung hướng dẫn của Tổ chức Y tế thế giới. Các tiêu chuẩn này yêu cầu tất cả địa điểm công cộng hoàn toàn không khói thuốc hoặc ít nhất 90% dân số được pháp luật bảo vệ.

Tỷ lệ dân số toàn cầu được bao phủ bởi luật cấm hút thuốc toàn diện đã tăng từ 3% năm 2007 lên 33% năm 2024, tương đương 2,6 tỉ người.

Tuy nhiên, các tác giả nghiên cứu lưu ý rằng dù chính sách cấm hút thuốc trực tiếp giúp giảm phơi nhiễm với khói thuốc, vẫn cần thêm các biện pháp như đánh thuế thuốc lá, cấm tiếp thị, áp dụng bao bì đơn giản và triển khai các chương trình cai nghiện.

Các nhà nghiên cứu nhận thấy số người bị ảnh hưởng bởi phơi nhiễm khói thuốc thụ động nhìn chung vẫn duy trì ở mức tương đối ổn định trên toàn cầu, nhưng tăng mạnh tại khu vực châu Phi cận Sahara, Bắc Phi và Trung Đông. Các tác giả cho rằng nguyên nhân là sự gia tăng dân số.

Tỷ lệ phơi nhiễm tại Trung Âu, Đông Âu và Trung Á là 37,7%, cao hơn mức trung bình toàn cầu 33,9%, ảnh hưởng đến 146 triệu người.

Hầu hết các quốc gia ở Tây Âu nằm trong “vùng siêu đô thị thu nhập cao”, nơi ghi nhận những tiến bộ đáng kể nhất trong việc giảm phơi nhiễm với khói thuốc thụ động.

Đan Mạch và Na Uy đạt một số mức giảm lớn nhất thế giới kể từ năm 1990, lần lượt là 48,8% và 44,3%.

Tác động sức khỏe trên diện rộng

Ngoài số lượng người phơi nhiễm, nghiên cứu còn chỉ ra rằng khói thuốc thụ động gây mất 44,8 triệu năm sống khỏe mạnh và tiếp tục là nguyên nhân quan trọng dẫn đến khuyết tật và tử vong sớm.

Trong khi người hút thuốc hít “khói chính” qua đầu lọc của điếu thuốc, người không hút thuốc chủ yếu hít khói phụ. Loại khói này không được lọc và chứa nồng độ các hợp chất độc hại, gây ung thư cao hơn trên mỗi đơn vị thể tích so với khói mà người hút thuốc hít vào.

Các nhà nghiên cứu ước tính khói thuốc thụ động tiếp tục gây ra những tổn thất đáng kể đối với sức khỏe toàn cầu, đặc biệt thông qua các bệnh tim mạch và bệnh hô hấp ở trẻ em.

Tiếp xúc với khói thuốc lá có liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe, bao gồm đột quỵ, nhiễm trùng đường hô hấp dưới, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, hen suyễn, tiểu đường loại 2 và ung thư khí quản, phổi và vú.