Kết nối “Hành lang Xanh”, đảm bảo an sinh bền vững cho cộng đồng ven biển

VHO - Dự án “Hành lang Xanh” tại Đà Nẵng và Quảng Trị đặt mục tiêu bảo vệ hơn 600km² hệ sinh thái biển, hỗ trợ hàng chục nghìn người dân thích ứng với biến đổi khí hậu.

Ngày 16.4, tại Đà Nẵng, World Vision International tại Việt Nam phối hợp cùng Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên (WWF) và Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Đà Nẵng tổ chức khởi động dự án “Xây dựng hành lang bảo vệ đa dạng sinh học biển và nguồn lợi thủy sản khu vực miền Trung Việt Nam (Hành lang Xanh)”.

Dự án do Quỹ Blue Action (BAF) tài trợ với tổng ngân sách 4,4 triệu Euro. Đây là sáng kiến đầu tiên của World Vision International tại Việt Nam trong lĩnh vực bảo tồn biển, mở ra hướng tiếp cận mới trong các chương trình phát triển gắn với đại dương.

Áp lực gia tăng đối với hệ sinh thái biển và sinh kế ven biển

Việt Nam được đánh giá là quốc gia có nguồn tài nguyên biển phong phú với hơn 11.000 loài sinh vật và hơn 20 khu bảo tồn hệ sinh thái biển. Tuy nhiên, những năm gần đây, đa dạng sinh học biển đang suy giảm nhanh chóng do khai thác quá mức, ô nhiễm môi trường, suy thoái sinh cảnh và tác động của biến đổi khí hậu.

Hoạt động khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) tiếp tục làm cạn kiệt nguồn lợi ven bờ. Trong khi đó, sự phát triển nhanh của hạ tầng ven biển và du lịch cũng tạo thêm áp lực lên các hệ sinh thái nhạy cảm.

Đáng chú ý, diện tích các khu bảo tồn biển hiện chỉ chiếm khoảng 0,175% tổng diện tích vùng biển Việt Nam - thấp hơn nhiều so với mục tiêu đề ra. Cùng với đó, Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề bởi biến đổi khí hậu, với các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ, xói lở và nước biển dâng ngày càng gia tăng.

Những tác động này không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn trực tiếp đe dọa sinh kế của cộng đồng ven biển - đặc biệt là phụ nữ và các nhóm yếu thế. Nhiều ngư dân ghi nhận sản lượng khai thác giảm sút rõ rệt trong những năm gần đây, làm gia tăng lo ngại về tương lai nghề biển.

Kết nối các khu bảo tồn, tạo giải pháp tổng thể

Dự án “Hành lang Xanh” triển khai một cách tiếp cận mang tính hệ thống, kết nối các Khu bảo tồn biển (MPA) và các khu vực bảo tồn do cộng đồng quản lý thành một mạng lưới sinh thái thống nhất.

Trong giai đoạn 5 năm, dự án sẽ triển khai tại Đà Nẵng và Quảng Trị, tập trung vào 6 khu vực bảo tồn trọng điểm, đồng thời mở rộng các biện pháp bảo tồn hiệu quả tại các vùng liên quan.

Các nhóm giải pháp chính bao gồm: tăng cường bảo tồn và quản lý hệ sinh thái biển; hỗ trợ sinh kế bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu; thúc đẩy vai trò của phụ nữ và nhóm dễ bị tổn thương; nâng cao phối hợp giữa cơ quan quản lý, cộng đồng và các tổ chức liên quan.

Đáng chú ý, dự án đặc biệt nhấn mạnh việc nâng cao quyền năng kinh tế cho phụ nữ thông qua đào tạo tài chính, xây dựng nhóm tiết kiệm và phát triển các mô hình sinh kế bền vững. Qua đó góp phần tạo cơ hội tiếp cận nguồn lực công bằng hơn cho cộng đồng.

Ông Doseba Sinay, Trưởng Đại diện World Vision International tại Việt Nam chia sẻ, dự án không chỉ là kết quả của sự hợp tác mà còn thể hiện cam kết chung trong việc bảo vệ đại dương, gìn giữ sinh kế và tương lai cho các thế hệ, đặc biệt là trẻ em.

Tăng cường liên kết vùng, hướng tới phát triển bền vững

Phát biểu tại lễ khởi động, ông Phan Văn Mỹ, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Đà Nẵng nhấn mạnh, việc triển khai bảo tồn đa dạng sinh học biển chính là bảo vệ không gian sinh tồn, sinh kế và khả năng chống chịu của cộng đồng ven biển trong tương lai. Điều này càng khẳng định công tác bảo tồn đa dạng sinh học biển hiện nay không thể chỉ thực hiện theo từng địa phương, từng ngành hay từng khu vực riêng lẻ, mà cần có cách tiếp cận liên kết vùng, dựa vào hệ sinh thái và có sự tham gia có trách nhiệm của cộng đồng.

Dự án “Hành lang Xanh” đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt được nhiều kết quả cụ thể như: bảo tồn và quản lý hiệu quả hơn 600km² hệ sinh thái biển; kết nối 6 khu vực bảo tồn thành một hệ thống thống nhất; tác động trực tiếp đến hơn 51.400 người dân; hỗ trợ 2.344 hộ gia đình chuyển đổi sinh kế theo hướng bền vững.

Đây cũng là lần đầu tiên Quỹ Blue Action tài trợ cho một dự án tại Việt Nam, mở ra cơ hội mở rộng các sáng kiến bảo tồn biển trong tương lai.

Ông Markus Knigge, Giám đốc Điều hành Quỹ cho biết, dự án có tiềm năng trở thành mô hình tiên phong trong khu vực, góp phần thúc đẩy quản trị liên vùng, đồng thời đảm bảo hài hòa giữa bảo tồn và phát triển sinh kế.

Hướng tới những cộng đồng kiên cường trong tương lai

Theo các chuyên gia, hệ sinh thái biển khỏe mạnh không chỉ là nền tảng đa dạng sinh học mà còn đóng vai trò như “lá chắn” tự nhiên trước biến đổi khí hậu.

Từ rạn san hô, thảm cỏ biển đến các vùng ven bờ, những hệ sinh thái này giúp giảm thiểu tác động của bão, hạn chế xói lở và bảo vệ cộng đồng trước các cú sốc khí hậu. Việc phục hồi và gìn giữ chúng không chỉ góp phần bảo vệ môi trường, mà còn củng cố khả năng chống chịu và tương lai bền vững cho con người.

Ông Thibault Ledecq, Giám đốc Bảo tồn của WWF Việt Nam cho rằng, những mô hình thí điểm được thiết kế phù hợp, dựa trên nhu cầu thực tiễn và có sự phối hợp chặt chẽ sẽ tạo ra các thực hành tốt, có thể nhân rộng trong tương lai.

Trong bối cảnh các rủi ro đến từ biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, dự án mang đến một mô hình có thể nhân rộng về quản lý biển tích hợp, góp phần định vị Việt Nam như một quốc gia tiên phong trong bảo tồn biển bền vững.