Hơn 482 triệu đồng tiền ăn học sinh bị giữ lại: Lần theo những khoản giá nâng khống

VHO - Sau hiệu trưởng và kế toán, thủ quỹ cùng cán bộ y tế của một trường nội trú tại Phú Thọ tiếp tục bị khởi tố. Theo điều tra ban đầu, giá thực phẩm bị nâng khống trong quá trình mua hằng ngày, tạo khoản chênh lệch từ tiền ăn học sinh để chi tiêu nội bộ.

Ngày 30.9, Công an tỉnh Phú Thọ cho biết đã khởi tố Trần Thị Minh Luyện, thủ quỹ, và Phạm Thị Tâm, cán bộ y tế, thành viên Ban quản lý bếp ăn Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS và THPT Yên Lập.

Hai người bị điều tra về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”. Cơ quan điều tra đồng thời thực hiện khám xét nơi ở, nơi làm việc và áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú.

Theo kết quả điều tra bước đầu, Luyện và Tâm thực hiện chỉ đạo của Hiệu trưởng Trần Thu Đông và kế toán Hoàng Thị Xuân Hòa, liên hệ các hộ kinh doanh để mua thực phẩm cho bếp ăn. Giá được ghi nhận bị nâng lên so với giá mua thực tế.

Từ tháng 3.2024 đến tháng 5.2025, tổng tiền ăn học sinh bị giữ lại để chi tiêu nội bộ được xác định là 482.448.000 đồng.

Hơn 482 triệu đồng là tổng số tiền được xác định trong vụ án, không phải số tiền được xác định riêng đối với hai người vừa bị khởi tố. Thông tin về việc tiền được sử dụng cho “chi tiêu nội bộ” cũng cần được phân biệt với việc xác định số tiền mỗi cá nhân đã chiếm hưởng. Vai trò, trách nhiệm của từng người và việc sử dụng khoản tiền này sẽ tiếp tục được làm rõ qua các tài liệu, chứng cứ của vụ án.

Trước đó, Hiệu trưởng và kế toán của trường đã bị khởi tố. Việc xử lý thêm thủ quỹ và cán bộ y tế cho thấy điều tra đang tiếp tục làm rõ vai trò của những người trực tiếp tham gia mua thực phẩm, quản lý bếp ăn và dòng tiền.

Điểm đáng chú ý của vụ việc nằm ở khoảng cách giữa giá mua thực tế và giá được ghi nhận. Với cách thức bị cáo buộc này, thực phẩm vẫn có thể được đưa vào bếp, bữa ăn vẫn được tổ chức, nhưng một phần tiền dành cho học sinh đã bị chuyển sang mục đích khác.

Bởi vậy, kiểm tra bữa ăn chỉ bằng hình ảnh khay cơm chưa đủ. Một bức ảnh có thể giúp nhận biết món ăn và lượng thức ăn tại thời điểm chụp, nhưng không cho biết nhà trường thực trả bao nhiêu, số lượng nhập vào thế nào, tiền chênh lệch được xử lý ra sao.

Ngược lại, chỉ kiểm tra chứng từ cũng chưa đủ nếu giá trên giấy không phản ánh giao dịch thực tế. Điều cần đối chiếu là mối liên hệ giữa người bán, lượng hàng giao, số tiền thanh toán, số suất ăn và khoản chi được ghi vào sổ.

Từ dữ kiện điều tra đã công bố, có thể thấy vấn đề cần kiểm chứng không nằm ở một lần mua bất thường. Cáo buộc đề cập việc nâng giá trong hoạt động mua thực phẩm hằng ngày, kéo dài qua nhiều tháng. Nếu được chứng minh, tính lặp lại ấy sẽ là chi tiết quan trọng để đánh giá cách kiểm soát nguồn tiền đã vận hành.

Dù vậy, thông tin hiện có chưa cho phép xác định mỗi học sinh bị giảm bao nhiêu tiền trong từng bữa, khẩu phần đã thay đổi thế nào hoặc thực phẩm có bảo đảm chất lượng hay không. Không thể lấy tổng tiền chia cho một số học sinh chưa được xác nhận để tạo ra con số thiệt hại cá nhân. Cũng không thể suy từ sai phạm tài chính sang kết luận thực phẩm độc hại.

Điều vụ án đặt ra rõ hơn là sự cần thiết của kiểm tra độc lập giữa các công đoạn. Người mua hàng có thông tin về giao dịch, người quản lý tiền biết khoản thanh toán; người phụ trách bếp nắm số lượng sử dụng. Việc có nhiều người tham gia chỉ tạo ra khả năng kiểm soát khi thông tin giữa họ được đối chiếu và có thể kiểm tra lại.

Đối với phụ huynh, công khai thực đơn là một phần thông tin cần thiết. Phần còn lại là biết nguồn tiền bữa ăn được sử dụng theo căn cứ nào, có thay đổi định mức hay phát sinh khoản chi nào ngoài mục đích đã xác định. Những thông tin đó cần đủ rõ để có thể phản ánh bất thường kèm địa chỉ và bằng chứng.

Cơ quan điều tra cho biết đang tiếp tục thu thập tài liệu, làm rõ vai trò của những người liên quan. Các cáo buộc hiện chưa phải kết luận bằng bản án có hiệu lực.

Diễn biến tiếp theo cần được theo dõi ở việc xác định đầy đủ dòng tiền, mục đích sử dụng và trách nhiệm cụ thể. Đó là những câu trả lời giúp việc giám sát bữa ăn đi xa hơn một cuộc tranh luận về khay cơm nhiều hay ít, để kiểm tra được tiền dành cho học sinh đã thực sự đến bữa ăn như thế nào.