Giáo dục di sản không chỉ “xem và nghe”

VHO - Việc giáo dục di sản tại TP Huế đã được xây dựng bài bản, tích hợp trong các môn học chính khóa đến các chương trình trải nghiệm thực tế, góp phần lan tỏa di sản văn hóa Cố đô đến gần với thế hệ trẻ. Tuy nhiên, cần mở rộng các không gian tương tác để tạo sự hào hứng tiếp nhận, không đặt nặng thêm giáo trình lên học sinh.

 Ông Nguyễn Tân, Giám đốc Sở GD&ĐT TP Huế cho biết, công tác giáo dục di sản trong trường học tại Huế những năm qua được triển khai đồng bộ, góp phần đưa giá trị văn hóa, lịch sử địa phương đến gần hơn với học sinh. Hiện nay, 100% cơ sở giáo dục trên địa bàn đã xây dựng kế hoạch giáo dục di sản phù hợp với điều kiện thực tế.

Lan tỏa di sản văn hóa trong học đường

Trong chương trình chính khóa, nội dung di sản được tích hợp vào chương trình Giáo dục phổ thông 2018 thông qua môn Ngữ văn, Lịch sử và Địa lý, Nghệ thuật… Các chủ đề về di tích lịch sử, danh nhân văn hóa, danh lam thắng cảnh, lễ hội truyền thống và nghệ thuật dân gian chiếm khoảng 30- 40% nội dung giáo dục địa phương. Nhiều trường học tổ chức “tiết học thực địa” tại di tích, bảo tàng, giúp học sinh trực tiếp tiếp cận hiện vật và không gian di sản thay vì chỉ học lý thuyết trên lớp.

Song song đó, các hoạt động ngoại khóa và mô hình câu lạc bộ được triển khai rộng rãi. Nhiều trường thành lập câu lạc bộ “Em yêu di sản”, câu lạc bộ ca Huế, “Hướng dẫn viên du lịch nhí”, câu lạc bộ ẩm thực Huế…; tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên đề, mời nghệ nhân truyền dạy nghề truyền thống như hoa giấy Thanh Tiên, gốm Phước Tích.

Các hội thi vẽ tranh “Di sản trong mắt em”, trò chơi dân gian và hoạt động trải nghiệm tại di tích cũng được duy trì thường xuyên. Công tác chuyển đổi số trong giáo dục di sản bước đầu đạt hiệu quả khi nhiều trường xây dựng kho dữ liệu video, hình ảnh 3D về di tích phục vụ giảng dạy. Các chương trình tham quan bảo tàng ảo được triển khai, đặc biệt hỗ trợ học sinh vùng sâu, vùng xa tiếp cận di sản.

Theo Sở GD&ĐT TP Huế, trong giai đoạn 2020-2025, toàn ngành đã tổ chức 1.790 đoàn tham gia hoạt động giáo dục di sản với hơn 176.000 học sinh và 13.500 giáo viên tham gia. Hiện có 102 câu lạc bộ giáo dục di sản trong trường học, các trường học đã tổ chức hơn 3.400 hoạt động tìm hiểu di sản và chăm sóc 205 di tích lịch sử, văn hóa… Những kết quả này cho thấy giáo dục di sản đã trở thành một nội dung quan trọng trong giáo dục toàn diện, góp phần bồi dưỡng tình yêu văn hóa, nâng cao ý thức gìn giữ và phát huy giá trị di sản của thế hệ trẻ.

“Đặc biệt, sự phối hợp giữa ngành giáo dục và Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế đã triển khai hiệu quả công tác giáo dục di sản, giúp học sinh hình thành niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm trong việc bảo tồn các giá trị văn hóa. Học sinh không còn xem lịch sử, di sản là những khái niệm khô khan mà trở nên hào hứng, chủ động tìm hiểu thông qua các hoạt động trải nghiệm thực tế”, ông Tân nhấn mạnh.

Bà Lê Thị Hồng Giang, Hiệu trưởng Trường THCS Chu Văn An (phường Vỹ Dạ, TP Huế) cho biết, công tác giáo dục di sản tại trường được triển khai bài bản thông qua việc lồng ghép nội dung văn hóa, di sản Huế vào chương trình giảng dạy.

Hằng năm, nhà trường xây dựng kế hoạch giáo dục di sản từ đầu năm học; nội dung này được tích hợp trong các môn học như Lịch sử, Ngữ văn, Nghệ thuật và các hoạt động trải nghiệm. Trường cũng phối hợp với Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế tổ chức nhiều hoạt động trải nghiệm thực tế cho học sinh tại các điểm di tích như Đại Nội, lăng Tự Đức, lăng Khải Định, cung An Định… Đồng thời khuyến khích học sinh tham gia các dự án học tập và nghiên cứu khoa học về giáo dục di sản.

Tiêu biểu, đề tài “Lan tỏa cổ phục Huế trong đời sống đương đại và đưa cổ phục Huế vào hoạt động giáo dục trong trường học” đã đạt Giải Nhất cấp tỉnh. Nhiều hoạt động ngoại khóa được tổ chức như: Trình diễn thời trang tái chế với họa tiết cung đình Huế, các cuộc thi vẽ tranh, sáng tác thơ - hò - vè, thiết kế poster và giới thiệu sách với chủ đề “Huế - Miền di sản tôi yêu”, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa Huế trong học sinh.

Tiếp tục xây dựng các chương trình tương tác

Hiện nay toàn TP Huế có 567 trường mầm non và phổ thông, với hơn 287.800 học sinh và hơn 18.616 giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục. Tuy nhiên, theo ông Hoàng Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế, phần lớn các đoàn tổ chức tham quan và trải nghiệm ở các di tích Huế đều ở khu vực trung tâm và vùng ven, vẫn còn nhiều cơ sở giáo dục, trường học ở các địa phương chưa thể triển khai.

Thời gian tới, Trung tâm sẽ tiếp tục phối hợp với ngành giáo dục để mở ra các không gian tương tác, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số… giúp học sinh trải nghiệm, đến gần hơn và hiểu, tự hào về di sản truyền thống của dân tộc.

Ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Huế đánh giá cao về công tác giáo dục di sản mà ngành giáo dục và các cơ quan liên quan đang triển khai trên địa bàn thành phố. Việc đưa các giá trị văn hóa, di sản vào chương trình giáo dục là cực kỳ cần thiết để học sinh nắm được văn hóa của địa phương, từ đó có thể trưởng thành và phát triển chung của thành phố. “Cần phải đảm bảo rằng người dân, đặc biệt là học sinh, phải nắm được văn hóa của địa phương để các em trưởng thành và quay lại đóng góp phát triển chung của thành phố”, ông Bính nói.

Theo ông Nguyễn Thanh Bình, trong năm năm qua, những kết quả đạt được đã cho thấy sự chuyển biến tích cực trong việc tích hợp văn hóa và di sản vào hôm nay. Học sinh bây giờ có nhận thức tốt hơn về giá trị truyền thống của dân tộc. Tuy nhiên, ông Bình cũng chỉ ra rằng, việc thực hiện nội dung giáo dục về văn hóa và truyền thống dân tộc cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, ban ngành và địa phương, chứ không riêng giữa ngành giáo dục và Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế.

Đồng thời yêu cầu Sở GD&ĐT chủ động phối hợp với các đơn vị xây dựng đề án để đẩy mạnh lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống trong học đường. Ông Bình nhấn mạnh rằng, việc triển khai các chương trình giáo dục văn hóa rất quan trọng theo tinh thần và định hướng của Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam mà Bộ Chính trị vừa ban hành.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Huế cũng yêu cầu Sở GD&ĐT phối hợp các đơn vị triển khai xây dựng đề án đưa văn hóa vào trường học, nhưng phải thực hiện bài bản, phù hợp với từng độ tuổi, cấp học, tư duy nhận thức của học sinh để các em tiếp thu một cách dễ dàng, hào hứng; tránh xây dựng các chương trình gây “chất tải” lên học sinh.

Cùng với đó, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế tiếp tục xây dựng các chương trình trải nghiệm, giáo dục di sản có sự tương tác của các bạn trẻ. “Thời gian qua, đã có nhiều trường học, nhiều đoàn học sinh đến tham quan di tích Huế là tốt, nhưng giáo dục di sản không chỉ là “xem và nghe” mà còn phải có sự tương tác và cảm nhận”, ông Bình bày tỏ.