Ghé thăm hòn đảo chỉ rộng bằng nửa sân bóng, nuôi sống 1.800 người dân

VHO - Rộng chưa đầy 2.000m², đảo Migingo giữa lòng hồ Victoria trở thành “thành phố thu nhỏ” với mật độ dân số cao bậc nhất thế giới, nơi ngư dân các nước Đông Phi đánh đổi không gian sống chật hẹp để kiếm thu nhập bằng cả tháng trên đất liền.

Nằm chơi vơi trên vùng đông bắc hồ Victoria, nơi giao giữa Kenya và Uganda, đảo Migingo là một tảng đá tròn có diện tích vỏn vẹn 2.000m², tương đương nửa sân bóng đá.

Thế nhưng, trên mỏm đá nhỏ bé này lại có tới 1.800 người sinh sống. Các túp lều lợp tôn bám chặt vào vách đá, những con hẻm nhỏ chỉ vừa đủ hai người lách qua, từng tấc đất đều được tận dụng để dựng nhà ở hay mở tiệm kinh doanh.

Toàn bộ sức sống của hòn đảo đến từ nguồn lợi cá rô sông Nile dồi dào dưới làn nước sâu bao quanh. Sống trên đảo giúp ngư dân tiết kiệm nhiên liệu và dễ dàng tiếp cận thương lái. Mỗi sáng, hơn 100 chiếc thuyền cập bến giao hàng. Tại các thị trường quốc tế, philê cá rô sông Nile có giá xuất khẩu lên tới 300USD cho khoảng 0,9kg.

Vào mùa cao điểm, một đội ngư dân có thể kiếm 300USD mỗi ngày, cá nhân hay hộ gia đình nhỏ cũng thu về 30 - 35USD/ngày - con số bằng thu nhập trung bình một tháng, thậm chí 2 - 3 tháng của nhiều lao động ở vùng nông thôn Kenya hay Uganda.

Không chỉ là nơi đánh bắt, Migingo còn vận hành như một thành phố thu nhỏ với nhà hàng, quán bar, hiệu thuốc, thẩm mỹ viện và cả sòng bạc ngoài trời. Hòn đảo có một phòng khám nhỏ do một y tá phụ trách, chỉ xử lý được vết thương nhẹ hoặc xét nghiệm sốt rét, các ca bệnh nặng phải chuyển vào đất liền Kenya. Tuy nhiên, điều kiện vệ sinh nơi đây rất báo động khi người dân xả rác và nước thải trực tiếp xuống hồ.

Cư dân trên đảo đến từ Kenya, Uganda và Tanzania, trong đó người Kenya chiếm khoảng 80%, ngôn ngữ chính là tiếng Swahili. Anh Daniel Obadha, thợ điện người Kenya, chọn Migingo vì lượng khách đông từ vùng biên giới giúp kinh doanh thuận lợi, thu nhập cao hơn đất liền. Trong khi đó, ngư dân Uganda Eddison Ouma bám trụ lại vì không có lựa chọn nghề nghiệp khác, mỗi năm chỉ về thăm gia đình hai lần.

Lịch sử hòn đảo gắn liền với tranh chấp. Trước thập niên 1990, mỏm đá này chìm dưới nước hồ Victoria. Năm 1991, nước rút để lộ đảo, hai ngư dân Kenya tuyên bố quyền sở hữu nhưng phía Uganda khẳng định công dân của họ định cư đầu tiên.

Đến năm 2016, hai nước lập ủy ban chung phân định biên giới nhưng không đạt kết quả. Hiện tại, Kenya và Uganda cùng quản lý đảo: trên diện tích 2.000m², cảnh sát hai nước đều đóng quân, thường xuyên tuần tra chung. Vào những ngày yên bình, lực lượng an ninh và ngư dân cùng nhau uống bia, giải trí ở các quán bar.

Bên cạnh tranh chấp chủ quyền, ngư dân trên đảo Migingo còn đối mặt với hải tặc cướp cá, cướp động cơ thuyền và tình trạng đánh bắt quá mức đang ngày càng đe dọa nguồn lợi thủy sản quý giá này.