Đồng hành cùng người dân phục hồi sinh kế sau lũ

VHO - Sau những trận mưa lũ cuối năm 2025, nhiều hộ dân miền Trung mất trắng vật nuôi, cây trồng và nguồn sinh kế gắn bó nhiều năm. Thông qua Dự án "Cứu trợ khẩn cấp và phục hồi sớm sau mưa lũ miền Trung năm 2025", hàng trăm hộ gia đình được hỗ trợ nguồn lực để chủ động tái đầu tư sản xuất, từng bước khôi phục sinh kế, ổn định đời sống và nâng cao khả năng chống chịu trước thiên tai.

Hỗ trợ khôi phục nơi ở an toàn cho người dân sau thiên tai

Trao quyền chủ động để người dân phục hồi sản xuất

Dự án "Cứu trợ khẩn cấp và phục hồi sớm sau mưa lũ miền Trung năm 2025" do Hiệp hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế viện trợ không hoàn lại thông qua Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam được triển khai tại các tỉnh Đắk Lắk, Gia Lai, Khánh Hòa và Lâm Đồng.

500 hộ gia đình bị ảnh hưởng bởi thiên tai được nhận hỗ trợ, mỗi hộ 7 triệu đồng, với tổng kinh phí 3,5 tỉ đồng.

Điều đáng chú ý của Dự án không chỉ nằm ở nguồn kinh phí hỗ trợ mà còn ở cách thức triển khai.

Thay vì cấp phát hiện vật theo một khuôn mẫu chung, dự án lựa chọn hình thức hỗ trợ tiền mặt có điều kiện, tạo điều kiện để mỗi hộ dân chủ động quyết định phương án phục hồi sinh kế phù hợp với điều kiện thực tế của gia đình.

Nhờ cách làm này đã giúp nguồn lực hỗ trợ phát huy hiệu quả sát với nhu cầu thực tế. Người dân không phải bắt đầu một nghề mới mà được tiếp tục với sinh kế vốn đã quen thuộc, tận dụng kinh nghiệm, điều kiện sẵn có để từng bước tạo ra thu nhập.

Tại nhiều địa phương từng chịu thiệt hại nặng nề do lũ, những mô hình sản xuất nhỏ đang từng bước được khôi phục từ những nguồn lực hỗ trợ thiết thực.

Với mỗi gia đình, quá trình bắt đầu lại có thể khác nhau, nhưng điểm chung là nguồn vốn đến đúng lúc đã giúp họ có thêm điều kiện để trở lại với công việc vốn là sinh kế của mình.

Ở Tổ dân phố Phú Hòa, phường Hàm Thắng, tỉnh Lâm Đồng, anh Trương Đình Thiện, một hộ nuôi thủy sản, vẫn chưa quên trận lũ cuối năm 2025 đã cuốn trôi gần 6 tấn cá cùng nhiều máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất.

Từ nguồn tiền được hỗ trợ, anh mua cá giống, sửa chữa hồ nuôi và gia cố hệ thống hàng rào lưới B40 xung quanh ao, chủ động giảm thiểu rủi ro khi mùa mưa trở lại.

“Khoản tiền tuy không lớn nhưng đến đúng lúc, giúp gia đình tôi có điều kiện khởi động lại nghề nuôi cá, sớm ổn định cuộc sống và chủ động hơn trước mùa mưa bão tiếp theo”, anh Thiện chia sẻ.

Không phải hộ dân nào cũng khôi phục sinh kế theo cùng một cách, có thể thấy mỗi hộ dân đang lựa chọn một cách riêng để bắt đầu lại cuộc sống sau thiên tai.

Với gia đình bà Trần Thị Lương ở thôn Tân Phú, xã Phù Mỹ Bắc, tỉnh Gia Lai, nguồn hỗ trợ 7 triệu đồng được dành để mua bò giống – một khoản đầu tư vừa sức với điều kiện của gia đình và phù hợp với kinh nghiệm chăn nuôi trước đây.

“Sau lũ, gia đình tôi gặp nhiều khó khăn, được hỗ trợ 7 triệu đồng, gia đình tôi dành tiền mua bò giống để bắt đầu lại. Có thêm con bò để nuôi, chúng tôi cũng có thêm hy vọng và động lực làm ăn, cố gắng từng bước ổn định cuộc sống”, bà Lương chia sẻ.

Gia đình bà Lê Thanh, 65 tuổi, ở Tổ dân phố Vĩnh Phước, tỉnh Khánh Hòa, câu chuyện ấy lại gắn với việc gây dựng lại đàn gia cầm – nguồn thu nhập vốn gắn bó với cuộc sống của hai vợ chồng nhiều năm qua.

Đợt mưa lũ cuối năm 2025 đã cuốn trôi đàn gà, cũng là tài sản và nguồn thu nhập chính của gia đình.

Cầm khoản tiền hỗ trợ trên tay, bà Lê Thanh không giấu được niềm xúc động. Sau trận lũ, đàn gà - nguồn thu nhập chính của gia đình - gần như mất trắng, trong khi tuổi cao khiến việc gây dựng lại từ đầu không hề dễ dàng.

Khoản hỗ trợ đã giúp bà có điều kiện mua lại con giống, thức ăn chăn nuôi, đồng thời tiếp thêm niềm tin để hai vợ chồng tiếp tục chăn nuôi, từng bước ổn định cuộc sống.

“Sau trận lũ, đàn gà mất hết, vợ chồng tôi gần như không còn nguồn thu nhập nào. Các con cũng khó khăn nên chỉ phụ giúp được tiền ăn hằng ngày. Nhận được khoản hỗ trợ này, tôi mừng lắm. Tôi sẽ dành một nửa để mua gà giống gây dựng lại đàn, lấy trứng bán kiếm thêm thu nhập, phần còn lại mua thức ăn chăn nuôi và ít cây giống để trồng. Chỉ mong đàn gà khỏe mạnh, sinh sản tốt để vợ chồng có đồng ra đồng vào, cuộc sống bớt vất vả hơn”, bà Thanh chia sẻ.

Là một trong 4 tỉnh triển khai Dự án, ông Trịnh Vinh Sang, Phó Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ tỉnh Khánh Hòa, Trưởng Ban Quản lý Dự án “Cứu trợ khẩn cấp và phục hồi sớm sau mưa lũ miền Trung năm 2025” cho biết: Dự án đã hỗ trợ 976 hộ dân thuộc các xã, phường Ninh Hòa, Ninh Phước, Nam Khánh Vĩnh và Phước Hậu với tổng kinh phí viện trợ không hoàn lại 4,45 tỉ đồng.

Nguồn kinh phí được phân bổ cho ba nhóm hoạt động chính gồm: hỗ trợ sửa chữa nhà ở, phục hồi sinh kế và cấp phát tiền mặt không điều kiện.

Riêng hoạt động phục hồi sinh kế tại Khánh Hòa có 150 hộ gia đình được hỗ trợ 7 triệu đồng/hộ theo hình thức cấp phát tiền mặt có điều kiện, giúp người dân chủ động lựa chọn con giống, cây giống, vật tư sản xuất hoặc đầu tư sửa chữa chuồng trại phù hợp với điều kiện của từng hộ.

Trước khi cấp phát, dự án cũng tổ chức các lớp tập huấn về chăn nuôi, trồng trọt nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng để người dân sử dụng hiệu quả nguồn hỗ trợ và nâng cao khả năng ứng phó với rủi ro trong tương lai.

“Dự án không chỉ hỗ trợ người dân khắc phục những khó khăn trước mắt mà còn hướng tới mục tiêu phục hồi sinh kế một cách bền vững. Chúng tôi mong muốn mỗi khoản hỗ trợ sẽ trở thành nguồn vốn khởi đầu để các hộ gia đình từng bước gây dựng lại sản xuất, tạo thu nhập ổn định và nâng cao khả năng chống chịu trước thiên tai”, ông Sang chia sẻ.

Hướng đến sinh kế bền vững

Hoạt động hỗ trợ sinh kế là một hợp phần quan trọng trong khuôn khổ Dự án “Cứu trợ khẩn cấp và phục hồi sớm sau mưa lũ miền Trung năm 2025”, được triển khai song hành với các hoạt động sửa chữa nhà ở, cấp phát tiền mặt đa mục đích và truyền thông về nước sạch, vệ sinh phòng chống dịch bệnh.

Mỗi hình thức hỗ trợ giải quyết nhu cầu khác nhau, nhưng đều hướng đến mục tiêu giúp người dân từng bước ổn định cuộc sống sau thiên tai.

Với những hộ dân vừa trải qua thiên tai, việc khôi phục cuộc sống thường bắt đầu từ những nhu cầu rất cụ thể: sửa lại chuồng trại, cải tạo ao nuôi, mua con giống, bổ sung vật tư hoặc có thêm chi phí để tiếp tục một vụ sản xuất đang dang dở.

Khoản hỗ trợ sinh kế 7 triệu đồng dù không thể bù đắp hết những thiệt hại do mưa lũ gây ra, nhưng nếu được sử dụng đúng nhu cầu, có thể giúp người dân có thêm một khoản vốn để bắt tay vào khôi phục sản xuất.

Điều đáng ghi nhận là người dân không chỉ tiếp nhận nguồn hỗ trợ mà còn chủ động lựa chọn cách sử dụng phù hợp với điều kiện của gia đình.

Thực tiễn triển khai Dự án "Cứu trợ khẩn cấp và phục hồi sớm sau mưa lũ miền Trung năm 2025" cho thấy, phục hồi sau thiên tai không chỉ là khắc phục những tổn thất trước mắt mà còn là tạo nền tảng để người dân tự vươn lên bằng chính sức lao động của mình.

Khi nguồn lực hỗ trợ được trao đúng đối tượng, đúng thời điểm và đi kèm sự chủ động của người dân, hiệu quả của dự án vì thế không dừng ở những khoản kinh phí đã được cấp phát, mà tiếp tục được nhân lên trong từng mùa vụ, từng đàn vật nuôi, từng mô hình sản xuất được khôi phục và phát triển.

Đó cũng là giá trị bền vững mà công tác nhân đạo hướng tới, không chỉ giúp người dân vượt qua khó khăn, mà còn tạo động lực để họ vững vàng thích ứng và phát triển sau thiên tai.