Để giáo dục STEM không chỉ là khẩu hiệu

VHO - Theo thống kê của Bộ GD&ĐT, có khoảng 60-65% học sinh phổ thông lựa chọn tổ hợp khoa học xã hội, nguồn nhân lực chất lượng cao khối ngành khoa học, kỹ thuật luôn thiếu. Do đó, định hướng STEM ở nhân lực từ trường phổ thông là điều cần thiết.

Tại hội thảo Giáo dục “Giáo dục STEM – Định hướng đào tạo nhân lực từ trường phổ thông” do Bộ GD&ĐT tổ chức sáng nay (21.3) tại Hà Nội, các chuyên gia, nhà khoa học cho rằng, để STEM không chỉ dừng ở định hướng, cần thay đổi cách tổ chức dạy học theo hướng tăng cường trải nghiệm, thực hành, thay vì chỉ tích hợp mang tính hình thức trong chương trình.

Từ kinh nghiệm quốc tế, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam Lê Anh Vinh cho rằng, việc tích hợp trí tuệ nhân tạo và nền tảng số vào giáo dục STEM chỉ phát huy hiệu quả khi được đặt trên nền tảng sư phạm vững chắc. Theo đó, AI cần được nhìn nhận là công cụ hỗ trợ giải quyết các vấn đề giáo dục, thay vì một giải pháp thay thế.

Ông Lê Anh Vinh cũng lưu ý, thay vì lo ngại AI thay thế giáo viên, các quốc gia thành công tập trung đào tạo để giáo viên làm chủ công nghệ, chuyển từ vai trò truyền đạt sang hướng dẫn, tổ chức hoạt động học tập. Cùng với đó, việc xây dựng khung pháp lý và quy chuẩn đạo đức rõ ràng được xem là điều kiện tiên quyết khi triển khai AI trong giáo dục, nhằm bảo đảm an toàn dữ liệu và sự phát triển lành mạnh của học sinh.

Ở góc độ triển khai tại nhà trường, thầy Lưu Văn Thông, Hiệu trưởng Trường THCS Cầu Giấy cho biết, sau khi được trang bị phòng học STEM, nhà trường đã tập trung bồi dưỡng giáo viên các môn khoa học tự nhiên, công nghệ, toán học và giáo viên có năng lực công nghệ thông tin để làm chủ thiết bị.

Theo thầy Thông, việc tổ chức cho học sinh trực tiếp trải nghiệm, thao tác với thiết bị, thực hiện các thí nghiệm và tham gia các hoạt động khoa học đã góp phần tạo hứng thú học tập. Bên cạnh đó, việc xây dựng nhóm học sinh nòng cốt để lan tỏa hoạt động STEM trong nhà trường cũng giúp mở rộng phạm vi tiếp cận.

Từ thực tế này, thầy Lưu Văn Thông cho rằng, khi mỗi nhà trường tạo được môi trường học tập gắn với trải nghiệm, thử nghiệm và sáng tạo, giáo dục STEM sẽ không chỉ dừng ở khẩu hiệu mà trở thành động lực để học sinh tiếp cận khoa học và công nghệ.

Ở góc độ tổng thể, PGS.TS Chu Cẩm Thơ, Phó Tổng Giám đốc Đại học Phenikaa nhận định, trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, cùng với các thách thức về tài nguyên, năng lượng và phát triển bền vững, nguồn nhân lực STEM ngày càng giữ vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển quốc gia.

Theo bà Chu Cẩm Thơ, để phát triển giáo dục STEM hiệu quả, cần phát hiện sớm năng lực, khơi gợi hứng thú và tạo điều kiện cho học sinh tiếp cận nghiên cứu khoa học thông qua các dự án. Đồng thời, các cơ sở giáo dục đại học cần tham gia sâu hơn vào quá trình này, hình thành hệ sinh thái đào tạo và nghiên cứu, tạo “đường băng” cho học sinh phát triển.