Cuộc sống ấm no, biên cương vững chắc

VHO - Ngày Thu lịch sử, trong sắc cờ đỏ sao vàng trải dài trên những bản làng vùng biên, Môn Sơn hôm nay đang khoác lên mình diện mạo mới.

Từ “địa chỉ đỏ” của cách mạng miền Tây Nghệ An, vùng đất từng ghi dấu sự ra đời của chi bộ Đảng đầu tiên ở miền núi Nghệ An đang tiếp nối truyền thống bằng những cách làm thiết thực, phát triển sinh kế, gìn giữ văn hóa, nâng cao đời sống nhân dân và xây dựng thế trận lòng dân vững chắc nơi phên dậu Tổ quốc.

Từ “địa chỉ đỏ” đến những bản làng khởi sắc

Trong không khí cả nước hân hoan kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2.9, những con đường dẫn về xã biên giới Môn Sơn rực rỡ sắc cờ. Nắng mùa Thu trải vàng trên những triền núi, cánh đồng, soi bóng xuống dòng Giăng. Giữa đại ngàn Trường Sơn, vùng đất từng được biết đến là “cái nôi cách mạng miền Tây xứ Nghệ” hôm nay đang chuyển mình từng ngày.

Tại bản Thái Hòa, di tích lịch sử cách mạng quốc gia nhà cụ Vi Văn Khang vẫn hiện diện như một chứng tích đặc biệt giữa bản làng. Nơi đây không chỉ lưu giữ dấu ấn những năm tháng đấu tranh cách mạng gian khổ, mà còn trở thành “địa chỉ đỏ” để các thế hệ cán bộ, đoàn viên, thanh niên và người dân tìm về, bồi đắp niềm tự hào và tiếp nối truyền thống quê hương.

95 năm trước, tại ngôi nhà của cụ Vi Văn Khang, Chi bộ Đảng Môn Sơn, chi bộ Đảng đầu tiên được thành lập ở địa bàn miền núi Nghệ An. Chi bộ Đảng ra đời đã lãnh đạo phong trào cách mạng giành được nhiều thắng lợi.

Trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, cơ sở Việt Minh tại xã Môn Sơn đã chủ động liên lạc với Tổng ủy Việt Minh ở huyện Anh Sơn (cũ) khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi vào ngày 23.8.1945, sớm hơn giành chính quyền ở huyện lỵ.

Những dấu mốc ấy không chỉ nằm trong trang sử địa phương. Với người dân Môn Sơn hôm nay, đó là niềm tự hào, đồng thời cũng là động lực để mỗi thế hệ tiếp tục vun đắp quê hương.

Chị Hà Thị Hướng, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, Bí thư Đoàn Thanh niên xã Môn Sơn cho biết: Mỗi lần tổ chức cho đoàn viên, thanh niên về thăm di tích, câu chuyện về Chi bộ Đảng Môn Sơn lại được kể bằng một cách gần gũi, sinh động hơn. Qua đó, thế hệ trẻ hiểu rằng những thành quả hôm nay được đánh đổi bằng biết bao hy sinh của các thế hệ đi trước”.

Từ mô hình điểm Tả Ló San đến khát vọng “sáng” bừng biên cương

VHO - Từ một bản biên giới đặc biệt khó khăn, Tả Ló San hôm nay đã khoác lên mình diện mạo mới, trở thành mô hình điểm để nhân rộng ra 14 bản biên giới còn lại của tỉnh Điện Biên. Thành công ấy gói gọn trong một chân lý: Muốn giữ biên cương vững chắc, phải giữ được lòng dân, muốn bà con an tâm bám bản, phải giúp cuộc sống của người dân ấm no, văn minh.

Từ truyền thống ấy, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Môn Sơn đang nỗ lực tìm hướng đi phù hợp với điều kiện một xã vùng cao, biên giới.

Các chủ trương phát triển kinh tế, xã hội được chú trọng theo hướng sát thực tiễn, lấy người dân làm trung tâm và khơi dậy những lợi thế sẵn có của địa phương. Một trong những hướng đi đang tạo chuyển biến rõ nét là phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa.

Ở bản Xiềng, những ngôi nhà sàn truyền thống vẫn nép mình bên núi. Nhưng phía sau những mái nhà ấy là một cuộc sống đang dần đổi khác.

Gia đình chị Đặng Thị Nguyệt và anh Lô Văn Thủy đã cải tạo ngôi nhà sàn truyền thống thành homestay. Không phá bỏ kiến trúc cũ, gia đình giữ lại không gian sinh hoạt đặc trưng của đồng bào Thái, đồng thời đầu tư thêm những hạng mục cần thiết để phục vụ du khách.

“Làm homestay, gia đình tôi vừa có thêm thu nhập, vừa có cơ hội giới thiệu với du khách về cuộc sống, văn hóa và cảnh đẹp quê mình. Những gì bà con vẫn gìn giữ từ bao đời, từ ngôi nhà sàn, món ăn, trang phục đến tiếng hát, phong tục, nếu biết cách khai thác phù hợp, sẽ trở thành những trải nghiệm đáng nhớ đối với du khách”, chị Nguyệt chia sẻ.

Theo chị Lương Mai, cán bộ văn hóa xã Môn Sơn, du khách đến các bản có thể thưởng thức ẩm thực truyền thống, tìm hiểu phong tục, tập quán và trải nghiệm cuộc sống của đồng bào. Từ các bản làng, hành trình có thể nối dài đến sông Giăng, Pha Lài để khám phá vẻ đẹp hoang sơ của núi rừng.

Tại điểm du lịch cộng đồng bản Noong Bua, những phụ nữ Thái vẫn đều đặn luyện tập dân ca, dân vũ. Những lời ca về Đảng, Bác Hồ, quê hương, đất nước vang lên giữa núi rừng không chỉ phục vụ du khách mà còn góp phần giữ gìn những giá trị văn hóa đang được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Có sinh kế, người dân thêm gắn bó với quê hương

Là xã biên giới có diện tích tự nhiên hơn 529km², dân số 18.836 người, Môn Sơn vẫn còn 638 hộ nghèo, chiếm 15,35%. Vì vậy, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và giảm nghèo bền vững luôn là nhiệm vụ được địa phương đặc biệt quan tâm.

Trong năm 2026, Môn Sơn giải quyết việc làm mới cho 860 lao động. Trong đó, 50 người đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài theo hợp đồng; 810 người tìm được việc tại các khu công nghiệp trong và ngoài tỉnh. Tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 47%.

Đằng sau những con số ấy là những thay đổi âm thầm nhưng quan trọng trong đời sống người dân vùng biên. Cơ hội việc làm được mở rộng, sinh kế đa dạng hơn, người dân có thêm điều kiện để nâng cao thu nhập và chăm lo cho gia đình.

Bí thư Đảng ủy xã Môn Sơn Lương Đình Việt cho biết: Khi du lịch cộng đồng phát triển, nghề truyền thống được khôi phục, sản xuất và việc làm mới được mở rộng, người dân có thêm lựa chọn ngay trên quê hương mình. Ở vùng biên, một sinh kế ổn định không chỉ có ý nghĩa kinh tế. Đó còn là nền tảng để người dân thêm gắn bó với bản làng, củng cố niềm tin, tăng cường sự đồng thuận và cùng chung tay xây dựng quê hương. Bởi vậy, phát triển kinh tế ở Môn Sơn cũng chính là một cách xây dựng biên giới từ cơ sở.

Môn Sơn có đường biên giới tiếp giáp nước bạn Lào. Đặc thù địa bàn khiến nhiệm vụ giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và bảo vệ đường biên, cột mốc luôn gắn chặt với cuộc sống của người dân. Những năm qua, cấp ủy, chính quyền địa phương phối hợp với lực lượng Bộ đội Biên phòng xây dựng thế trận biên phòng toàn dân.

Người dân các bản vùng biên tích cực tham gia giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ đường biên, cột mốc, kịp thời cung cấp thông tin cho lực lượng chức năng. Tình đoàn kết, hữu nghị giữa nhân dân hai bên biên giới cũng được vun đắp qua các hoạt động kết nghĩa bản - bản, hỗ trợ nhau trong đời sống.

Lực lượng chức năng hai nước duy trì phối hợp tuần tra, trao đổi kinh nghiệm, góp phần xây dựng đường biên hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển.

Bí thư Đảng ủy xã Môn Sơn Lương Đình Việt cho rằng, bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của người dân phải được đặt ở vị trí trung tâm trong quá trình phát triển. Cùng với các chính sách dành cho đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, địa phương tập trung nâng cao đời sống vật chất, tinh thần; tạo điều kiện để người dân tiếp cận giáo dục, y tế, thông tin, việc làm và các nguồn lực phát triển.

Môn Sơn đang triển khai nhiều chương trình hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo và xây dựng hạ tầng, với tổng kinh phí hơn 31,6 tỉ đồng, đến ngày 30.6.2026 đã giải ngân hơn 19 tỉ đồng. Nguồn lực ấy đang góp phần tạo sinh kế, khôi phục nghề truyền thống, phát triển du lịch cộng đồng và từng bước hoàn thiện hạ tầng bản làng.

Theo Bí thư Đảng ủy xã Môn Sơn, mỗi mái nhà ổn định, mỗi bản làng khởi sắc, mỗi người dân gắn bó với quê hương chính là một “cột mốc sống”, góp phần giữ vững bình yên nơi phên dậu phía Tây Nghệ An.