Cù Lao Chàm quản lý rừng theo mô hình “rừng - biển - đảo - cộng đồng

VHO - Phương án quản lý rừng bền vững giai đoạn 2026-2035 của Ban quản lý Khu bảo tồn Thiên nhiên Cù Lao Chàm đặt mục tiêu bảo tồn hệ sinh thái đặc dụng gắn với phát triển du lịch sinh thái, sinh kế cộng đồng và thích ứng biến đổi khí hậu.

UBND thành phố Đà Nẵng vừa quyết định phê duyệt Phương án quản lý rừng bền vững giai đoạn 2026 – 2035 của Ban Quản lý Khu bảo tồn Thiên nhiên Cù Lao Chàm (BQL Khu BTTN Cù Lao Chàm).

Theo đó, tổng diện tích đất được giao quản lý hơn 1.388ha thuộc xã Tân Hiệp, thành phố Đà Nẵng. Dự kiến tổng nhu cầu vốn thực hiện phương án khoảng hơn 107 tỉ đồng được huy động từ nhiều nguồn vốn khác nhau.

Mục tiêu chung hướng đến là quản lý, bảo vệ và phát triển bền vững tài nguyên rừng đặc dụng tại Khu BTTN Cù Lao Chàm theo cách tiếp cận hệ sinh thái tích hợp “rừng- biển - đảo - cộng đồng”; bảo đảm duy trì tính toàn vẹn, cấu trúc và chức năng của hệ sinh thái rừng gắn với môi trường ven bờ, đáp ứng các chức năng của vùng lõi Khu Dự trữ Sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm - Hội An (Khu DTSQTG).

Bảo tồn và phục hồi đa dạng sinh học hệ sinh thái rừng; nâng cao chất lượng rừng, khả năng tái sinh và vai trò phòng hộ sinh thái; kiểm soát các tác động gây suy thoái hệ sinh thái.

Đồng thời, góp phần bảo vệ môi trường biển thông qua duy trì chức năng sinh thái của rừng trong điều tiết dòng chảy, hạn chế xói mòn, gắn với phát huy giá trị cảnh quan, dịch vụ hệ sinh thái và phát triển du lịch sinh thái, sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương; góp phần phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường khu vực; đồng thời bảo đảm quốc phòng, an ninh và chủ quyền khu vực biển, đảo.

Trên cơ sở đó,  phương án đặt ra các mục tiêu cụ thể như sau:

Về kinh tế, phát huy giá trị cảnh quan, tài nguyên rừng và dịch vụ hệ sinh thái để phát triển du lịch sinh thái, giáo dục môi trường, dịch vụ môi trường rừng và các hoạt động dịch vụ gắn với bảo tồn thiên nhiên theo hướng bền vững. Từng bước nghiên cứu, chuẩn bị điều kiện tiếp cận các cơ chế tài chính xanh, tín chỉ các-bon và các chương trình giảm phát thải khi đủ điều kiện theo quy định.

Về môi trường, bảo vệ nghiêm ngặt diện tích rừng đặc dụng hiện có; duy trì, nâng cao chất lượng rừng tự nhiên, phục hồi hệ sinh thái và các sinh cảnh bị suy thoái thông qua làm giàu rừng 380ha và trồng mới 22ha. 

Về xã hội, nâng cao vai trò, trách nhiệm và sự tham gia thực chất của cộng đồng địa phương trong quản lý, bảo vệ rừng và bảo tồn thiên nhiên; từng bước hình thành cơ chế đồng quản lý, bảo đảm cộng đồng tham gia làm chủ trong bảo vệ và sử dụng bền vững tài nguyên; gắn bảo tồn đa dạng sinh học với phát triển sinh kế bền vững, nâng cao nhận thức và ổn định đời sống người dân khu vực xã đảo Tân Hiệp.

Đáng chú ý, trong những nội dung chính thực hiện phương án, từng bước nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện cơ chế đồng quản lý giữa BQL Khu BTTN Cù Lao Chàm, chính quyền địa phương và cộng đồng dân cư trong công tác quản lý, bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển sinh kế bền vững.

Về kế hoạch phát triển rừng, trồng mới rừng đặc dụng trên đất chưa có rừng 22ha, làm giàu rừng đặc dụng 380ha. Trồng cây theo đám nhằm tạo điểm nhấn cảnh quan sinh thái, phục vụ phát triển du lịch 1.500 cây; sản xuất cây giống bản địa 64.000 cây. Xây dựng mô hình trồng cây dược liệu dưới tán rừng 5ha.

Về kế hoạch phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí, xây dựng và tổ chức thực hiện Đề án tổng thể phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí trong Khu BTTN Cù Lao Chàm theo quy định của pháp luật, phù hợp với Phương án quản lý rừng bền vững được phê duyệt.

Phát triển du lịch sinh thái theo định hướng bền vững, lấy bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học và hệ sinh thái rừng - biển làm nền tảng; gắn với bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa cộng đồng, giáo dục môi trường và phát triển sinh kế bền vững cho người dân địa phương.

Tổ chức hoạt động du lịch sinh thái theo mô hình tích hợp "rừng - biển - văn hóa", phù hợp với phân khu chức năng rừng đặc dụng và sức chịu tải của hệ sinh thái; ưu tiên các loại hình du lịch sinh thái, trải nghiệm thiên nhiên, giáo dục môi trường, nghiên cứu khoa học, du lịch cộng đồng và các sản phẩm du lịch có tác động thấp.

Không gian tổ chức du lịch sinh thái được định hướng theo cấu trúc “tuyến- điểm - vùng”, tập trung chủ yếu tại phân khu Phục hồi sinh thái, phân khu Dịch vụ - hành chính và vùng đệm; không tổ chức hoạt động du lịch trong phân khu Bảo vệ nghiêm ngặt, trừ hoạt động nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và nhiệm vụ chuyên môn theo quy định.

Định hướng tổ chức 12 tuyến du lịch sinh thái kết nối Trung tâm dịch vụ hành chính với các khu vực trải nghiệm sinh thái rừng, biển và văn hóa cộng đồng địa phương. Hoạt động du lịch sinh thái được tổ chức theo các phương thức: BQL Khu BTTN Cù Lao Chàm tự tổ chức; hợp tác, liên kết với tổ chức, cá nhân và cộng đồng địa phương; cho thuê môi trường rừng theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó còn có các hoạt động dịch vụ cho cộng đồng như: Hỗ trợ phát triển sinh kế dưới tán rừng và lâm sản ngoài gỗ; Hỗ trợ cộng đồng tham gia hoạt động du lịch sinh thái và dịch vụ cộng đồng. Hỗ trợ kinh phí để phát triển sinh kế, cải thiện đời sống người dân vùng đệm. Hỗ trợ cây giống trồng phân tán và cải thiện cảnh quan cộng đồng.