Có hơn 421.000 bằng D, CE, vì sao doanh nghiệp vẫn thiếu tài xế?

VHO - Cả nước hiện có 421.861 giấy phép lái xe (GPLX) hạng D, CE còn hiệu lực, trong khi số phương tiện tương ứng chỉ khoảng 199.267 xe. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vận tải vẫn thiếu tài xế. Khoảng cách nằm ở việc có bằng lái không đồng nghĩa với đang hành nghề và sẵn sàng cầm lái.

Theo số liệu Cục Cảnh sát giao thông (CSGT) công bố, tính đến ngày 18.8.2026, cả nước có 421.861 GPLX hạng D và CE còn thời hạn, gồm 220.705 GPLX hạng D và 201.156 GPLX hạng CE.

Trong khi đó, hệ thống đăng ký, quản lý phương tiện ghi nhận 199.267 phương tiện kinh doanh vận tải tương ứng còn niên hạn, gồm 152.249 xe đầu kéo và 47.018 xe chở người trên 30 chỗ, xe giường nằm. Như vậy, số GPLX D, CE còn hiệu lực cao hơn 2,1 lần số phương tiện tương ứng.

Tuy nhiên, số GPLX còn giá trị pháp lý không đồng nghĩa với số người đang trực tiếp hành nghề. Cục CSGT cho biết người có GPLX hạng D, CE có thể đã chuyển nghề, chuyển sang lái loại xe khác hoặc lựa chọn công việc khác do không phù hợp với đặc thù lái xe đường dài.

Trong khi đó, Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam phản ánh từ tháng 1.2025 đến nay, tại một số địa bàn lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng..., khoảng 25-30% xe đầu kéo của nhiều doanh nghiệp phải nằm bãi vì không tuyển được tài xế. Xe khách trên 30 chỗ, xe giường nằm cũng gặp tình trạng tương tự.

Theo Hiệp hội, một bộ phận tài xế đã chuyển sang lái xe công trình, xe tải hoặc taxi, khiến nguồn nhân lực cho xe đầu kéo và xe khách cỡ lớn suy giảm. Việc bổ sung tài xế mới cũng gặp khó khăn.

Một nguyên nhân khác nằm ở đặc thù vận tải đường dài. Một phương tiện không đồng nghĩa chỉ cần một tài xế. Doanh nghiệp phải bố trí nhân lực phù hợp với quy định về thời gian lái xe, thời gian làm việc và nghỉ ngơi. Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, người lái ô tô không được lái quá 10 giờ trong một ngày và không lái xe liên tục quá 4 giờ.

Nghề lái xe đường dài cũng ngày càng khó thu hút người trẻ. Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam cho biết tại nhiều doanh nghiệp, độ tuổi bình quân của tài xế khoảng 45-50 tuổi, trong khi lực lượng kế cận còn ít. Áp lực công việc, thời gian xa nhà, trách nhiệm an toàn và chế độ đãi ngộ là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thu hút và giữ chân người lao động.

Vì vậy, 421.861 GPLX không thể được hiểu là thị trường đang có 421.861 tài xế hạng D, CE sẵn sàng làm việc. Con số này chỉ phản ánh số giấy phép còn hiệu lực. Bài toán thực tế nằm ở việc có bao nhiêu người đang hành nghề, có thể đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp và sẵn sàng gắn bó với nghề.

Để giải quyết tình trạng thiếu tài xế, vấn đề không chỉ là tăng số người được cấp GPLX mà còn phải quan tâm đến đào tạo, nâng hạng, điều kiện làm việc, thu nhập và chính sách giữ chân người lao động. Khi những yếu tố này chưa được cải thiện, nghịch lý “nhiều bằng lái nhưng thiếu tài xế” vẫn có thể tiếp diễn.