Chuẩn bị kỹ trước khi sách vào lớp học

VHO - Từ ngày 1.6 đến 24.7.2026, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tổ chức tập huấn, bồi dưỡng sử dụng bộ sách giáo khoa thống nhất cho giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục trên phạm vi toàn quốc. Hoạt động được triển khai nhằm thực hiện chỉ đạo của Bộ GD&ĐT về việc đưa bộ sách giáo khoa thống nhất vào nhà trường, đồng thời hỗ trợ các địa phương chuẩn bị kỹ về chuyên môn trước thềm năm học mới.

 Để giáo viên không lúng túng

Theo kế hoạch của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, chương trình tập huấn, bồi dưỡng giáo viên bao phủ toàn bộ 152 tên sách giáo khoa từ lớp 1 đến lớp 12. Quy mô này cho thấy việc chuẩn bị đội ngũ được đặt ra đồng bộ ở tất cả các cấp học, môn học và hoạt động giáo dục, thay vì chỉ tập trung vào một số khối lớp hay môn học riêng lẻ.

Tập huấn sử dụng SGK không đơn thuần là giới thiệu bộ sách, nêu điểm mới hay hướng dẫn giáo viên đọc theo từng mục trong sách. Với giáo viên, điều quan trọng hơn là nắm được cấu trúc sách, cách triển khai từng dạng bài, cách khai thác câu hỏi, hình ảnh, ngữ liệu, bài tập và các hoạt động học tập. Cùng một nội dung kiến thức, cách tổ chức dạy học có thể khác nhau tùy theo thiết kế của sách, đặc điểm môn học và đối tượng học sinh. Nếu chưa được chuẩn bị kỹ, giáo viên dễ dạy theo thói quen cũ, hoặc đi lần lượt qua các mục trong sách mà chưa khai thác hết dụng ý sư phạm của bài học.

Việc tập huấn vì thế có ý nghĩa trực tiếp đối với chất lượng dạy học trong năm học đầu tiên triển khai bộ SGK thống nhất. Khi giáo viên hiểu đúng tinh thần biên soạn và phương pháp sử dụng sách, mỗi tiết học sẽ bớt nặng tính truyền đạt một chiều, tăng khả năng tổ chức hoạt động, gợi mở để học sinh tham gia vào quá trình học tập.

Đối với cán bộ quản lý giáo dục, tập huấn cũng là cơ sở để chỉ đạo chuyên môn trong nhà trường. Khi nắm được định hướng sử dụng sách, cán bộ quản lý có thể chủ động hơn trong phân công nhiệm vụ, tổ chức sinh hoạt tổ, nhóm, xây dựng kế hoạch dạy học, kiểm tra việc thực hiện chương trình và hỗ trợ giáo viên trong quá trình triển khai. Đây là điều kiện quan trọng để việc sử dụng SGK thống nhất không dừng ở một quyết định chung, mà đi vào hoạt động cụ thể của từng trường, từng lớp.

Từ khâu chuẩn bị đội ngũ có thể thấy, chất lượng triển khai bộ SGK thống nhất sẽ phụ thuộc rất lớn vào việc giáo viên và cán bộ quản lý được bồi dưỡng đầy đủ, hiểu đúng sách và có đủ năng lực chuyển hóa sách thành hoạt động dạy học trong thực tế lớp học.

Hai vòng tập huấn, tăng cơ hội tiếp cận cho địa phương

Chương trình tập huấn được tổ chức thành 8 đợt, triển khai theo hai vòng. Vòng 1 diễn ra từ ngày 1 - 26.6, tập huấn đầy đủ 152 tên sách; vòng 2 từ ngày 29.6 - 24.7, tiếp tục tập huấn lại toàn bộ 152 tên sách. Việc tổ chức hai vòng nhằm tạo điều kiện để giáo viên các địa phương chủ động lựa chọn thời gian tham gia phù hợp, đồng thời tăng khả năng tiếp cận chương trình bồi dưỡng.

Các buổi tập huấn được triển khai theo hình thức trực tuyến kết hợp trực tiếp. Với hình thức trực tuyến, mỗi tên SGK được bố trí tập huấn trong một ngày. Tại các điểm cầu Hà Nội và TP.HCM, trong mỗi đợt tập huấn, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam vận hành đồng thời từ 8 đến 9 phòng tập huấn trực tuyến, mỗi phòng dành riêng cho một tên SGK.

Cách tổ chức này giúp hoạt động bồi dưỡng đi sâu vào từng môn học, từng lớp học, thay vì dừng ở những hướng dẫn chung. Giáo viên có cơ hội trao đổi chuyên môn trực tiếp với tác giả, chủ biên và giảng viên tập huấn. Đây là điểm cần thiết, bởi nhiều vướng mắc trong dạy học thường chỉ xuất hiện khi giáo viên đặt sách vào thực tế lớp học: Xử lý một bài có nhiều hoạt động, phân bổ thời lượng, lựa chọn ngữ liệu, khai thác câu hỏi, điều chỉnh nhiệm vụ học tập cho phù hợp với học sinh.

Việc trao đổi với đội ngũ tác giả, chủ biên và giảng viên tập huấn cũng giúp giáo viên hiểu rõ hơn dụng ý biên soạn. Một cuốn SGK không đơn giản là phần chữ in trên trang sách, mà được tổ chức bằng logic bài học, trật tự kiến thức, hệ thống câu hỏi, bài tập, hình ảnh và hoạt động vận dụng. Khi nắm được những yếu tố này, giáo viên sẽ chủ động hơn trong dạy học, hạn chế tình trạng sử dụng sách một cách máy móc.

Từ góc độ quản lý chuyên môn, tập huấn theo hai vòng còn giúp các địa phương có thêm điều kiện sắp xếp lực lượng tham gia, sau đó tổ chức triển khai lại trong phạm vi đơn vị, tổ, nhóm chuyên môn. Sau tập huấn, điều quan trọng là nội dung bồi dưỡng phải được chuyển hóa thành kế hoạch cụ thể ở từng nhà trường: Rà soát chương trình, xây dựng kế hoạch dạy học, thống nhất cách khai thác SGK, tổ chức sinh hoạt chuyên môn và hỗ trợ giáo viên trong quá trình thực hiện.

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cho biết, thông qua chương trình tập huấn, đơn vị góp phần bảo đảm việc sử dụng bộ SGK thống nhất được triển khai đồng bộ, hiệu quả trên phạm vi toàn quốc, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo trong giai đoạn mới.

Năm học 2026-2027 là thời điểm quan trọng đối với việc triển khai bộ SGK thống nhất. Sự chuẩn bị về sách mới chỉ là một phần; phần quan trọng hơn nằm ở đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục, những người trực tiếp đưa sách vào lớp học, tổ chức bài học, theo dõi sự tiếp nhận của học sinh và điều chỉnh hoạt động dạy học hằng ngày.

Khi giáo viên được chuẩn bị kỹ, hiểu đúng và biết cách sử dụng sách trong lớp học, học sinh sẽ bớt lúng túng, nhà trường chủ động hơn và việc triển khai bộ SGK thống nhất sẽ có thêm nền tảng để đi vào thực chất.