Chi phí sinh hoạt đồng loạt tăng, túi tiền thêm áp lực

VHO - Từ bữa sáng, ly cà phê đến tiền nhà, học phí hay lãi vay…, nhiều khoản chi thiết yếu cùng đi lên khiến không ít gia đình phải tính toán lại cách tiêu tiền.

 Một tô bún, ly cà phê buổi sáng, cước xe công nghệ hay đơn giao hàng đều tăng thêm vài nghìn đồng. Mức tăng tưởng nhỏ, nhưng khi cộng dồn theo ngày, theo tháng, số tiền phát sinh không hề ít.

Tại TP.HCM, giá nhiều món ăn sáng phổ biến đã tăng đáng kể so với năm trước. Một tô bún bò tại một số quán hiện từ 40.000 đồng lên 50.000 đồng. Nhiều quán cơm tấm bán với giá 45.000 - 55.000 đồng một phần, cao hơn khoảng 10.000 đồng so với trước đây.

Đồ uống cũng không nằm ngoài xu hướng này. Tại nhiều quán cà phê, giá cà phê sữa tăng thêm khoảng 5.000 đồng một ly, lên mức 45.000 đồng. Các loại nước ép phổ biến dao động 55.000 - 60.000 đồng. Một số thương hiệu như Phe La, The Coffee House, Phúc Tea… đã điều chỉnh tăng giá 5 - 10% đối với một số sản phẩm.

Theo nhiều cơ sở kinh doanh, nguyên nhân chủ yếu đến từ việc chi phí đầu vào liên tục tăng. Giá thịt heo, rau củ, gia vị, điện, nước và nhân công đều cao hơn trước, khiến việc giữ nguyên giá bán ngày càng khó khăn.

Không chỉ ăn uống, nhiều dịch vụ quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày cũng đồng loạt điều chỉnh giá. Giá cắt tóc nam hiện phổ biến ở mức 50.000 - 120.000 đồng mỗi lần, tăng khoảng 5.000 - 10.000 đồng so với năm ngoái. Dịch vụ giặt sấy, giao đồ ăn hay gửi xe tại nhiều khu vực tăng từ 5 - 20% trong 5 tháng đầu năm.

Nếu trước đây một gói giặt sấy dưới 7kg thường có giá khoảng 70.000 đồng thì nay nhiều nơi đã tăng lên 90.000 - 99.000 đồng. Dịch vụ giặt nhanh, sấy khô trong 6 giờ cũng tăng từ khoảng 150.000 đồng lên 200.000 đồng mỗi lần.

Chi phí đi lại cũng nhích lên. Từ cuối tháng 4, các nền tảng gọi xe như Grab và be đồng loạt điều chỉnh phí và giá cước đối với một số dịch vụ. Nhiều doanh nghiệp chuyển phát cũng áp dụng thêm phụ phí nhiên liệu.

Ngay cả những khoản chi cho vui chơi, giải trí hay chăm sóc sức khỏe cũng không còn giữ mức giá cũ. Nhiều khu vui chơi điều chỉnh giá trò chơi tăng 20 - 30% so với năm ngoái. Các phòng gym, lớp học kỹ năng và dịch vụ làm đẹp cũng tăng giá để bù đắp chi phí mặt bằng, nhân sự và vận hành.

Theo các chuyên gia, đây là hệ quả của áp lực chi phí đầu vào tích tụ trong thời gian dài. Giá nhiên liệu, nguyên liệu, logistics, mặt bằng, nhân công cùng các yêu cầu về thuế, hóa đơn điện tử và tiêu chuẩn kinh doanh đều tăng, buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh giá bán. Đây là xu hướng khó tránh trong quá trình nền kinh tế ngày càng minh bạch và chuẩn hóa hơn.

Những biến động này cũng được phản ánh trong các số liệu thống kê. Bình quân 5 tháng đầu năm, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 4,31% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,77%; nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,64%; giao thông tăng 5,22%...

Tuy nhiên, cảm nhận của người dân về giá cả thường lớn hơn con số lạm phát công bố. Bởi trong thực tế, mọi người không chi tiêu theo "rổ CPI" mà theo những khoản phát sinh mỗi ngày như ăn sáng, uống cà phê, gọi xe hay giao hàng. Chỉ cần mỗi khoản tăng thêm 5.000 - 10.000 đồng, tổng chi tiêu cuối tháng đã khác đi đáng kể.

Điều đáng nói là áp lực không chỉ đến từ các khoản chi tiêu thường nhật. Tiền thuê nhà, học phí và lãi vay cũng đang trở thành gánh nặng với nhiều gia đình. Một số người dù thu nhập tăng thêm, nhưng tiền thuê trọ cũng tăng. Sau khi cộng thêm các khoản ăn uống, điện nước và chi tiêu sinh hoạt khác, số tiền tiết kiệm còn lại chỉ bằng một nửa trước đây.

Với những gia đình vay mua nhà, áp lực còn lớn hơn. Có trường hợp khoản thanh toán gốc và lãi cho khoản vay 1,2 tỉ đồng tăng từ 12 triệu đồng lên 20 triệu đồng mỗi tháng sau khi hết thời gian ưu đãi lãi suất 6% và chuyển sang mức thả nổi 10,5% một năm. Tổng chi tiêu gia đình theo đó tăng từ khoảng 30 triệu đồng lên 45 triệu đồng mỗi tháng.

Trong khi đó, nhiều gia đình có thu nhập khá cũng ghi nhận chi phí sinh hoạt tăng thêm khoảng 10 triệu đồng mỗi tháng. Học phí tăng khoảng 10%, còn các khoản thực phẩm và chăm sóc cá nhân tăng khoảng 15%.

Số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho thấy, CPI tháng 5.2026 tăng 5,6% so với cùng kỳ năm trước, đưa mức tăng bình quân 5 tháng đầu năm lên 4,31%. Nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng mạnh nhất với 6,64%, trong khi nhóm giao thông tăng 5,22%.

Khi chi phí sinh hoạt tăng nhanh hơn thu nhập, người tiêu dùng buộc phải thận trọng hơn trong chi tiêu. Nhiều người cân nhắc kỹ trước mỗi lần mua sắm, giảm bớt các khoản không thật sự cần thiết và ưu tiên ngân sách cho nhu cầu thiết yếu.

Xu hướng này cũng được phản ánh trong Báo cáo Thị trường Kinh doanh Ẩm thực tại Việt Nam do iPOS.vn và Nestlé Professional công bố. Tỉ lệ người dự kiến cắt giảm chi tiêu cho ăn uống trong năm 2026 tăng lên 34,5%, so với 31,1% của năm trước. Tần suất ăn ngoài hằng ngày giảm từ 17,4% xuống còn 13,76%.

Theo một số chuyên gia, điều đáng lo ngại hiện nay không phải một vài mặt hàng tăng giá riêng lẻ, mà là hầu hết các khoản chi thiết yếu của hộ gia đình như nhà ở, thực phẩm, học phí và lãi vay đều đồng loạt tăng. Trong khi đó, tốc độ tăng thu nhập chưa theo kịp, khiến nhiều gia đình dù đã tiết kiệm hơn vẫn khó cải thiện khả năng tích lũy.

Ở góc độ rộng hơn, nền kinh tế Việt Nam vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguyên liệu nhập khẩu. Vì vậy, những biến động về năng lượng, logistics, tỉ giá hay địa chính trị thế giới có thể nhanh chóng tác động tới chi phí sản xuất và giá hàng hóa trong nước.

Với nhiều gia đình, điều dễ nhận thấy nhất lúc này không nằm ở những con số thống kê, mà ở cảm giác mỗi lần đi chợ, gọi xe hay thanh toán hóa đơn đều phải cân nhắc kỹ hơn trước. Khi nhiều khoản chi thiết yếu cùng tăng một lúc, áp lực lên ngân sách gia đình cũng trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết.