Bất thường việc ngành thuế Quảng Ngãi “xin” kinh phí từ xã, phường

VHO - Việc một số đơn vị thuế tại Quảng Ngãi gửi văn bản đề nghị chính quyền cấp xã hỗ trợ kinh phí hoạt động đang gây tranh cãi gay gắt. Dù được lý giải nhằm phục vụ thu ngân sách, việc cơ quan thực thi pháp luật về thuế "xin" tài chính từ cấp cơ sở bị coi là trái nguyên tắc quản lý ngân sách và trách nhiệm công vụ.

Đáng chú ý, sau khi các tờ trình được gửi đi, đã có 20 xã, phường chuyển tiền hỗ trợ cho các đơn vị thuế, với số tiền từ vài chục triệu đồng mỗi địa phương.

Ba đơn vị thuế cơ sở gửi tờ trình xin hỗ trợ

Theo tìm hiểu, ba đơn vị thuế cơ sở thuộc Thuế tỉnh Quảng Ngãi đã ban hành văn bản đề nghị các địa phương hỗ trợ kinh phí, gồm Thuế cơ sở 1, Thuế cơ sở 2 và Thuế cơ sở 4.

Các tờ trình được gửi đến nhiều xã, phường vào cuối năm 2025, với nội dung đề nghị hỗ trợ kinh phí phục vụ công tác quản lý thuế, triển khai các biện pháp chống thất thu, xử lý nợ đọng thuế và chi trả làm thêm giờ cho công chức ngành thuế.

Trong đó, Thuế cơ sở 2 gửi văn bản đến 19 xã, phường thuộc địa bàn quản lý, với mức hỗ trợ được đề nghị từ 30-50 triệu đồng mỗi xã, phường.

Theo ông Phạm Tấn Hùng, Trưởng Thuế cơ sở 2 tỉnh Quảng Ngãi, do nguồn kinh phí được cấp từ cơ quan thuế cấp trên chưa đáp ứng nhu cầu hoạt động thường xuyên nên đơn vị đã gửi văn bản đề nghị một số địa phương hỗ trợ.

Ông Hùng cho biết, không nhớ cụ thể đã gửi văn bản đến bao nhiêu xã, phường, bởi việc đề nghị hỗ trợ được thực hiện tùy theo khả năng cân đối ngân sách của từng địa phương.

“Việc xin hỗ trợ được thực hiện theo quy định của Luật Ngân sách Nhà nước. Dù chính quyền tổ chức theo hai cấp hay ba cấp thì định mức chi vẫn áp dụng như nhau, trong khi địa phương vẫn có nguồn dự phòng ngân sách. Chúng tôi đề nghị hỗ trợ để chi trả làm thêm giờ cho cán bộ, công chức theo quy định của Luật Lao động”, ông Hùng nói.

Thuế cơ sở 1 cũng gửi văn bản đề nghị hỗ trợ tại 6 xã thuộc địa bàn phụ trách. Sau khi tiếp nhận tờ trình, 4 xã gồm Bình Chương, Trà Bồng, Đông Sơn và Bình Sơn đã chuyển kinh phí hỗ trợ, mỗi địa phương khoảng 15–20 triệu đồng.

Trong khi đó, Thuế cơ sở 4 (đóng tại khu vực miền núi Sơn Hà) gửi tờ trình đến 8 xã miền núi trên địa bàn quản lý để đề nghị hỗ trợ kinh phí phục vụ nhiệm vụ chuyên môn. Cả 8 xã đều đã chuyển tiền, mỗi xã khoảng 10-15 triệu đồng.

Ông Lê Quang Toàn, Trưởng Thuế cơ sở 4 tỉnh Quảng Ngãi, cho biết đơn vị hiện có 13 công chức, viên chức, phụ trách địa bàn 8 xã miền núi.

Theo ông Toàn, trong điều kiện nhân lực còn thiếu, địa bàn quản lý rộng, giao thông đi lại khó khăn nên việc thực hiện nhiệm vụ gặp nhiều trở ngại. Bên cạnh đó, một số xã thiếu cán bộ chuyên môn, nghiệp vụ còn hạn chế nên thường phải nhờ cơ quan thuế hỗ trợ trong công tác quản lý thu ngân sách.

“Sau khi kết quả thu ngân sách nhà nước tại các địa phương vượt dự toán, một số xã có đề cập đến việc hỗ trợ kinh phí cho đơn vị. Khoản tiền này đã được chi nội bộ. Nếu cấp trên có chỉ đạo, chúng tôi sẽ hoàn trả lại”, ông Toàn cho hay.

Theo tìm hiểu của phóng viên, đã có 20 xã, phường chuyển tiền hỗ trợ cho các đơn vị thuế cơ sở sau khi nhận được các tờ trình đề nghị.

Nguy cơ tạo tiền lệ “xin - cho”

Làm việc với báo chí, lãnh đạo cơ quan Thuế tỉnh Quảng Ngãi cho biết, các tờ trình này do các đơn vị thuế cơ sở chủ động ban hành nhưng chưa báo cáo xin ý kiến cấp trên.

Theo ông Nguyễn Văn Tiếp, Trưởng Thuế tỉnh Quảng Ngãi, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, cơ quan thuế thường xuyên phối hợp và hỗ trợ nhiều công việc cho chính quyền cơ sở. Vì vậy, khi một số địa phương hoàn thành vượt dự toán thu ngân sách, lãnh đạo xã, phường có đề cập việc hỗ trợ kinh phí cho đơn vị thuế và đề nghị làm tờ trình để có căn cứ thực hiện. Tuy nhiên, cách diễn đạt trong các văn bản chưa phù hợp, dễ gây hiểu nhầm trong dư luận.

“Việc đề nghị hỗ trợ kinh phí để động viên tinh thần cán bộ là chưa phù hợp, dễ tạo dư luận không tốt. Tôi sẽ yêu cầu các đơn vị liên quan kiểm điểm, rút kinh nghiệm; đồng thời đã chỉ đạo hoàn trả lại các khoản tiền đã nhận từ địa phương”, ông Tiếp nói.

Trên thực tế, nhiều xã, phường khi nhận được các tờ trình đã rơi vào tình thế khá lúng túng. Nguồn ngân sách cấp xã vốn hạn hẹp, nhưng nếu không hỗ trợ thì lo ảnh hưởng đến sự phối hợp trong công việc với cơ quan thuế.

Tuy nhiên, xét về nguyên tắc, mỗi cơ quan nhà nước đều có dự toán ngân sách hoạt động riêng được cấp theo quy định. Cơ quan thuế là đơn vị thực hiện chức năng quản lý và thu ngân sách nhà nước, do đó việc đề nghị địa phương hỗ trợ kinh phí cho chính hoạt động của mình dễ tạo ra sự chồng chéo về trách nhiệm tài chính.

Điều đáng lo hơn là nếu những cách làm như vậy không được chấn chỉnh kịp thời, rất có thể sẽ hình thành cơ chế “xin - cho” trong hoạt động công vụ, tạo áp lực cho ngân sách cấp cơ sở và làm lệch nguyên tắc quản lý tài chính công.

Từ câu chuyện tại Quảng Ngãi, nhiều ý kiến cho rằng, các cơ quan chức năng cần rà soát lại cơ chế quản lý kinh phí hoạt động của các đơn vị, đồng thời chấn chỉnh những cách làm chưa phù hợp, bảo đảm việc sử dụng ngân sách nhà nước đúng quy định, minh bạch và đúng chức năng.