Bản ghi âm cá voi từ năm 1949 hé mở bí ẩn đại dương

VHO - Một bản ghi âm tiếng hát cá voi được phát hiện trên thiết bị hàng chục năm tuổi có thể giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về cách những sinh vật khổng lồ này giao tiếp, đồng thời tái hiện “cảnh quan âm thanh” của đại dương trong quá khứ.

Bản ghi âm hiếm từ đại dương yên tĩnh

Theo các nhà nghiên cứu, một bản ghi âm tiếng hát đầy ám ảnh của cá voi được phát hiện trên thiết bị ghi âm có tuổi đời hàng chục năm có thể mở ra hiểu biết mới về cách những loài động vật khổng lồ này giao tiếp. Đây được cho là bản ghi âm lâu đời nhất thuộc loại này từng được biết đến.

Các nhà nghiên cứu tại Viện Hải dương học Woods Hole (Falmouth, Massachusetts) xác định âm thanh này là của một con cá voi lưng gù. Bản ghi được thực hiện vào tháng 3.1949 tại Bermuda.

Nhà sinh học âm thanh biển Peter Tyack cho biết không chỉ tiếng cá voi, mà cả âm thanh của đại dương xung quanh cũng có ý nghĩa quan trọng. Ông cho rằng đại dương vào cuối những năm 1940 yên tĩnh hơn nhiều so với hiện nay, tạo ra một bối cảnh âm thanh hoàn toàn khác.

“Những bản ghi âm được phục hồi này không chỉ cho phép chúng ta theo dõi âm thanh của cá voi mà còn cho chúng ta biết cảnh quan âm thanh của đại dương vào cuối những năm 1940 như thế nào. Nếu không có chúng, việc tái tạo lại điều đó sẽ rất khó khăn,” ông nói.

Bản ghi âm này có trước phát hiện nổi tiếng của nhà khoa học Roger Payne về tiếng hát của cá voi gần 20 năm. Theo ông Ashley Jester, các nhà khoa học khi đó đang thử nghiệm hệ thống sonar và thực hiện các thí nghiệm âm thanh cùng Văn phòng Nghiên cứu Hải quân Hoa Kỳ khi tình cờ thu được âm thanh.

Họ không biết chính xác mình đang nghe gì, nhưng vẫn quyết định ghi lại. “Họ rất tò mò… và đã giữ lại những bản ghi âm này,” ông Jester cho biết.

Chìa khóa hiểu cách cá voi giao tiếp và tác động của con người

Bản ghi âm được phát hiện khi các nhà khoa học tại Woods Hole số hóa dữ liệu cũ vào năm ngoái. Âm thanh được lưu trên một đĩa do máy Gray Audiograph tạo ra – công nghệ ghi âm tiên tiến vào những năm 1940.

Theo ông Jester, việc âm thanh được ghi trên đĩa nhựa là yếu tố quan trọng giúp nó tồn tại đến ngày nay, trong khi nhiều bản ghi khác trên băng từ đã bị hư hỏng.

Theo các nhà khoa học, bản ghi âm từ những năm 1940 có thể giúp hiểu rõ hơn cách các âm thanh nhân tạo, như tiếng ồn tàu thuyền gia tăng, ảnh hưởng đến giao tiếp của cá voi. Nghiên cứu của Cơ quan Khí tượng và Hải dương học Quốc gia (NOAA) cho thấy cá voi có thể thay đổi hành vi phát ra âm thanh tùy theo môi trường.

Ông Sean Hastings cho biết va chạm với tàu thuyền và vướng vào ngư cụ hiện là hai mối đe dọa hàng đầu đối với cá voi.

Âm thanh đóng vai trò quan trọng đối với sự sống còn của cá voi, giúp chúng tìm kiếm thức ăn, định hướng, xác định vị trí của nhau và hiểu môi trường xung quanh. Các âm thanh này có thể là tiếng lách cách, tiếng huýt sáo hoặc những chuỗi âm lặp lại giống như bài hát.

Cá voi lưng gù, có thể nặng hơn 25.000 kg, được xem là “ca sĩ” nổi tiếng của đại dương với khả năng tạo ra những âm thanh phức tạp, đôi khi nghe như giai điệu du dương hoặc buồn rầu.

Theo NOAA, loài này từng bị xếp vào danh sách nguy cấp tại Mỹ vào những năm 1970 do hoạt động săn bắt thương mại, trước khi lệnh cấm được ban hành vào năm 1985. Hiện vẫn còn một số quần thể được bảo vệ.

“Ghi âm dưới nước là công cụ mạnh mẽ để hiểu và bảo vệ các quần thể cá voi dễ bị tổn thương. Bằng cách lắng nghe đại dương, chúng ta có thể phát hiện cá voi ở những nơi chúng khó có thể nhìn thấy,” ông Tyack nói.

Nhà khoa học Hansen Johnson cho rằng việc phát hiện những âm thanh từ một đại dương yên tĩnh hơn có thể là bước khởi đầu để hiểu rõ hơn về thế giới âm thanh của cá voi ngày nay. “Nó thực sự rất đặc biệt,” ông nói.