Ánh mắt người mẹ già lặng lẽ hướng về phía trước…

VHO - Chiến tranh đã lùi xa nhưng hành trình tìm người thân của nhiều gia đình liệt sĩ vẫn chưa khép lại. Tại Nghệ An, chiến dịch thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ không chỉ góp phần xác định danh tính các liệt sĩ chưa rõ thông tin, mà còn nối dài niềm hy vọng đoàn tụ sau hơn nửa thế kỷ chờ đợi.

Tháng Bảy luôn gợi nhắc về những hy sinh, mất mát không thể đong đếm của các thế hệ cha anh. Khi những nghĩa trang liệt sĩ lại rợp màu hoa và hương khói, “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” cũng bước vào giai đoạn cao điểm, mở ra hành trình đưa những người đã ngã xuống vì Tổ quốc trở về với tên tuổi và quê hương.

Đợi người thân trở về

Nghệ An là địa phương có số lượng lớn liệt sĩ hy sinh trong các cuộc kháng chiến. Công an tỉnh này vừa tổ chức đợt cao điểm thu nhận 22.221 mẫu sinh phẩm ADN của thân nhân liệt sĩ tại 130 xã, phường nhằm phục vụ đối sánh, xác định danh tính các liệt sĩ chưa rõ thông tin phần mộ. Cùng với đó, hơn 40 ngày thu nhận mẫu sinh phẩm từ hơn 1.300 phần mộ liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Đô Lương cũng được triển khai khẩn trương, tạo nền tảng xây dựng ngân hàng dữ liệu ADN liệt sĩ.

Hơn nửa thế kỷ sau chiến tranh, vẫn còn biết bao người mẹ, người em, người con tóc đã bạc trắng nhưng chưa một lần biết chính xác nơi người thân yên nghỉ. Bởi vậy, với họ, mỗi mẫu ADN được thu nhận hôm nay đều mang theo niềm hy vọng khép lại hành trình kiếm tìm kéo dài suốt nhiều thập kỷ.

Tại điểm thu nhận ở phường Tân Mai, hình ảnh mẹ Nguyễn Thị Lộc, sinh năm 1927, được con cháu dìu từng bước vào khu vực làm thủ tục khiến nhiều người không khỏi xúc động. Ở tuổi gần 100, đôi chân không còn vững, mái tóc đã bạc trắng, nhưng người mẹ ấy vẫn quyết tâm có mặt với mong muốn góp phần tìm lại người con trai là Liệt sĩ Hồ Sỹ Đào.

Đối với nhiều người, việc lấy mẫu ADN chỉ diễn ra trong vài phút. Nhưng với mẹ Lộc, đó là điểm nối của nhiều năm chờ đợi. Chiến tranh đã lùi xa, những người thân lần lượt đi qua cuộc đời, nhưng nỗi đau mất con và khát vọng biết nơi con yên nghỉ vẫn chưa bao giờ nguôi ngoai. Trong lúc ngồi chờ, mẹ gần như không nói gì. Ánh mắt người mẹ già lặng lẽ hướng về phía trước, như vẫn dõi theo người con trai mãi mãi dừng lại ở tuổi thanh xuân. Niềm tin duy nhất của mẹ là một ngày nào đó, nhờ khoa học, gia đình sẽ biết nơi con yên nghỉ để được đón con trở về quê hương.

Không chỉ mẹ Nguyễn Thị Lộc, những ngày diễn ra chiến dịch, bảy điểm thu nhận mẫu ADN trên địa bàn Nghệ An đón hàng nghìn thân nhân liệt sĩ từ khắp các địa phương tìm về. Có cụ già chống gậy, có người phải ngồi xe lăn, nhiều gia đình ba thế hệ cùng đồng hành. Trên tay họ là những tấm giấy báo tử đã ngả màu, những bức ảnh cũ mờ theo năm tháng và ký ức ít ỏi về người thân đã mãi nằm lại nơi chiến trường.

Những lời hứa chưa bao giờ nguôi

Tại điểm thu nhận mẫu ở xã Diễn Châu, vợ chồng ông Cao Bá Cừ và bà Nguyễn Thị Liên đều mang trong mình nỗi đau riêng khi cả hai đều có anh trai hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ. Suốt nhiều năm, họ đã đi qua không ít nghĩa trang, dò hỏi đồng đội cũ, lần theo từng manh mối nhỏ nhưng vẫn chưa biết các anh đang nằm ở đâu.

Điều khiến bà Liên day dứt nhất là lời căn dặn của cha mẹ trước lúc qua đời: “Các con cố gắng tìm bằng được phần mộ của các anh”. Bởi vậy, khi nhận được thông báo về đợt thu nhận mẫu ADN, vợ chồng bà gần như không giấu nổi niềm xúc động. “Gia đình mong ngóng lắm. Chúng tôi hy vọng việc giám định ADN sẽ giúp tìm được các anh, để bố mẹ nơi chín suối cũng được yên lòng”, bà Liên chia sẻ.

Trong hàng nghìn thân nhân liệt sĩ tham gia lấy mẫu ADN, câu chuyện của ông Hồ Xuân Trường (75 tuổi, quê xã Quỳnh Phú) khiến nhiều người xúc động. Để kịp trở về quê tham gia đợt lấy mẫu, ông một mình đạp chiếc xe cũ gần 800km từ Kon Tum về Nghệ An trong ba ngày. Hành trình ấy không chỉ là chuyến trở về quê, mà còn là khát vọng tìm lại hai người anh đã hy sinh và đến nay vẫn chưa xác định được nơi an nghỉ.

“Giờ trong gia đình chỉ còn mình tôi là thân nhân trực hệ của hai liệt sĩ. Nếu lần này không về lấy mẫu thì sau này sẽ không còn ai nữa. Tôi chỉ mong kết quả ADN sẽ mở ra hy vọng để gia đình tìm được các anh sau hơn 50 năm xa cách”, ông Trường xúc động.

Khối lượng công việc rất lớn, trong khi phần lớn thân nhân liệt sĩ đều đã cao tuổi hoặc sinh sống ở nhiều địa phương khác nhau. Công an tỉnh Nghệ An cho biết, để thực hiện chiến dịch đã huy động gần 400 cán bộ, chiến sĩ trực tiếp làm nhiệm vụ tại bảy điểm thu nhận mẫu trên toàn tỉnh. Đối với những trường hợp sức khỏe yếu, đi lại khó khăn, lực lượng chức năng bố trí phương tiện đưa đón hoặc đến tận nhà lấy mẫu. Chính quyền địa phương, đoàn thanh niên, hội phụ nữ và các tổ chức đoàn thể cũng tham gia hỗ trợ người dân hoàn thiện hồ sơ, hướng dẫn thủ tục để chiến dịch diễn ra thuận lợi.

Theo đại tá Phạm Đình Trung, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Nghệ An, đến nay các lực lượng đã hoàn thành việc lấy mẫu tại bốn nghĩa trang với hơn 230 phần mộ và đang tập trung triển khai tại Nghĩa trang Liệt sĩ Đô Lương.

“Đây là khối lượng công việc lớn, đòi hỏi phải thực hiện chặt chẽ, khoa học và bảo đảm sự tôn nghiêm. Với quyết tâm cao cùng sự phối hợp đồng bộ của các lực lượng, Nghệ An phấn đấu hoàn thành việc lấy mẫu hơn 2.300 phần mộ trước tháng 10, góp phần sớm xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin, đáp ứng mong mỏi của thân nhân và nhân dân cả nước”, đại tá Trung cho biết.

Giữa cái nắng gay gắt của miền Trung, mỗi thao tác mở phần mộ, thu nhận mẫu sinh phẩm đều được thực hiện cẩn trọng, đúng quy trình và với sự thành kính tuyệt đối. Bởi với những người thực hiện nhiệm vụ, đây không đơn thuần là công việc chuyên môn mà còn là trách nhiệm thiêng liêng đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

“Mỗi mẫu ADN được thu nhận hôm nay không chỉ là dữ liệu phục vụ giám định khoa học mà còn là một mảnh ghép giúp nối lại những câu chuyện còn dang dở của lịch sử. Đó cũng là cách thế hệ hôm nay tri ân những người đã hiến dâng tuổi xuân và xương máu cho độc lập, tự do của Tổ quốc; để một ngày không xa, những phần mộ sẽ có tên, những người con sẽ được trở về với quê hương trong vòng tay của gia đình, khép lại cuộc kiếm tìm đã kéo dài nhiều năm qua”, đại tá Trung cho biết thêm.