Hội diễn Đàn, Hát dân ca 3 miền năm 2021: Không gian ắp đầy những giá trị bản sắc vùng miền

VHO- Sau một hành trình ấn tượng, Hội diễn Đàn, Hát dân ca 3 miền năm 2021 đã khép lại vào cuối tuần qua tại TP Đà Lạt (Lâm Đồng). Tại Lễ tổng kết và trao giải, BTC đã trao gần 100 huy chương Vàng, Bạc cho các chương trình, tiết mục xuất sắc. Tuy nhiên, điều đọng lại không chỉ là giải thưởng mà chính là những âm hưởng vang mãi từ không gian ắp đầy các giá trị bản sắc văn hóa vùng, miền.

 Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở Ninh Thị Thu Hương và Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Đặng Trí Dũng trao HCV cho các đơn vị có chương trình, tiết mục xuất sắc

 Hội diễn do Bộ VHTTDL, UBND tỉnh Lâm Đồng chỉ đạo; Cục Văn hóa cơ sở và Sở VHTTDL tỉnh Lâm Đồng tổ chức thực hiện.

Những giai điệu lay động trái tim

Tại Lễ tổng kết, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Đoàn Văn Việt; Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Trần Văn Hiệp đã tặng hoa và Bằng khen của Bộ trưởng Bộ VHTTDL cho Sở VHTTDL tỉnh Lâm Đồng, ghi nhận những nỗ lực đóng góp cho thành công của Hội diễn.

Hơn 600 nghệ nhân, nghệ sĩ, diễn viên, nhạc công của 23 đơn vị đến từ các tỉnh, thành phố đã cùng tạo nên một bức tranh đa màu sắc. Những giai điệu, gam màu văn hóa đặc trưng của mỗi vùng miền đã cùng quyện hòa, giới thiệu, quảng bá và bảo tồn những giá trị tinh hoa của các loại hình văn hóa nghệ thuật qua những làn điệu dân ca, ca dao, dân vũ, nhạc cụ dân tộc truyền thống. Hội diễn cũng là dịp để các nghệ nhân, nghệ sĩ, diễn viên, nhạc công… cùng học hỏi, giao lưu, trao đổi kinh nghiệm nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả các hoạt động văn hóa, văn nghệ ở cơ sở; góp phần bảo tồn, gìn giữ và phát huy những giá trị âm nhạc dân tộc truyền thống.

10 tiết mục xuất sắc đã được lựa chọn công diễn trong đêm tổng kết, như một “bữa tiệc” của thanh âm và giai điệu mà các nghệ nhân, nghệ sĩ từ nhiều vùng đất đã mang tới ngày hội chung. Các tiết mục: Mẹ và lời ru (Trung tâm Văn hóa TP Cần Thơ); 11 cô gái sông Hương (Trung tâm Văn hóa Điện ảnh tỉnh Thừa Thiên Huế); Hát Chèo: Nhớ về Hải Dương (Trung tâm VHNT tỉnh Hải Dương); Múa Lúa trời (Trung tâm VHNT tỉnh An Giang), Tình quê (Trung tâm VHNT tỉnh Quảng Ngãi), Pơ Toi Erih nao - Lễ bỏ mả (Trung tâm VHNT tỉnh Kon Tum); Múa Hồn quê (Trung tâm VHNT tỉnh Tây Ninh); Diễn xướng dân gian Sắc bùa Phú Lễ Đẩy lùi Covid người ơi (Trung tâm Văn hóa Điện ảnh tỉnh Bến Tre); Chuyện tình Dung Lang (Trung tâm VHNT tỉnh Lâm Đồng); Dro’h P’nu - Những chàng trai cô gái (Trung tâm VHNT tỉnh Lâm Đồng). Những giai điệu, lời ca tiếng đàn thấm đượm bản sắc, tâm hồn Việt đã mang đến nhiều cảm xúc cho người xem.

Phát biểu tổng kết, ông Nguyễn Công Trung (Phó Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Trưởng BGK) chia sẻ, trong bối cảnh đại dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, khó khăn lại mở ra cơ hội để chúng ta tìm cách thích ứng. Việc tổ chức Hội diễn qua hình thức băng đĩa hình trong thời điểm giãn cách xã hội là một minh chứng cho những nỗ lực và quyết tâm nhằm lưu giữ hồn cốt dân tộc.

Gần 130 tác phẩm dự thi là những đóa hoa rực rỡ sắc hương, được kiến tạo từ những cảm xúc sâu sắc, những suy cảm tinh tế. “Mỗi tiết mục được trình diễn dù bằng hình thức nào, sự thành công đến đâu, sức lay động trái tim người nghe ra sao… thì dường như cả người biểu diễn và người thưởng thức đều chung cảm nhận rằng chúng ta đang chìm đắm trong một không gian đầy ắp vẻ đẹp của nghệ thuật hát, múa, phong phú và đa dạng, chan hòa tính nồng ấm…”, ông Nguyễn Công Trung phát biểu.

 Ông Nguyễn Công Trung, Phó Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở và ông Trần Thanh Hoài, PGĐ Sở VHTTDL tỉnh Lâm Đồng trao HCV cho các đơn vị có chương trình, tiết mục xuất sắc

Sức sống của những giai điệu dân ca

Cách đây đúng 6 năm, tại Kiên Giang, hội diễn Đàn, Hát dân ca 3 miền lần đầu tiên đã được tổ chức. Kể từ đó, sân chơi này diễn ra theo định kỳ 3 năm, đội ngũ văn nghệ sĩ ở các địa phương say mê sưu tầm, bảo tồn, từng bước làm sống dậy nhiều làn điệu dân ca, dân vũ có nguy cơ bị thất truyền.

Theo đánh giá từ BGK, việc trình diễn các làn điệu dân ca, dân vũ cổ truyền không chỉ thể hiện trách nhiệm công dân của người nghệ sĩ mà còn chứa đựng sâu thẳm trong đó tiếng nói trái tim, tình yêu quê hương, đất nước. Với sợi dây kết nối xuyên suốt là những làn điệu dân ca, người nghe như được lãng du qua mọi miền Tổ quốc, thưởng lãm những cảnh sắc, phong tục tập quán độc đáo. Qua những tiết mục ở khu vực phía Bắc: Bắc Ninh, Hải Dương, Hải Phòng, Phú Thọ, Nam Định, Tuyên Quang…, người nghe cảm nhận hơi thở đặc trưng dân ca Bắc Bộ, nơi bắt nguồn đa dạng vốn văn hóa cổ truyền, dòng chảy tình cảm của các liền anh, liền chị. Hòa quyện với những vũ điệu xuân tình lúng liếng là những màn đối đáp hóm hỉnh trao duyên trong những ngày hội, lễ sôi nổi.

Ở duyên hải miền Trung, sự tham gia của các địa phương: Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Khánh Hòa… lại mang đến cảm nhận âm nhạc không hề là những điệu thức giản đơn. Những âm sắc mang đậm âm hưởng vùng miền cho dù xuất hiện ở những bài dân ca trao duyên vẫn có những nét trầm buồn, tạo nên những âm bậc đặc trưng riêng.

 Tiết mục được trao HCV “Mẹ và lời ru” của Trung tâm Văn hóa TP Cần Thơ

Sự phong phú đa dạng của kho tàng nghệ thuật dân ca Việt Nam còn thấy qua các tiết mục, chương trình mà 3 đơn vị đến từ Tây Nguyên: Gia Lai - Kon Tum - Lâm Đồng đã mang tới Hội diễn. Đó là những tiếng hát ấm nóng như hơi thở cuộc sống; các tiết mục sử dụng loại hát có nhịp điệu kết hợp với dàn nhạc cụ tinh ninh, t’rưng, đinh năm… rộn ràng thanh âm, đồng vọng tiếng ru đại ngàn, qua phần trình diễn lôi cuốn của những chàng trai, cô gái Tây Nguyên.

Các làn điệu dân ca của các tỉnh thành Nam Bộ như: TP Hồ Chí Minh, Cần Thơ, An Giang, Bến Tre, Tây Ninh… lại mang theo sự phóng khoáng của sóng gió Cửu Long cùng nét chấm phá cảnh sắc đất rừng phương Nam, đặc trưng sông nước. Các âm sắc truyền thống, xen lẫn với cách làm mới dân ca bằng những ca từ mạnh mẽ, toát lên vóc dáng nghệ thuật đương đại, ẩn chứa nhiều đột phá.

Ông Nguyễn Công Trung khẳng định, thành công của Hội diễn chính là sự thích ứng với mọi hoàn cảnh. Thánh đường nghệ thuật giờ đây không còn bó hẹp bởi mấy chục mét vuông sân khấu mà còn được trợ giúp bởi công nghệ 4.0. Đây chưa phải là cách làm hay nhất nhưng chắc chắn là cách làm phù hợp nhất trong thời điểm hiện tại.

Bên cạnh đó, một số hạn chế cũng được BGK nêu ra như nhiều tác phẩm múa sử dụng âm nhạc trôi nổi trên mạng không phù hợp, kém hiệu quả; chưa tận dụng lợi thế của việc thu âm, ghi hình nên tình trạng hát chênh, phô, không đều còn diễn ra; việc phổ lời mới mang âm hưởng dân ca vô tình làm mất đi yếu tố tích, trò mà cha ông đã khéo léo gửi gắm bằng phương pháp ẩn dụ… 

Kết thúc Hội diễn, BTC đã trao 92 huy chương Vàng, Bạc cho các tiết mục, chương trình xuất sắc. Trong đó, 9 đơn vị tỉnh, thành được trao HCV là: An Giang, Cần Thơ, TP Hồ Chí Minh, Bắc Ninh, Lâm Đồng, Quảng Ngãi, Thanh Hóa, Hải Dương, Nam Định. 14 huy chương Bạc được trao cho chương trình tham dự đến từ các tỉnh: Thừa Thiên Huế, Phú Thọ, Đắk Lắk, Hà Tĩnh, Nghệ An, Gia Lai, Kon Tum, Bến Tre, Tuyên Quang, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Tây Ninh, Hòa Bình, Vĩnh Phúc, Hải Phòng. Ngoài ra, BTC cũng trao các huy chương Vàng, Bạc cho 69 tiết mục xuất sắc; bao gồm 23 huy chương Vàng, 46 huy chương Bạc. P.V

MINH NGỌC