“Đánh thức” không gian Văn Miếu bằng nền tảng số

VHO- Nhiều tháng qua, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, di tích được mệnh danh ngôi trường đại học đầu tiên của Việt Nam không có bóng dáng của du khách. Khắc phục tình cảnh đìu hiu, dự án tổ chức các hoạt động trên nền tảng số trong điều kiện còn giãn cách khi di tích chưa mở cửa được xem như giải pháp “đánh thức”, đưa Văn Miếu đến gần hơn với du khách trên không gian mạng.

Tại buổi tọa đàm trực tuyến Đánh thức tiềm năng văn hóa Việt, ông Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám chia sẻ, với các cán bộ làm việc tại di tích, niềm vui lớn nhất là được đón khách đến tham quan, nghiên cứu, học tập. Tuy nhiên đã nhiều tháng nay, di tích không có bóng dáng nào của du khách; nền gạch, đường đi mốc rêu. Người lao động tại di tích phải nghỉ không có lương, tác động đến đời sống vật chất, tinh thần không nhỏ.

“Chúng tôi xác định, trong thời gian giãn cách xã hội phòng, chống dịch Covid-19, sẽ tập trung vào nghiên cứu giá trị Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Từ nghiên cứu đưa ra hoạt động, sản phẩm nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu khách tham quan”, ông Kiêu nói. Không nằm ngoài xu thế tìm giải pháp thích ứng với đại dịch của các bảo tàng, di tích trên không gian ảo thời gian qua, Văn Miếu- Quốc Tử Giám triển khai dự án tổ chức các hoạt động trên nền tảng số trong điều kiện còn giãn cách. Không gian văn hóa Quốc Tử Giám được Trung tâm phối hợp với Nhóm Gavisto Diplomat ra mắt, được sự ủng hộ của đông đảo du khách và các nhà nghiên cứu, người yêu lịch sử. Theo ông Lê Xuân Kiêu, hơn nửa năm đóng cửa không chỉ là thiệt hại về nguồn thu mà còn là rào cản khiến người dân và du khách không thể tiếp cận với các giá trị văn hóa ở di tích quốc gia đặc biệt này. Vì vậy, mở ra không gian cho các hoạt động trực tuyến chính là giải pháp sáng tạo thích ứng với Covid-19, qua đó thu hút hàng nghìn người tham gia.

Diễn giả Hoàng Đoan Trang, đại diện Gavisto Diplomat cho rằng, di tích nên hướng tới mục tiêu trở thành không gian mở và là nơi sinh hoạt chung của những người yêu lịch sử. Đó là cách tạo sự tương quan giữa nội dung lịch sử với cuộc sống hiện tại, đặc biệt trong quá trình toàn cầu hoá. Bên cạnh đó, thông qua nền tảng mạng xã hội, việc tiếp cận các giá trị di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám không chỉ đa dạng về lứa tuổi mà còn lan toả được khắp mọi miền đất nước và quốc tế. Không chỉ quảng bá các hoạt động văn hóa giao lưu tại đây, những người thực hiện cũng cung cấp các thông tin về lịch sử Việt Nam trung đại, tổ chức hoạt động văn hóa, nghệ thuật gần gũi với người trẻ trong và ngoài nước; trò chuyện, chia sẻ về giá trị và sức sống của giáo dục xưa trong bối cảnh xã hội hiện đại. Trên hai nền tảng Facebook và Instagram, Không gian văn hóa Quốc Tử Giám thu hút hơn 2 nghìn người đăng ký theo dõi.

Để Không gian văn hóa Quốc Tử Giám vận hành hiệu quả hơn, nhiều ý kiến cho rằng, trong dự án số hoá, công nghệ chỉ chiếm một phần, còn lại là nội dung và cách thức trình bày cần phải được chăm chút hơn. Chẳng hạn, với 82 bia tiến sĩ ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám vốn nổi tiếng lâu nay, bằng ứng dụng công nghệ, những người thực hiện cần để du khách hiểu nhiều hơn về cuộc đời, những đóng góp của hơn 1.000 vị tiến sĩ thông qua hình ảnh, biểu đồ hoặc phát động những cuộc thi sáng tác... Ông Lê Xuân Kiêu nhận định, là nơi lưu giữ những giá trị truyền thống, có sức sống qua thời gian, điều quan trọng nhằm tạo sức lan tỏa cho di tích là phát huy giá trị, đánh thức truyền thống. Cùng với đó, những giá trị chưa được nhận diện đúng đắn cần được nhận thức lại và thay đổi hành vi, chẳng hạn như việc sĩ tử đến kỳ thi lại tới sờ đầu rùa, vái lạy ở bia Hạ Mã….

Với những người thực hiện dự án, giá trị của Văn Miếu - Quốc Tử Giám là đạo học, tinh thần tôn sư trọng đạo, coi trọng hiền tài… cần được để công chúng, du khách hiểu rõ hơn bằng cách chuyển tải những giá trị trừu tượng thành hoạt động, sản phẩm cụ thể. 

MINH NGỌC